نگاهی به تلاشها برای مدیریت مصرف صحیح آب در بخش كشاورزی | اتاق خبر
کد خبر: 338415
تاریخ انتشار: 12 اردیبهشت 1395 - 11:14
صرفه جویی آب در حوزه كشاورزی به معنای استفاده صحیح، هدفمند و جلوگیری از هدر آن با توجه به بحران آب به ضرورتی انكارناپذیر و حیاتی بدل شده است.

اتاق خبر: این در شرایطی است كه در پی تداوم چندین ساله پدیده خشكسالی 34 دشت از مجموع 37 دشت آبی خراسان رضوی دچار وضعیت فوق بحرانی شده اند.
همزمان سالانه یك میلیارد و 100 میلیون مترمكعب اضافه برداشت از منابع آب زیرزمینی این استان صورت می گیرد و به همین خاطر در برخی مناطق افت سطح دشت به ویژه دشت مشهد به یك متر رسیده است.
این وضعیت ضرورت مدیریت مصرف آب را به امری ضروری تبدیل می كند.
اجرای سامانه های نوین آبیاری در انواع مختلف بارانی و قطره ای، اصلاح الگوی كشت، توسعه كشت گلخانه ای، بازسازی و مرمت قناتها، انتقال آب با لوله از منابع آب به سر مزرعه و مواردی از این دست از جمله راهكارهای تحقق مدیریت و مصرف صحیح آب در حوزه كشاورزی است.
* آبهای زیرزمینی نیازمند توجه
رئیس سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی در این زمینه  گفت: طی چند سال اخیر بخاطر بی توجهی به وضعیت آبهای زیرزمینی و فقدان سرمایه گذاری مناسب در این بخش عمده سرمایه ها و توجه به بخش آبهای سطحی آن هم در استانهای جنوبی و غربی معطوف شده است.
مجتبی مزروعی افزود: با حجم بالای برداشت آب از منابع زیرزمینی، تداوم پدیده خشكسالی، فقدان تغذیه سفره های آبی، بی توجهی به مدیریت برداشت و مصرف آب و افت شدید منابع آبی تا 50 درصد ضرورت استفاده از شیوه های نوین مصرف صحیح آب انكارناپذیر است.
وی ادامه داد: به رغم مشكلات، فعالیتها در جهت ارتقا ضریب بهره وری بازده تولید در خراسان رضوی با موفقت همراه بوده بگونه ای كه امروز شاهد افزایش تولید محصولات در اكثر زمینه ها هستیم.
او گفت: اما همچنان بحث آب تهدید جدی برای همه بخشهای تولیدی و اشتغال محسوب می شود .
* ضرورت توجه وزارت نیرو به آب كشاورزی
رئیس سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی نجات منابع آبی و مدیریت صحیح آن را نیازمند همكاری همه دستگاهها به ویژه وزارت نیرو دانست.
وی گفت: وزارت نیرو وظیفه اش را تنها محدود به توزیع آب دانسته و تمامی اقداماتی را كه در زمینه آب بخش كشاورزی انجام می دهد با هزینه كشاورزان صورت می گیرد.
مزروعی افزود: در حالی در قالب برنامه پنجم توسعه در حوزه آب شرب 20 هزار میلیارد ریال هزینه شد كه بیش از 85 درصد آب مصرفی كشور مربوط به بخش كشاورزی است اما اعتبار هزینه شده در این بخش در قالب برنامه پنجم كمتر از هزار میلیارد ریال بود.
وی ادامه داد: هزینه كردن اعتبارات كلان در حوزه سدسازی و آب شرب به هیچوجه چاره ساز نیست بلكه مدیریت آبهای زیرزمینی و نیز افزایش بازده كشاورزی بسیار اهمیت دارد.
رئیس سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی گفت: مدیریت مصرف آب و افزایش بازده تولید در بخش كشاورزی به شدت نیازمند تخصیص اعتبار است.
وی افزود: اجرای چندین شیوه از جمله سامانه های نوین آبیاری تحت فشار، تغییر الگوی كشت به معنای جایگزیی محصولات كم آب بر به جای پرآب، توسعه كشت گلخانه ای در راستای مدیریت مصرف آب در حوزه كشاورزی به شدت مورد توجه قرار دارد.
او ادامه داد: در كوتاه مدت تحقق كامل همین راهكارها حفظ و تداوم منابع آبی را ممكن می كند.
* خراسان رضوی رتبه دوم كشور در اجرای آبیاری نوین
مدیر امور آب، خاك و فنی مهندسی سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی نیز گفت: این استان با تجهیز 130 هزار هكتار از كشتزارهای خود به آبیاری تحت فشار از این نظر در سطح كشور بعد از استان فارس قرار دارد.
محمدابراهیم بهبودی اعتبار مصوب پارسال را برای این حوزه هزار و 310 میلیارد ریال اعلام و بیان كرد: حدود 35 درصد از این میزان تاكنون اختصاص پیدا كرده است.
وی افزود: پارسال خراسان رضوی تعهد اجرای آبیاری نوین در سطح 20 هزار هكتار از كشتزارهای خود را داشت كه تاكنون 70 درصد این تعهد عملی شده و اجرای سامانه های نوین آبیاری در حدود 60 هزار هكتار دیگر از زمینها در حال اجراست.
مدیر امور آب، خاك و فنی مهندسی سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی گفت: در مجموع 870 هزار هكتار از كشتزارهای استان قابلیت و شرایط اجرای طرحهای آبیاری تحت فشار را دارد.
وی بیان كرد: تاكنون حدود 350 هزار هكتار از كشتزارهای استان به سامانه نوین آبیاری مجهز شده و حدود 220 هزار هكتار دیگر باقی مانده است.
* نیاز به تدوین نسخه به روز سند ملی آب
رئیس سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی آمارهای اعلامی در خصوص مصرف آب كشاورزی را قدیمی ذكر و بیان كرد: طی سالهای اخیر با اجرای سامانه های نوین آبیاری و اعمال روشهای دیگر در حوزه كاهش مصرف و نیز افزایش آگاهی كشاورزان میزان مصرف آب در این بخش معقولتر شده است.
وی اظهار كرد: مصرف سالانه حدود پنج میلیارد مترمكعب آب در بخش كشاورزی خراسان رضوی آخرین آمار اعلام شده است كه معتقدیم باید به روز شود.
او تاكید كرد: نمی توان گفت كه در حوزه كشاورزی هدر رفت آب داریم بلكه مصرف آب است كه با اعمال شیوه های نوین می تواند اصلاح شود در غیر اینصورت همه آب در بخش كشاورزی مصرف می شود.
* مرمت قناتها، حفظ آبهای زیر زمینی
مدیر امور آب، خاك و فنی مهندسی سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی گفت: حفظ، نگهداری، مرمت و بازسازی قناتها بسیار مهم است و مدیریت این منابع آبی نقش بسزایی در حفظ منابع آب و هدایت آن دارد.
وی افزود: قناتهای خراسان رضوی در سالهای گذشته به علت تداوم پدیده خشكسالی دچار افت آبدهی شده و یا خشكیده اند. بهبودی علت عمده خشكیدن قناتها را حفر چاهها در حوزه های قنات خیز استان دانست كه عموما برای تامین آب شرب صورت گرفته است.
وی ادامه داد: احیا، مرمت و بازسازی قناتها هر چند سال یك بار نیاز است.
خراسان رضوی شش هزار و 800 رشته قنات دارد كه هر ساله 160 تا 200 رشته آن احیا و مرمت می شود.
معاون سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی گفت: قناتهای این استان در مجموع 13 هزار كیلومتر طول دارند كه سالانه 35 تا 40 كیلومتر آن مرمت و بازسازی می شود.
وی افزود: تعهد مرمت و بازسازی قناتهای خراسان رضوی در سال 1394 برای 160 رشته قنات به طول 74 كیلومتر بود كه در این چارچوب 96 رشته قنات به طول 35 كیلومتر طی پارسال مرمت و بازسازی شد.
بهبودی ادامه داد: اعتبارات ملی برای بخش قنات در سال گذشته 220 میلیارد ریال بود كه حدود 45 درصد آن معادل 100میلیارد ریال تخصیص یافت.
وی گفت: اعتبارات استانی در این زمینه نیز حدود 530 میلیارد ریال بود كه حدود 30 درصد آن تخصیص یافت.
او افزود: برای احیا هر كیلومتر قنات اعتباری معادل دو تا 2،5 میلیارد ریال نیاز است.
* كاهش یك بیستمی مصرف آب در كشت گلخانه ای
كارشناس مسئول گل و گیاه سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی می گوید توسعه كشت گلخانه ای با توجه به كاهش یك بیستمی مصرف آب می تواند روشی موثر در مدیریت و كاهش مصرف آب باشد.
مهرداد میرحسینی افزود: اعطای تسهیلات در زمینه توسعه كشت گلخانه ای با سود 18 درصد موجب جذب فعالان این عرصه نمی شود اما در تلاش هستیم با برنامه ریزی دقیق تر و تسهیل امور، كشت گلخانه ای گسترش یابد.
وی بیان كرد: خراسان رضوی رتبه نخست كشور را در سطح زیر كشت گلخانه هیدروپونیك(پیشرفته) داراست.
كارشناس مسئول گل و گیاه سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی ادامه داد: هم اكنون 30 درصد از كل 200 هكتار مساحت زیر كشت گلخانه را در خراسان رضوی گلخانه های هیدروپونیك به خود اختصاص داده اند.
وی گفت: بر این اساس 100 واحد گلخانه پیشرفته در استان فعالیت دارد كه از این منظر خراسان رضوی رتبه نخست كشور را دارد.
میرحسینی افزود: این در حالی است كه خراسان رضوی به دلیل وضعیت آب و هوایی مطلوب برای كشتهای سنتی دیرتر از استانهای جنوبی به فعالیت در توسعه كشت گلخانه ای پرداخته است.
وی ادامه داد: خراسان رضوی 10 سال پیش وارد عرصه كشت گلخانه ای شد كه سالانه با 20 درصد رشد فعالیتی در این بخش هم اكنون بیش از 200 هكتار در استان سطح زیر كشت گلخانه است.
او گفت: گرچه خراسان رضوی به لحاظ سطح زیر كشت گلخانه تنها دو درصد سهم كشور را دارد اما رشد فعالیتی در این بخش مطلوب است بطوری كه دو سال پیش 170 هكتار سطح زیر كشت گلخانه های آن بود اما هم اكنون این سطح به بیش از 200 هكتار رسیده است.
وی افزود: هم اكنون 700 واحد گلخانه در خراسان رضوی وجود دارد.
كارشناس مسئول گل و گیاه سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی ادامه داد: این استان در زمانی كه كشت گلخانه ای هیدروپونیك هیچگونه توجیه اقتصادی نداشت وارد این عرصه شد و امروز بعد از سالها شاهد توجیه اقتصادی بسیار زیاد در این بخش است.
* صرفه جویی70 هزار مترمكعبی آب در انتقال با لوله
مدیر اداره آب و خاك سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی نیز می گوید: با اجرای طرحهای انتقال آب با لوله به ازاء هر كیلومتر سالانه 70 هزار مترمكعب در مصرف آب كشاورزی صرفه جویی صورت می گیرد.
بهبودی افزود: انتقال آب از منابع با لوله به مزارع تاثیر زیادی در صرفه جویی دارد لذا با توجه به بحران كم آبی از راهكاریی است كه باید با جدیت مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: 24 هزار كیلومتر از مزارع خراسان رضوی شرایط اجرای طرحهای انتقال آب با لوله را دارد لذا قرار بود نیمی از دو هزار میلیارد ریال اعتبار مصوب سفر رئیس جمهوری برای اجرای دو هزار كیلومتر لوله گذاری در خراسان تخصیص یابد.
مدیر اداره آب و خاك سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی گفت: هنوز اعتبار مذكور تخصیص نیافته اما كارهای مطالعاتی، مكانهای اجرای پروژه و عقد قرارداد برای تولید لوله به پایان رسیده است.
وی افزود: بر این اساس تاكنون 30 درصد كار انجام شده و به محض تخصیص اعتبار، اجرای لوله گذاری در هزار كیلومتر انجام می شود.
بهبودی ادامه داد: تاكنون در 12 هزار كیلومتر از زمینهای مستعد لوله گذاری در خراسان رضوی طرح انتقال آب با لوله اجرایی شده و بقیه آن در انتظار تخصیص اعتبار است.
وی گفت: برای اجرای طرح انتقال آب با لوله خراسان رضوی به پنج منطقه تقسیم شده است.
مدیر اداره آب و خاك سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی افزود: اجرای طرحهای آبیاری تحت فشار در 110 هكتار از زمینهای كشاورزی در سال 1393 صرفه جویی 616 میلیون مترمكعبی در مصرف آب را به همراه داشت.
تنها منبع تامین معیشت بیش از نیمی از جمعیت روستایی خراسان رضوی كشاورزی است. 363 هزار بهره بردار در بخش كشاورزی این استان فعالیت دارند.
حجم تولید سالانه انواع محصولات باغی، زراعی و دامی در این استان هشت میلیون تن است. سالانه یك میلیون و 200 هزار هكتار زمین در خراسان رضوی زیر كشت 83 نوع محصول می رود. 900 هزار هكتار از این سطح مربوط به زراعت و 300 هزار هكتار آن باغ است.
بخش كشاورزی 28 درصد اشتغال و 30 درصد صادرات غیرنفتی استان خراسان رضوی را به خود اختصاص داده است.

منبع:ایرنا

کلید واژه ها :
نظرات
ADS
ADS
پربازدید