بررسی چگونگی واردات دام زنده به کشور | اتاق نیوز
تاریخ انتشار : یکشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۰ - ۹:۳۳

بررسی چگونگی واردات دام زنده به کشور

اتاق نیوز- گوشت قرمز در کشور ما از دام هایی نظیر گوسفند، بز، گاو و گاومیش تامین می شود. سال گذشته تولید گوشت قرمز در کشور حدود ۸۳۰ هزار تن بود و پیش بینی می شود که امسال این میزان به ۸۶۵ هزار تن برسد. که این میران پاسخگوی نیا داخل نیست.علی رغم برنامه ریزی های انجام شده و کاهش چشمگیر حجم واردات، هنوز سالانه مقدار زیادی گوشت منجمد از برخی کشورها مثل برزیل وارد می شود.

شیوع آنفلوآنزای مرغی در برخی کشورهای منطقه باعث شده تا بخشی از مردم به استفاده از گوشت قرمز روی آورند و این مساله باعث افزایش تقاضا و نرخ این محصول (گوشت قرمز) شده است. دولت برای خروج از این بحران و تنظیم بازار و تامین بخشی از نیاز مصرف کنندگان ناگزیر به واردات از طریق شرکت های تابعه یا خصوصی است.
هدف از واردات گوشت یا دام زنده تامین کمبود و نیاز داخل کشور است. اما واردات به عنوان راه آخر است و هیچ وقت به عنوان راه اصلی پیشنهاد نمی شود.
واردات باید بسیار حساب شده انجام شود. اگر قرار باشد که دام زنده وارد کنیم، باید با اجرای تدابیر خاص نظیر کنترل شدید قرنطینه های مرزی و افزایش تعداد ایستگاه های پست قرنطینه، دام وارد و سریعا به کشتارگاه اعزام شود.
واردات باید به گونه ای حساب شده باشد که بازار تولیدکنندگان داخلی به مخاطره نیفتد.

از آن جا که تعداد زیادی دام زیر وزن استاندارد نژادی در کشور به دلیل کمبود مواد علوفه ای  کشتار می شود؛می توان با اجرای طرح هایی نظیر فرآوری ضایعات کشاورزی، صنایع غذایی ،ساماندهی کارخانجات خوراک دام و طیور در راستای افزایش بهره وری و کاهش ضایعات اقلام خوراکی موجود جهت تعلیف دام ها و رساندن وزن آنها به حد استاندارد به مرز خودکفایی در تولید گوشت قرمز رسید.
واردات گوشت منجمد آماده؛ پرهزینه اما آسان
وارد کردن گوشت منجمد آماده برای تنظیم بازار و تامین کمبود و نیازهای داخلی راحت ترین و آسان ترین کار است  که هم اکنون برای دام بزرگ انجام می شود. در این روش پس از بررسی های دقیق اقتصادی و کارشناسی در زمینه دامپزشکی از بین تولیدکنندگان عمده جهانی یک یا چند کشور انتخاب و تایید می شوند و پس از آن دولت یا شرکت واردکننده ضمن عقد قرارداد با آنها و تعیین نرخ نهایی محصول با فرستادن کارشناس دامپزشک و ناظر شرعی به کشور مبدا، پس از کشتار، استخوان گیری، انجماد و بسته بندی از طریق کشتی، هواپیما یا ماشین به کشور وارد می شود.
مزیت این نوع واردات فقط به بازرسی آسان و آماده بودن آن جهت هر گونه فرآیند ختم می شود و معایب آن شامل:
۱- هزینه های اعزام ناظر شرعی و بهداشتی به کشور مبدا: به ازای هر واحد کشتارگاهی در کشور مبدا یک کارشناس و ناظر بهداشتی و یک ناظر شرعی ذبح فرستاده می شود. به ازای هر نفر طی یک ماموریت دوره ای ۳ ماهه با حقوق روزانه ۵۰ دلار در نظر گرفته می شود.
۲- هزینه های کشتار، بسته بندی و نگهداری در کشورهای مبدا غالبا بیشتر است؛این هزینه ها بیشتر شامل انرژی و مواد اولیه است، با توجه به این که کشور ما از نظر منابع انرژی و مواد اولیه جزو کشورهای غنی و صادرکننده است و هزینه انرژی و مواد اولیه در کشور ما پایین تر از این گونه کشورهاست.
۳- سلیقه بازار ایران با گوشت منجمد همخوانی ندارد: اکثر ایرانیان تمایلی به مصرف گوشت منجمد یخ زده ندارند. مصرف کنندگان عمده این گونه محصولات محدود به نیروهای نظامی، ارگان ها، ادارات دولتی و کارخانجات فرآورده های گوشتی می شود.
۴- ارسال و نگهداری گوشت منجمد از کشور مبدا مشکل تر و پرهزینه است: با توجه به بعد مسافت از کشورهای مبدا (مثل برزیل، فرانسه و…)، بالا بودن هزینه سوخت و به دنبال آن انرژی، تشریفات گمرکی در کشور مبدا و ایران، بالا بودن نرخ مواد اولیه، ارسال و نگهداری گوشت با توجه به شرایط خاص نگهداری آن، این عمل به صرفه نمی باشد.
واردات دام زنده لاغر غالبا از کشورهای همسایه پس از طی مراحل قرنطینه انجام می شود. اشتغال زایی در این سیستم در حد مطلوب و خوبی قرار دارد. اما واردات دام زنده لاغر بخصوص دام سبک (گوسفند) به چند دلیل اشتباه است. زیرا اکنون از نظر تولید دام سبک در کشور مشکلی نداریم، تنها مشکل موجود کمبود و گرانی اقلام علوفه ای جهت تعلیف است که بحث تغذیه دام های موجود را تحت الشعاع قرار می دهد.
با واردات دام لاغر احتمال ورود برخی بیماری های ناشناخته برون مرزی هم بالا می رود و در اصل ورود دام لاغر به منزله داخل شدن یک منبع ژنتیکی جدید ناشناخته و کنترل نشده است که پس از اختلاط آن در برخی گله های اصیل داخلی باعث به هم ریختگی ژنتیکی و تهدید ذخایر ژنتیکی بومی کشور می شود. به همین دلیل واردات دام لاغر کار عاقلانه ای نیست.
واردات دام پروار جهت ذبح؛ اقتصادی اما ناکافی
واردات در این سیستم به دو صورت می تواند انجام شود: ۱- واردات دام سنگین، ۲- واردات دام سبک. به دلیل معضلات مربوط به جنون گاوی و بیماری های دام سنگین، واردات دام بزرگ بسیار پرمخاطره است. هزینه بالای حمل و نقل دام بزرگ از کشورهای درجه ۱ تولیدکننده (مثل برزیل) با توجه به بعد مسافت به صرفه نیست و واردات از کشور های درجه ۲ و ۳ (مثل سودان) به دلیل وجود مشکلات بهداشتی فراوان عاقلانه نیست و بهتر است با وارد کردن دام سبک این کمبود جبران شود. واردات دام سبک پروار نسبت به گوشت منجمد اقتصادی است. در صورتی که بخواهیم تمامی نیاز خود را از طریق واردات دام سبک جبران کنیم، با ایجاد صدها فرصت شغلی در زمینه های کشتارگاهی، بسته بندی، فرآوری، امور سردخانه ای و حمل و نقل گامی در جهت اشتغال در کشور برداریم. همچنین می توان از طریق صادرات روده، پوست و برخی آلایشات ماکول و غیر ماکول، جبران بخشی از هزینه های انجام شده در این زمینه را کرد.
ارمنستان، مطلوب ترین گزینه جهت واردات دام زنده
کشورهای صادرکننده دام سبک عبارتند از:
۱- استرالیا و نیوزیلند: در این کشورها به دلیل استفاده از نژادهای پشمی نظیر مرینوس و رژیم غذایی خاص این نژادها، کیفیت لاشه پایین و از نظر طعم و مزه مورد پسند بازار مصرفی ایران نمی باشد.
۲- کشورهای آفریقایی: به دلیل وجود برخی بیماری ها (به ویژه بیماری های انگلی) و بالا بودن هزینه حمل و نقل، واردات از کشورهای آفریقایی نظیر سودان عاقلانه نیست.
۳- کشور هندوستان: به دلیل تقدیس گاو، ممنوعیت خرید، فروش و صادرات گاو در این کشور وجود دارد. صادرات این کشور محدود به گاومیش می باشد که به دلیل مسایل بهداشتی و بیماری ها (به ویژه بیماری انگلی) عاقلانه نیست.
۴- کشورهای افغانستان و پاکستان: واردات دام زنده از این کشورها در حد بسیار محدود و گاهی اوقات به صورت قاچاق می باشد. به دلیل وجود بیماری های واگیر و عدم سرویس دهی های لازم دامپزشکی در آن مناطق، واردات از این کشورها هم پیشنهاد نمی شود.
۵- کشورهای آسیای میانه: این کشورها شامل قزاقستان، قرقیزستان، گرجستان، مغولستان، تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان است. قیمت پایه دام سبک، با احتساب هزینه های حمل و نقل و هماهنگی های لازم برای ترانزیت دام ها ،کشورهای قزاقستان، قرقیزستان، مغولستان، گرجستان و تاجیکستان به صرفه نیست که نهایتا محدود به کشورهای ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان می شویم. کشور ترکمنستان ظاهرا مدعی است که تعداد دام داخلی کفاف مصرف بازار خودمان را می دهد، تولیدات کشور آذربایجان در حد مصرف داخلی بوده و در این مورد تنها گزینه کشور ارمنستان است.
واردات توام دام زنده و گوشت منجمد؛ تنها گزینه مطلوب
با توجه به محدودیت تعداد دام سبک جهت صدور از کشور ارمنستان (حداکثر ده هزار راس) و نیاز کشور به ۶۰ تا ۷۰ هزار تن گوشت بهتر است بخشی از نیازهای داخلی توسط دام زنده جهت تهیه گوشت تازه مورد نیاز بازار و مابقی از طریق واردات گوشت منجمد جهت مصارف صنعتی (کارخانجات فرآورده های گوشتی)، ادارات، شرکت ها و ارگان های دولتی تامین شود.
دام های وارد شده از طریق مرز نوروز آباد وارد کشور و در یک کشتارگاه واقع در شهرستان مرند ذبح و گوشت آن به صورت تازه به بازار ارسال می شود.
قیمت تمام شده واردات هر راس دام سبک: ۲۱۰۰ تومان
قیمت هر راس دام ۶۵ تا ۷۰ کیلویی در کشور ارمنستان ۶۵ دلار است که با احتساب ۱۵ دلار هزینه قرنطینه در مبدا و ۴۰ دلار هزینه حمل و نقل با هواپیما نرخ تمام شده هر راس دام در کشور ۱۲۰ دلار (یک میلیون و ۱۱۴ هزار و ۸۰۰ ریال) است. با احتساب هزینه های حمل و نقل، ۱۵ روز نگهداری در قرنطینه مرزی و هزینه های پیش بینی نشده قیمت تمام شده دام در کشتارگاه حدودا (۱ میلیون و ۳۶۵ هزار ریال) است که به ازای هر کیلوگرم وزن زنده ۲۱ هزار ریال می شود. لازم به ذکر است سود بازرگانی واردات دام زنده از این کشور به عدد صفر رسید.
حمل و نقل هوایی، اقتصادی و با تلفات ناچیز
حمل و نقل از کشور ارمنستان به چند روش صورت می پذیرد که به ترتیب عبارتند از:
۱- حمل و نقل زمینی: از طریق کامیون انجام می شود. زمان حمل و نقل طولانی و تلفات دام در زمان حمل و نقل بالاست و نسبت به سایر روش های حمل و نقل گران است. هزینه حمل و نقل از کشور ارمنستان در این روش به ازای هر راس دام ۳۵ دلار است.
۲- حمل و نقل ریلی: هزینه حمل و نقل در این روش بسیار گران است و به ازای هر راس دام حدود ۴۵ تا ۵۰ دلار می باشد.
۳- حمل و نقل هوایی: هزینه حمل و نقل در این روش به ازای هر راس دام ۳۵ تا ۴۰ دلار است. سرعت بالا و تلفات ناچیز در آن از جمله مزایای این سیستم به حساب می آید.
دام های سبک ارمنستان، درشت جثه با راندمان ۴۵ درصد
این دام ها از نژادهای محلی و درشت با میانگین وزن ۶۵ تا ۷۰ کیلوگرم و راندمان لاشه ۴۵ درصد است. دلیل راندمان پایین این نژادها استخوان بندی درشت و حجیم بودن محتویات شکمی این دام است.

امیر عباس کاوه-کارشناس علوم دامی

Print Friendly

اخبار مرتبط