اتاق خبر: روابط تجاري ميان ايران و هند با توجه به مشتركات فرهنگي و جغرافيايي همواره براي دو طرف قابل توجه بوده است. از زمان روي كار آمدن دولتهاي جديد در هند و ايران دو كشور عزم خود را براي داشتن روابط تجاري بيشتر با يكديگر بيشتر كردهاند. 
بكر بودن بازار دو كشور براي يكديگر باعث شده كه بازرگانان دو كشور اشتياق زيادي براي برقراري روابط تجاري بيشتر با يكديگر داشته باشند. در مورد آينده بازرگاني دو كشور ايران و هند و مشكلاتي كه بر سر راه دو كشور وجود دارد با پرهام رضايي، بازرس شوراي بازرگاني ايران و هند به گفتوگو نشستيم:
درحال حاضر مهمترين شريك تجاري ما چين است. ولي چين با كاهش رشد اقتصادي و مشكلات اقتصادي مانند افت ارزش بورس روبهرو شده است.
برخي هند را چين 2020 ميدانند. نظر شما چيست؟
بعد از مسالهيي كه در بورس شانگهاي به وجود آمد و رشد حبابي كه داشت، بسياري از چينيهايي كه در اين بورس سرمايهگذاري كردند با شكست مواجه شدند. اما نميتوان با قاطعيت گفت به دليل اين مسائل پيش آمده هند جايگزين چين است. اقتصاد هند با رشد 8 درصدي مواجه شده است. سياستهاي دولت هند بعد از به روي كار آمدن رييسجمهور جديد به طور كامل تغيير كرده است. براي مثال در بحث صادرات سعي كردند كه براي صادركنندگان با برقرار كردن تسهيلاتي مانند كم كردن ماليات، شرايط را براي صادرات آسانتر كنند و باعث شد كه رشد اقتصادي خيلي خوبي در اين سالها داشته باشند.
اما در مورد جايگزين شدن هند با چين در اقتصاد ايران نميتوان با قاطعيت صحبت كرد. علت اين امر به علت تفاوتهايي است كه در اقتصاد و جامعه كشورهاي هند و چين شاهد هستيم. در چين و در طي ساليان اخير، زندگي مردم در چين به سمت لوكسگرايي رفته است. اين تغيير دلايل مختلفي دارد كه ميتوان به بالا رفتن سطح درآمدها در چين و بالا رفتن هزينه به خدمت گرفتن كارگر به علت كم شدن طبقه كارگر در اين كشور اشاره كرد. حتي دولت چين توليد بيشتر كالاهايي كه قبلا اين كشور توليد ميشده را با قطع كردن يارانههاي مربوط به آن كالا را متوقف كرده است.
در مورد هند وضعيت متفاوت است. هزينه كارگر در هند همچنان پايين است و با توجه به اينكه كارفرمايان اجباري براي بيمه كردن كارگران خود ندارند، هزينه توليد در هند پايين است. اما هند بازار مصرفي بزرگي به دليل زياد بودن جمعيت اين كشور دارد و هنوز نتوانسته مانند چين بر بازار مصرفي خود غلبه كند. درحالي كه چين توانست توليد خود را از سطح مصرف بالاتر ببرد و قادر به صادرات انبوه محصولات خود شود.
با اين حال هند سعي دارد كه توليد خود را بالا ببرد و اين كار در دولت آقاي مودي، رييسجمهور جديد اين كشور با حمايت از ورود سرمايهگذاران خارجي به خصوص از امريكا و اروپا درحال انجام است. با توجه به اين شرايط، امكان اينكه هند به دليل نزديك بودن از نظر جغرافيايي به ايران شريك تجاري خوبي براي اين كشور شود وجود دارد. براي مثال كالاهاي صادراتي از چين 25روز زمان براي رسيدن به ايران نياز دارند درحالي كه اين زمان براي هند در حدود 5 روز است. اين شرايط براي صادركنندگان و واردكنندگان بسيار مناسب است.
ايران و هند چقدر از نظر استفاده از ظرفيتهاي تجاري يك ديگر موفق بودهاند؟
اين دو كشور همواره در طول تاريخ به علت بافت فرهنگي و نزديكي جغرافيايي همواره روابط نزديكي با يكديگر داشتهاند. به همين دليل امكان اينكه اين رابطه تجاري در آينده نزديك قويتر باشد، وجود دارد. براي مثال از نظر ديپلماتيك تلاشهاي زيادي براي راهاندازي بندر چابهار وجود دارد كه با توجه به نزديكي مسافت و قيمت تمام شده كالا در هند و بازار مصرفي هند باعث رونق هر چه بيشتر روابط تجاري ميان ايران و هند ميشود.
يكي از مشكلات اساسي ايرانيان در هند عدم امكان بازگشت پول اين افراد در هند است. هند پيشنهاد استفاده از روپيه را داده است. چرا اين كار تاكنون موفق نبوده است؟
بيشتر افرادي كه در كار صادرات كالا هستند كالا را از مبدا ايران حمل نميكنند. اين افراد بعد از تحريم بانك مركزي ايران و مشكلاتي كه در ارتباط با انتقال پول وجود داشت، كالاهاي خود را از دوبي صادر ميكردند. علت اين امر اين بود كه اين افراد براي دريافت پولهاي خود بتوانند از سيستم بانكي امارات و با استفاده از شركتهاي كارگزاري استفاده كنند.
اما در مورد واردات به ايران مشكلي براي دريافت روپيه نبود. چون ايران طلب زيادي از هند به دليل صادرات نفت به اين كشور دارد و پولهاي مربوط به صادرات نفت در يوكو بانك هند بلوكه شده است. شرايط سه سال گذشته براي تجار هندي براي دريافت طلبهاي خود راحتتر بود. به دليل كلاهبرداريهايي كه از بازرگانان ايراني شده بود درحال حاضر شرايط براي دريافت پول از يوكو بانك سختتر شده است. يعني اين تجار بايد اول كالاي خود را صادر كنند و بعد از آن پول خود را دريافت كنند كه اين كار براي همه تجار آسان نيست مگر اينكه آن كالاي صادراتي از هند سود زيادي براي تاجر هندي داشته باشد تا جبران وقت و هزينه براي صادرات آن به صرفه باشد.
هند بيشتر در بازار مواد غذايي و كالايهاي اوليه وارد شد. چرا در صنايع پيشرفته مانند آي تي، خودروسازي، داروسازي و صنايعي مانند اينها شاهد حضور هنديها نيستيم؟
كشور هند در بخش داروسازي بسيار قوي است تا جايي كه بسياري از شركتهاي اروپايي و امريكايي با شركتهاي هندي به صورت مشترك به كار توليد دارو مشغول هستند. با اين حال معلوم نيست كه چرا اين كشور در صنعت داروسازي ايران وارد نشد. در مورد خودرو در اوايل دولت نهم، ايران و هند با يكديگر در مورد ورود شركت تاتا موتورز به ايران و توليد خودرو مذاكراتي را داشتند اما اين مذاكرات به نتيجه نرسيد. اما در ابتداي اين دولت دوباره مذاكرات ابتدايي انجام شده كه اين خودروساز وارد بازار خودرو ايران شود. در مورد آي تي اطلاعات زيادي ندارم اما در اين بخش بيشتر سرمايهگذاريها از سوي امريكاييهاي بوده است. متاسفانه ايران نتوانسته است در بخش آي تي با هند ارتباط خوبي برقرار كند.
ايران پروژههاي مشتركي مانند خط لوله صلح و تجهيز بندر چابهار با هند تعريف كرده است. علت به سرانجام نرسيدن اين پروژهها و پروژههايي مانند اينها چيست؟
در دولت قبل سياستهاي دولت به طور كامل با دولت فعلي تفاوت داشت. دولت كنوني نيز با مشكلاتي مانند تحريم و رفع آنها در طول دو سال گذشته رو به رو بوده و زماني را براي رسيدگي به مشكلات بخش بازرگاني نداشت. ولي با توجه به شرايط فعلي به نظر ميرسد كه دولت اراده رفع مشكلات بخش بازرگاني را دارد. اين امر را در مورد تلاش براي زودتر به نتيجه رسيدن بندر چابهار ميبينيم.
پيشنهاد شما براي بازرگاناني كه قصد ورود به بازار هند را دارند، چيست؟
اين مشكلات كه درباره آن صحبت شد طي ماههاي آينده با برداشته شدن تحريمهاي بانك مركزي ايران از بين خواهد رفت. گشايش السي راحتتر انجام خواهد شد و به همين دليل خريدار و فروشنده راحتتر و بيشتر ميتوانند به هم اطمينان و تجارت كنند.
بازار هند، بازار بِكري است. متاسفانه ايرانيها هنوز در مورد بازار هند برخلاف بازار چين احتياط بيشتري به خرج ميدهند. در مورد چين تجارت با اين كشور راحت است. به دليل اينكه چين سياست خود را بر مبناي صادرات گذاشته سفر به اين كشور بسيار ساده است تا جايي كه نيازي به دانستن زبان چيني يا انگليسي هم براي كارهاي تجاري تاجران نيست.
در مورد هند اين وضعيت هنوز به وجود نيامده است و مصرف در اين كشور همچنان بيشتر از ميزان توليد است. اما اين وضعيت در هند درحال تغيير است و هر بازرگاني كه زودتر بتواند وارد اين بازار شود و با بازرگانان هندي و شركتهاي بازرگاني اين كشور موفق به عقد قرارداد شود سود بيشتري كسب خواهد كرد.
البته اين مساله را نبايد ناديده گرفت كه كالاهاي هندي از كيفيت بيشتري نسبت به كالاهاي چيني برخوردار هستند. شايد تنها ضعف كالاهاي هندي را بتوان در نوع بستهبندي آنها دانست كه بستهبندي كالاهاي هندي نتوانسته است مانند كالاهاي چيني خوب باشد. با اين حال به نظر ميرسد كه اين ضعف نيز در آينده نه چندان دور رفع خواهد شد. اما چيزي كه مهم است بالا بودن كيفيت كالاهاي هندي نسبت به چيني است كه در تمام دنيا زبانزد خاص و عام است.
مشكل ديگري كه در تجارت با هند وجود دارد جدا از بسته بندياي كه كالاهاي هندي دارند، نوع قراردادهايي است كه بين شركتهاي ايراني و هندي بسته ميشود و ممكن است در اين بين شيطنتها و كارشكنيهايي از سوي طرف هندي انجام شود. به همين دليل توصيه ميكنم كه شركتها و بازرگانان ايراني از يك مشاور حقوقي كه به مسائل حقوقي و قوانين تجاري هند آشنا باشد، استفاده كنند و قراردادهايي كه بين شركتها بسته ميشود، قراردادهاي محكم و بينالمللي باشد تا در صورت بروز مشكل در محاكم بينالمللي قابل رسيدگي باشد.
صحبت آخر؟
من حدود 10سال است كه با كشور هند مبادلات تجاري دارم و نمايندگي يكي از بزرگترين شركتهاي هندي را در ايران بر عهده دارم. به دليل مشتركات فرهنگي زيادي كه بين دو كشور وجود دارد، آينده بازرگاني درخشاني در انتظار بازرگاني ايران و هند و بازرگانان ايراني ميبينم.
منبع: تعادل
