آتش اختلافات دولتي به جان درختان پسته كرمان | اتاق خبر
کد خبر: 353990
تاریخ انتشار: 3 تیر 1395 - 16:48
وزير نيرو از تبديل شدن درختان پسته برخي مناطق كرمان به هيزم به واسطه نبود منابع آب خبر داد
حميد چيت‌چيان، وزير نيرو شامگاه روز سه‌شنبه در اختتاميه جشنواره‌يي با محوريت آب از اين نكته خبر داده كه به واسطه تمام شدن منابع آب زيرزميني و نبود امكانات پمپاژ آب در استان كرمان، درخت‌هاي پسته اين استان به عنوان«هيزم» آتش مورد استفاده قرار مي‌گيرند

اتاق خبر: «با آتش آب بازي نكنيم». اين جمله‌يي بود كه سال گذشته محسن رناني، اقتصاددان در يكي از جلسات «بايد درباره آب گفت‌وگو كنيم» مطرح كرد و به تيتر بسياري از رسانه‌ها تبديل شد. اين جمله با در كنار هم قرار دادن دو مفهوم متضاد آب و آتش سعي در نشان دادن ميزان خطر بحران آب داشت. حالا اما در اتفاقي واقعي بحران آب به آتشي بر جان طبيعت تبديل شده است. حميد چيت‌چيان، وزير نيرو شامگاه روز سه‌شنبه در اختتاميه جشنواره‌يي با محوريت آب از اين نكته خبر داده كه به واسطه تمام شدن منابع آب زيرزميني و نبود امكانات پمپاژ آب در استان كرمان، درخت‌هاي پسته اين استان به عنوان«هيزم» آتش مورد استفاده قرار مي‌گيرند. پيش از اين در سلسله گزارش‌هايي به اين مساله پرداخته بود كه اختلاف نظر ميان وزارت نيرو و سازمان مديريت بر سر اولويت طرح‌هاي آبي مانع تخصيص اعتبار كافي به طرح احيا و تعادل‌بخشي آب‌هاي زيرزميني شده است. طرحي كه هر چقدر پررنگ‌تر شود به معناي نجات منابع آب و درخت‌هاي بيشتري خواهد بود. 

كرمان استاني است كه پيش از اين با تهيه گزارشي از «كشته شدن» يكي از كاركنان طرح احيا و تعادل‌بخشي آب‌هاي زيرزميني در جريان بستن چاه‌هاي غيرمجاز در اين استان خبر داده بود. زماني كه محسن جلال‌پور، رييس كرماني اتاق بازرگاني در اسفند ماه سال گذشته از «كند پيش رفتن» طرح احيا و تعادل‌بخشي آب‌هاي زيرزميني خبر داد، عبدالله فاضلي دبيركل ستاد اين طرح در شركت مديريت منابع آب ايران در گفت‌وگويي با «تعادل» به ابعاد مغفول مانده اين طرح اشاره و موانع باور نكردني در راه تحقق آن را فاش كرد. از عدم همكاري نيروي انتظامي گرفته تا تبعات جاني بستن چاه‌ها براي افراد فعال در اين طرح. 

به واسطه اشاره وزير نيرو به اينكه بعضي از باغات پسته به واسطه محدوديت منابع آب زيرزميني در رفسنجان تبديل به هيزم شده‌اند با مهدي وثوقي از كشاورزان رفسنجان تماس گرفتيم. وثوقي كه فرزند يكي از زارعان بزرگ پسته در اين منطقه است در توضيح اين اتفاق گفت: «توزيع باغات پسته نسبت به منابع آب در كرمان به شكلي است كه ميان سطح دسترسي هر كدام از باغ‌ها به منابع آبي تفاوت وجود دارد. 

بعضي از مناطق از نظر دسترسي به منابع آب در عمق هستند و وضعيت بهتري دارند، بعضي از مناطق در آبراه‌ها قرار مي‌گيرند و مناطقي نيز وجود دارند كه از استخرچه و حوضچه‌ها تغذيه مي‌شوند» او ادامه داد:«در نتيجه باغاتي كه سطح دسترسي كمتري به منابع آب زيرزميني داشتند اكنون با مشكلي كه وزير نيرو به آن اشاره كرد روبه‌رو شده و نابود شده‌اند.»

 

ارقامي به قيمت جان 

بستن چاه‌هاي غيرمجاز با شدت گرفتن حساسيت‌ها نسبت به بحران آب به چالشي جدي‌تر تبديل شد. مسوولان حالا ديگر حتي براي حفظ ظاهر مجبور به درگير شدن در اين پروسه دشوار هستند تا در انتهاي هر سال بتوانند عددي را تحت عنوان چاه‌هاي بسته شده اعلام كنند. واقعيت اما اين است كه پشت هر كدام از اين چاه‌ها، كسب و كار و معيشت يك خانواده قرار گرفته كه در زمان احساس خطر تبديل به غريزي‌ترين نوع مقاومت كه تا سر حد مرگ براي حفظ بقا ادامه پيدا مي‌كند، مي‌شود. از سويي ديگر نيز نبود طرح‌ آمايش سرزمين هيچ برنامه دقيقي براي آينده بهره‌برداران غيرمجاز از منابع آب ايجاد نكرده و زمينه را براي رواج اين مساله باز مي‌كند. 

البته مساله چاه‌هاي غيرمجاز مانند چالش برق‌ دزدي صرفا مربوط به اقشار ضعيف و كم‌درآمد نيست. سال گذشته از برداشت بي‌رويه كارخانه‌هاي توليد ماسه در استان لرستان از چاه‌هاي زيرزميني براي توليد ماسه شسته و كسب درآمد پرده برداشته شد. مساله‌يي كه مسوولان ارشد كشور توجه چنداني به آن نشان ندادند. عبدالله فاضلي، دبير ستاد احيا و تعادل‌بخشي آب‌هاي زيرزميني در آن تاريخ به «تعادل» گفت كه به واسطه عدم تخصيص اعتبارات اين طرح، امكانات و نيروي كافي براي برخورد با موارد اينچنيني وجود ندارد. پس از پيگيري‌هاي فراوان«تعادل» مشخص شد كه مساله عدم تخصيص به اختلاف نظر بين وزارت نيرو و سازمان مديريت بر سر اولويت طرح‌ها بازمي‌گردد و حتي نامه‌نگاري حميد چيت‌چيان با محمدباقر نوبخت نيز موجب گشايش اين گره كور كه ابعاد آن هر روز بيش از پيش مشخص مي‌شود، نشده است. 

 

10هزار چاه؛ 10 هزار داستان 

فروردين ماه امسال علي عرب‌پور، معاون بهره‌برداري و حفاظت از منابع شركت آب منطقه‌يي كرمان به ايرنا گفت كه از 34هزار حلقه چاه آب موجود در اين استان 10هزار چاه غيرمجاز است. در سال 94 نيز 849 حلقه چاه توسط گروه‌هاي گشت و بازرسي و با همياري مردم و مسوولان در استان كرمان مسدود شده است. عبدالله فاضلي، دبير ستاد احيا و تعادل‌بخشي آب‌هاي زيرزميني نيز پيش از اين گفته بود كه در سال 94 در مجموع 9200حلقه چاه غيرمجاز در كشور مسدود شد. در نهايت تخصيص اعتبار به اين طرح برابر 43درصد بود كه 37درصد آن تبديل به نقدينگي شد. او در ادامه از افزايش هدف اين طرح براي بستن اين چاه‌ها خبر داده و گفت كه در سال 95 اين تعداد بايد به 20هزار چاه برسد كه استان كرمان در راس سهم از اين تعداد قرار دارد. 

با فرض طرح اين مسائل اگر تعداد چاه‌هاي غيرمجاز كه امسال در كرمان بسته خواهند شد را بيش از 2برابر كرده و 2000چاه در نظر بگيريم با فرض تكرار اين عدد، عدم تغيير دولت و عدم تغيير در سياست‌هاي دولت فعلي، اگر تعداد چاه‌هاي غيرمجاز كرمان روي 1000ثابت بماند 5 سال ديگر زمان لازم است تا اين استان نفسي تازه بكشد. فرض ثابت ماندن تعداد چاه‌هاي غيرمجاز نيز فرضي غيرقابل پذيرش است. 

‌ايران، امريكا و تركيه از ديرباز در زمره 3 توليد‌كننده بزرگ پسته در دنيا قرار داشتند؛ اما براي ايران كه به نسبت هر دو اين كشورها كمتر صنعتي شده است، صادرات پسته موضوعي حياتي‌تر محسوب مي‌شود. بالا و پايين شدن منابع آب زيرزميني در كرمان به عنوان قطب توليد پسته ايران در نهايت منجر شد ايران كه سال‌هاي سال نخستين توليد‌كننده در دنيا بود جاي خود را به امريكا بدهد. مشكلات فعلي پيش آمده كه وزير نيرو به آن اشاره كرده است نيز در معنايي ديگر مي‌تواند رتبه ايران در صادرات پسته و در واقع دست اقتصاد را بسته‌تر كند. 

مهدي وثوقي مي‌گويد:«در گذشته وقتي با هواپيما از فراز كرمان مي‌گذشتيم، مناطق سبز فراواني به چشم مي‌خورد، حالا با خشك شدن باغات در نقاط مختلف مي‌شود نابودي را از آسمان‌ ديد.» او در توضيح واكنش كشاورزان پسته در اين منطقه نسبت به تمام شدن منابع آب مي‌گويد:«براي مدتي اين كشاورزان به مناطقي مانند دامغان و سبزوار مي‌رفتند اما اكنون سير مهاجرت به ورامين جدي‌تر شده است.»

وثوقي ادامه مي‌دهد:«البته زمين در ورامين به واسطه نزديك بودن در تهران گران‌تر از كرمان است اما پساب تهران به ورامين رفته و از اين جهت براي باغات مناسب است. اكنون 2تا 3هزار هكتار باغ پسته در ورامين ايجاد شده است.»

راه‌حلي كه البته شايد در مقطعي مناسب باشد اما با سوءمديريت مي‌تواند منابع آبي در ورامين را نيز با خطر مواجه كند. در اين ميان پرسش بسيار مهم اين است كه چه اندازه و چه درصد از اين مخاطرات با اقدام‌هاي اصولي و نه چندان دشوار مانند گشت‌زني ستاد احيا و تعادل‌بخشي قابل حل بود؟ آيا اگر سازمان مديريت به واسطه تمايل‌هاي شخصي در زمينه هويت‌يابي دوباره در سيستم بروكراتيك ايران، مخالفت‌هايي نه چندان اصولي با اولويت‌ها در حوزه آب نمي‌كرد اكنون بر تعداد درخت‌هاي نجات‌ يافته افزوده نشده بود؟ 

محدوديتي تمام ‌نشدني

فارغ از مساله طرح شده درباره كرمان، چيت‌چيان در مراسم اختتاميه جشنواره‌يي فرهنگي با محوريت آب به محدوديت‌هاي ديگري در اين حوزه نيز اشاره كرد. 

وي با بيان اين مطلب كه آب مساله حيات انسان‌هاست و مسائل آن مربوط به يك سازمان و وزارتخانه نيست، گفت: آب موضوع حيات و زندگي و بقاي تمدن يك ملت به خصوص مردم ايران در اين پهنه خاكي است كه به‌ شدت مورد توجه است. 

چيت‌چيان از آب به عنوان موضوعي كه سرنوشت همه ما را تحت تاثير قرار مي‌دهد، ياد كرد و در ادامه اظهار كرد: از 40سال قبل هر ايراني سالانه بيش از 7500مترمكعب آب تجديد شونده در اختيار داشت ولي در زمان حاضر اين ميزان به كمتر از 1400مترمكعب كاهش يافته و منابع آبي نيز با افزايش مصرف و ميزان سرانه در اختيار هر ايراني روز به روز محدودتر مي‌شود. 

وي با اشاره به نظريه سازمان ملل مبني بر اينكه تمام انسان‌هايي كه در طول سال كمتر از 1500مترمكعب آب تجديدپذير در اختيار دارند در مرحله بحران به سر مي‌برند، افزود: ما از اين وضعيت عبور كرده‌ايم و هم‌اكنون در مرحله بحران هستيم. 

وزير نيرو با اشاره به بارندگي‌هاي خوبي كه در سال آبي جاري داشتيم، گفت: عده‌يي مي‌گويند كه با اين ميزان بارش نبايد بحران آب داشته باشيم ولي در پاسخ به آنها بايد گفت ضمن اينكه به خاطر هر قطره باراني كه مي‌بارد به درگاه خداوند شكرگزار هستيم اما دانستن اين نكته نيز ضروري است كه با يك سال بارندگي شرايط تغيير نمي‌كند. 

منبع: تعادل

 

نظرات
ADS
ADS
پربازدید