پيش شرط مردمسالاري ديني و نياز امروزِ جامعه سياسي | اتاق خبر
کد خبر: 339688
تاریخ انتشار: 15 اردیبهشت 1395 - 17:43
فرهنگ تحمل مخالف؛
ترويج فرهنگ تحمل مخالف ميان نيروهاي سياسي نياز امروز جامعه ما است؛ جامعه اي كه هر از گاهي كنش و واكنش هاي تحمل گريز، غيرتكثرگرا و تندِ نيروهاي مخالف عليه يكديگر، فضاي سياسي آن را تيره گون و ناپسند مي سازد

اتاق خبر - رهبر انقلاب در ديدار اخير با معلمان و فرهنگيان بر ضرورت نهادينه كردن فرهنگ تحمل مخالف در جامعه تاكيد كرد؛ اشاره اي كه سبب شد ضرورت هاي افزايش سطح بردباري جامعه، تكثرگرايي و تحمل رقيبان در كانون توجه رسانه ها و فعالان سياسي قرار گيرد.

رهبري در اين ديدار كه دوازدهم ارديبهشت ماه و به مناسبت روز معلم برگزار شد تصريح كرد: «تحمل مخالف؛ بله، تا يك كسي يك مختصر تنه‌اي زد به ما، ما برگرديم با مشت به سينه‌اش بكوبيم؛ اين عدم تحمل است. اسلام اين را از ما نمي خواهد، اسلام عكس اين را از ما مي خواهد؛ رُحَمآءُ بَينَهُم.»
با توجه به اين سخنان، در مورد بايسته هاي ترويج و نهادينه كردن فرهنگ ديگرپذيري و تحمل مخالف و رقيب در جامعه چند نكته لازم به يادآوري است.
1- تحمل راي و نظر مخالف در جامعه يكي از اصلي ترين ويژگي هاي نظام هاي مردمسالار است؛ نظام هايي كه مخالفان از حق اعتراض برخوردارند و صاحبان قدرت به واسطه وجود چنين حقي، در برابر رقيبان از خود بردباري نشان مي دهند. در چنين نظامي حتي اگر مخالفان در اقليت باشند صدايشان سركوب نمي شود و هميشه گوش هايي شنواي صداي آنان است. اين در حالي است كه در نظام هاي تماميت خواه و مستبد نه تنها صداي اقليت مردم شنيده نمي شود بلكه در بسياري از موارد خواسته هاي بيشتر مردم قرباني خواست صاحبان قدرت و خودهمه پنداران كم شمار مي شود.
از طرف ديگر و همانگونه كه رهبري تاكيد دارد، تحمل مخالف يكي از پيشروترين آموزه هاي ديني ما است كه در سيره سياسي پيامبر و امامان شيعه بسيار به چشم مي خورد. بر همين مبنا لازم است در چارچوب نظام جمهوري اسلامي ايران كه در پياده سازي الگوي سياسي «مردمسالاري ديني» پيشتاز است، ضريب تحمل سياسي و پذيرش ديگري ميان كنشگران، تشكل ها و احزاب سياسي ترويج يابد تا صداي مخالف نه تنها سركوب نشود بلكه از طريق سازوكارهاي مردمسالارانه در تصميم گيري ها و تصميم سازي ها مورد توجه كنشگران سياسي قرار گيرد.
2- كنشگران سياسي پيش از اينكه بازيگران عرصه سياست باشند، شهروندان جامعه به شمار مي روند و رفتارشان شاخصي از فرهنگ عمومي جامعه است. بردباري در برابر ديگري، مهارت رفتاري است كه افراد جامعه بدون دريافت آموزش هاي لازم نمي توانند در كنش هاي اجتماعي خود آن را عملياتي سازند. تنها شهروندان جامعه اي مي توانند در برابر نظر مخالفِ خود بردبار باشند كه ضمن مشاهده تحمل پذيري بالاي چهره ها و مسوولان سياسي، اين مهارت رفتاري را از سنين پايين آموزش ببينند و فرهنگ عمومي جامعه اين كنش عاقلانه را در آنها پرورش دهد.
از اين رو نهادهاي متولي امر آموزش و فرهنگ در مورد ياددهي و نهادينه كردن اين اصل رفتاري انساني و ديني در جامعه مسووليت مهمي بر عهده دارند. اشاره رهبري به اين مساله در ديدار با معلمان و فرهنگيان نشان دهنده نقش و مسووليت پررنگ آموزگاران و نهادي چون وزارت آموزش و پرورش است كه مي تواند با برنامه ريزي هاي دقيق و آموزش هاي اصولي، رفتاري را در شهروندان جامعه نهادينه كند.
از سوي ديگر، اشاره مستقيم رهبري به وظيفه سازمان صدا و سيما در حوزه آموزش جوانان در اين ديدار بر سنگيني مسووليت رسانه و به طور ويژه اين نهاد حاكميتي در عرصه انتقال و ترويج فرهنگ ديگرپذيري صحه مي گذارد. صدا و سيما كه نقش مهمي در ساخت فرهنگ عمومي دارد، بايد از برخوردهاي گزينشي در ساخت، انتخاب و پخش برنامه ها پرهيز كند و برنامه هايش بازتابي از نظرهاي مختلف در جامعه باشد و از اين طريق تحمل پذيري را به شهروندان جامعه آموزش دهد. ديگر رسانه هاي عمومي هم بايد با رعايت اصل احترام به مخالفان و بازتاب بي طرفانه نظر آنان، فرهنگ بردباري را در جامعه رواج دهند. پاسخ مستدل و منطقي به نظر مخالفان به جاي انتشار مطالب توهين آميز در رسانه ها، از چشم مردم جامعه پنهان نخواهد ماند و به عنوان منبعي الهام بخش بر رفتارهاي اجتماعي آنها تاثير خواهد گذاشت. همچنين مسوولان بايد با افزايش تحمل شنيدن صداي مخالف و رفتار بردبارانه، به نهادينه كردن اين فرهنگ در جامعه سياسي و ميان شهروندان كمك كنند.
3- اگر همه بازيگران صحنه سياسي جامعه «منافع ملي» را اسم رمز كنش و واكنش خود قرار دهند، مخالفتشان به نقد سازنده و دلسوزانه تبديل مي شود و مسوولان هم، نظر منتقدان را در كنش هاي خود در نظر خواهند گرفت.
با اين تفسيرها بايد گفت ترويج و نهادينه كردن فرهنگ تحمل مخالفان بر عهده تك تك افراد جامعه و همه نهادهايي است كه در مسير اجراي وظايف خود با نظرهايي مواجه مي شوند كه متفاوت از راي آن ها است. با تحمل مخالفان، جامعه و به طور اخص جامعه سياسي مطلوبتر و متعادل تري خواهيم داشت كه به جاي اينكه نيروها و توانمندي هايش را صرف تنش و جنجال كند، در مسير تامين منافع ملي بسيج خواهد كرد.
**گروه پژوهش و تحليل خبري

ایرنا

94110

 

نظرات
ADS
ADS
پربازدید