انگيزه خروج سوداگران ناشفاف از بورس | اتاق خبر
کد خبر: 356675
تاریخ انتشار: 14 تیر 1395 - 16:19
بورس كالاي ايران به دليل داشتن شفافيت لازم محل مناسبي براي دادوستد محصول و مواد اوليه در حوزه‌هاي كشاورزي، فلزات اساسي و پتروشيمي شده است.

اتاق خبر: بورس كالاي ايران به دليل داشتن شفافيت لازم محل مناسبي براي دادوستد محصول و مواد اوليه در حوزه‌هاي كشاورزي، فلزات اساسي و پتروشيمي شده است اما همين شفافيت عاملي براي گريز برخي از فعالان اقتصادي است كه تمايلي به وجود شفافيت در بازارهاي سرمايه ندارند. هسته اصلي چنين گريزهايي هم يك واقعيت آشكار است كه در فضاي ناسالم، معامله گران توان كسب سودهاي غيرمعقول را راحت‌تر بدست مي‌آورند.

در همين رابطه معاون عمليات و نظارت شركت بورس در نشستي كه براي بررسي مشكلات دادوستد محصولات پتروشيمي در بورس كالا در خبرگزاري فارس به همراه مديران بورس كالا، دست‌اندركاران صنايع پتروشيمي پايين‌دستي و خبرنگاران برگزار شد در پاسخ به پرسش«تعادل» مبني بر علت اصلي اصرار خروج برخي از معامله‌گران از بورس كالا اظهار كرد: بورس كالا به دليل در نظر گرفتن همه شرايط يك معامله سالم، دو وجه اصلي دارد؛ ابتدا شفافيت و دوم كاهش ريسك. علي پناهي افزود: درخصوص ريسك ما معتقديم كه دادوستد در بورس كالا به دليل پوشش ريسك براي فعالان عرصه پتروشيمي، فلزات و كشاورزي محل مناسبي است و به دليل اطلاع‌رساني دقيق شفافيت نيز وجود دارد اما برخي از اين فعالان به دليل استفاده از فضاي غيرشفاف اصرار دارند كه از اين فضا خارج شوند و ريسك بالاي بيرون از بورس كالا را بپذيرند.

 معاون توسعه بازار و مطالعات اقتصادي بورس كالاي ايران همچنين با طرح اين پرسش كه جايگاه تامين توزيع مواد پتروشيمي در بورس كالا كجاست، عنوان كرد: بورس‌‌ها در همه جاي دنيا به بخش‌هاي بازرگاني ورود مي‌كنند و در بخش‌هاي عملياتي نيز حوزه‌هاي تامين مالي و ابزارهاي معاملاتي مد نظر قرار مي‌گيرند.

به گفته وي بورس كالا به تنهايي نمي‌تواند از عهده همه كاركردها و وظايف نظارتي در زمينه نظارت بر بازار برآيد و تنها مي‌تواند در زمينه كشف قيمت منصفانه كالا به عنوان يكي از كاركردهاي اصلي خود ورود كند. پناهي با بيان اينكه يكي از سياست‌گذاران در اين زمينه وزارت صنعت، معدن و تجارت است، گفت: اتحاديه‌ها و خريداران محصولات پتروشيمي به طور مشخص ازجمله طرف‌هاي قرارداد بورس كالا هستند. براساس شرايط فصلي و توليدي همواره بورس كالا از اين دانش برخوردار است كه چه كالايي با كمبود عرضه مواجه است اما هيچگاه از سوي سياست‌گذاران ديده نشده كه بگويند به طور مثال در سه ماهه تابستان يا در اوج مصرف كالاي پتروشيمي برنامه‌ريزي مشخصي ازجمله تعديل نرخ تعرفه‌ها يا افزايش عرضه كالا تعيين شده است.



 بحران كالا بدليل خلأ برنامه‌ريزي

اين مقام مسوول با بيان اينكه خلأ برنامه‌ريزي از سوي سياست‌گذار باعث شده تا طرف عرضه همواره با كمبود كالا مواجه باشد، گفت: در بخش تقاضا اما به يك‌باره با قوانيني همچون ارزش افزوده مواجه مي‌شويم. به گونه‌يي كه گاهي ديده مي‌شود، نهاد سياست‌گذار نيز به نوعي از وظايف خود سر باز مي‌زند. سازمان امور مالياتي يكي از اين نهادهايي است كه بايد در اين بخش نظارت خود را افزايش دهد.وي افزود: در زمينه تخفيف 9درصدي ماليات بر ارزش‌افزوده بدون استثنا بازار محصولات پتروشيمي با رانت عجيبي در برخي از مناطق آزاد مواجه است كه اگرچه حجم بسيار كم است اما بر بازار كالا تاثير خود را مي‌گذارد. بايد در فضاي غيراضطراري اين مباحث را مطرح و وظايف فعالان اصلي و سياست‌گذاران حاكم بر بازار عرضه و تقاضاي پتروشيمي را در كنار وظايف خرد هر يك از آنها دوباره بازتعريف كرد.

پناهي در برابر اين انتقاد كه چرا گاهي سقف و كف قيمت‌ها در بورس كالا برداشته مي‌شود، گفت: وقتي شرايط قبل و بعد از وضع قوانين در نظر گرفته مي‌شود، طبيعي خواهد بود كه تعدادي از متقاضيان يا عرضه‌كنندگان قرباني شوند، جايگاه بورس كالا ايجاد فرآيند شفاف براي كشف قيمت منصفانه كالا در بستر قوانين و مقررات است. معاون توسعه بازار و مطالعات اقتصادي بورس كالاي ايران در فرآيند كشف قيمت منصفانه كالا از طريق بورس همواره اين تعهد گرفته مي‌شود كه بايد به چه ميزان كالا در بازار عرضه كرد.

بر اين اساس از زمان انجام معامله تا مرحله مچينگ همواره زمينه‌يي فراهم شود كه قيمت‌ها به سمت ارزش منصفانه گرايش يابد. وقتي كمبود عرضه در بازار به وجود مي‌آيد و سياست‌گذاري‌ها براي پيگيري آن وجود ندارد يا مشكلاتي به واسطه خصوصي‌سازي براي واحدهاي پتروشيمي در گذشته رخ داده، طبيعي است كه براي عرضه و تقاضا مشكلاتي ايجاد شود.

پناهي با بيان اينكه برخي پتروشيمي‌هاي بالادستي عنوان مي‌كنند در صورتي كه مشتري‌هاي دايمي براي محصولات آنها وجود دارد چه معنا دارد كه محصولات در بورس كالا معامله شود، افزود: اين درحالي است كه در بازار رقابتي بايد هر روز براي عرضه و تقاضا انتخاب وجود داشته باشد نه اينكه براساس خواسته مشتري معامله صورت گيرد.

وي ادامه داد: اينكه خوراك از كجا دريافت و خريداري مي‌شود يا اينكه خوراك بر منباي سوبسيد چگونه دريافت مي‌شود، پرسش‌هايي است كه صرف ‌نظر از اينكه چرا بايد مشتريان در بورس كالا حضور يابند بايد به آنها پاسخ داده شود.

بر اين اساس بورس كالا براي ايجاد عدالت و شفافيت اطلاعات عرضه براي همه توليدكنندگان و مصرف‌كنندگان محصولات پتروشيمي قراردادهاي بلندمدت محصولات پتروشيمي را براي واحدهاي پايين‌دستي ايجاد كرده است. معاون عمليات و نظارت شركت بورس كالاي ايران با اشاره به عرضه موفق قير و سنگ آهن در بورس كالا گفت: مي‌توانيم با همكاري نهاد ناظر و سياست‌گذار براي محصولات پتروشيمي هم سازوكار مناسب در بورس كالا ايجاد كنيم.



 فضاي مبهم پتروشيمي مانع توسعه صنعت

علي پناهي قراردادهاي بلندمدت پتروشيمي و نرخ ارز با اشاره به قانون رفع موانع توليد رقابت‌پذير و برخي بخشنامه‌هاي ديگر اظهار كرد: قوانين و مقررات براي تبديل مواد خام به كالا به صورت شفاف وجود دارد و در واقع در زمينه مقررات، كاستي ديده نمي‌شود.

وي افزود: اما مساله اين است كه آن‌قدر فضا مبهم شده كه نمي‌توان براي رفع اين معضل كاري كرد. در حوزه سياست‌گذاري محصولات پتروشيمي، ابهامات زيادي وجود دارد و اگر از اطلاعات بورس استفاده كنيم و صورت‌هاي مالي شركت‌هاي پتروشيمي را بررسي كنيم، به وجود ابهام در اين فضا پي مي‌بريم.

معاون عمليات و نظارت شركت بورس كالاي ايران با اشاره به ماده 6 قانون توسعه ابزارها و نهادهاي جديد مالي گفت: براساس اين ماده، عرضه محصولات پتروشيمي در بورس كالا 10درصد معافيت مالياتي را براي عرضه‌كننده تضمين مي‌كند، اما معلوم نيست چه اتفاقي مي‌افتد كه عرضه‌كننده حاضر مي‌شود از اين معافيت 10درصدي چشم‌پوشي كند.

وي ادامه داد: يك سياست منسجم در حوزه صادرات و واردات محصولات پتروشيمي وجود ندارد. يك بار پيشنهاد كرديم معاملات فيوچر براي محصولات پتروشيمي راه‌اندازي شود و حتي قيمت معاملات محصولات تا 6 ماه آينده مشخص شود تا دولت براساس قيمت آتي محصولات پتروشيمي، تعرفه ماه‌هاي آينده را تنظيم كند.

پناهي با بيان اينكه با وجود قوانين شفاف در اين زمينه، خيلي از اين قوانين مدنظر قرار نمي‌گيرد، گفت: وظيفه سياست‌گذار اين است كه شرايط را براي توليدكننده و مصرف‌كننده فراهم كند، اما آن‌قدر آشفتگي وجود دارد كه فرصتي براي اين كار باقي نمي‌ماند. وي با تاكيد بر اينكه به دنبال كسب سود بودن عرضه‌كننده محصولات پتروشيمي امري بديهي و طبيعي است، افزود: اما بايد اين سود حاصله منطقي باشد و معتقديم اين بستر منطقي براي كسب سود را بورس كالا به وجود مي‌آورد.

معاون عمليات و نظارت شركت بورس كالاي ايران اضافه كرد: فرض كنيم بورس كالا بستري مناسب براي مبادله نباشد اما شفافيت آن نمي‌تواند زير سوال برود. من نمي‌گويم بورس كالا هيچ مشكلي ندارد، اما قطعا بهتر از ساير بازارهاست. وي ادامه داد: درخواست ما سياست‌گذاران اين است كه مواردي كه در قالب قوانين و بخشنامه‌ها براي تبديل مواد پتروشيمي به كالاي نهايي تدوين شده است، به عرصه عمل در بيايد تا ما بتوانيم در آن چارچوب شفاف و مشخص كار كنيم. پناهي با بيان اينكه در حوزه محصولات كشاورزي تا حدودي شفافيت افزايش يافته، افزود: اميدواريم به سمت شفافيت در چارچوب مقررات حركت كنيم و بهبودي در اين زمينه حاصل شود. معاون عمليات و نظارت شركت بورس كالاي ايران با بيان اينكه شفافيت در قيمت و معاملات قير اتفاق افتاده است، گفت: در نتيجه قيمت كشف شده براي سنگ‌آهن و قير و بسياري از مشكلات در اين دو محصول برطرف شده است، اما چرا براي محصولات پتروشيمي كه به 16 كشور صادر مي‌شود، اين سازوكار به وجود نمي‌آيد.

 منفعت برخي به عرضه پتروشيمي خارج از بورس

نصرالله رضازاده رييس هيات‌مديره اتحاديه صنايع پايين‌‌دستي پتروشيمي در ادامه اين نشست گفت: عده‌يي در كشور روي امكاناتي كه وجود دارد، دست گذاشته‌‌اند و از مزايايي استفاده مي‌كنند كه تعجب‌آور است. مجتمع‌هاي بالادستي پتروشيمي با برخورداري از گاز 8 سنتي و امكان تامين 95 درصد مواد اوليه آنها بر اساس ارز مبادله‌يي اما چگونه مي‌شود كه با بخشنامه معاون وزير صنعت اجازه دارند تا محصولات و مواد پتروشيمي توليدي خود را با ارز‌ آزاد در بازار داخلي به فروش برسانند.

وي افزود: پس از گذشت 1.5سال از بخشنامه خسروتاج در زمينه فروش محصولات پتروشيمي با ارز آزاد اتحاديه پايين‌دستي پتروشيمي با نامه‌نگاري به معاون اجرايي رييس‌جمهور عنوان كرد كه اين اقدام باعث شده تاكنون 13هزار ميليارد تومان بابت تفاوت پايه قيمت اوليه از محل نرخ ارز آزاد به واحدهاي پايين‌دستي پتروشيمي صدمه و خسارت وارد شود.

رضازاده با انتقاد از برداشته شدن سقف قيمت در برخي عرضه‌هاي پتروشيمي در بورس كالا گفت: هم‌اكنون در برخي معاملات محصولات PVC در بورس كالا به دليل برداشته شدن سقف قيمت با افزايش قيمت‌ها حتي تا 50 درصد هم مواجه هستيم.

وي با ذكر مثالي گفت: در زمستان در حالي به مواد Pet براي ساخت بطري نيازي نيست كه به يك‌باره مي‌بينيم، پتروشيمي تندگويان اقدام به عرضه 50 هزار تني اين محصول در بورس كالا مي‌كند، سپس مسوولان انجمن كارفرمايي صنايع پتروشيمي با هياهوي خبري عنوان مي‌كنند كه با وجود افزايش ظرفيت اما تقاضايي براي كالا وجود ندارد. در حالي كه مصرف Pet در زمستان نسبت به تابستان به هيچ‌وجه قابل مقايسه نيست. رضازاده ادامه داد: طبق مقررات بورس كالا چنانچه دو بار محصولات پتروشيمي دو بار در تعادل عرضه و فروش نرود، بايد در بازار آزاد به فروش رود. بر اين اساس به‌طور خودكار عرضه غيرمنطبق كالا از سوي مجتمع‌هاي بالادستي پتروشيمي در فصل‌هاي سال باعث مي‌شود تا عملا مجوز عرضه محصول در تابستان از طريق بازار آزاد فراهم شود. اين در حالي است كه عنوان مي‌شود مواد كافي در انبارها وجود ندارد، در حالي كه 40 هزار تن محصول در انبارها دپو شده است.

به گفته وي در سال 1388 صنايع پايين‌دستي پتروشيمي در حالي توليد يك ميليون و 760هزار تني را براي خود به ثبت رساندند كه با انتقال عرضه محصولات بورس كالا اين ميزان به 2 ميليون و 640 هزار تن رسيد. رضازاده با بيان اينكه براساس افزايش ظرفيت توليد در كشور مصرف سرانه براي محصولات پليمري 50 كيلو و در مجموع 4ميليون تن است، گفت: از حجم 2 ميليون و 660 هزار تني توليد بايد يك ميليون و 760هزار تن كالاي ساخته شده از قبيل قطعات هواپيما، يخچال و كيسه خون كه كشور فاقد تكنولوژي توليدي آنهاست، وارد شود. در چنين شرايطي حجم توليد صنايع پتروشيمي صنايع پايين‌دستي در سال 90 به 2 ميليون و 840 هزار تن رسيده در شرايطي كه كشور با تحريم و ركود نيز مواجه بوده است.

 

 

کلید واژه ها :
نظرات
ADS
ADS
پربازدید