برنامه ریزی هدفمند، آموزش و فرهنگ سازی رافع مشکل کم آبی | اتاق خبر
کد خبر: 369662
تاریخ انتشار: 17 شهریور 1395 - 21:13
به اعتقاد شماری از کارشناسان امر در استان سمنان لازمه تحقق راهبرد صرفه جویی، رعایت الگوی مصرف، بهره وری مطلوب، جلوگیری از برداشت آب های زیر زمینی و حتی حذف چاه های غیرمجاز برای رفع چالش کم آبی در کشور و این استان، برنامه ریزی اصولی و هدفمند، آموزش و فرهنگ

اتاق خبر:در دنیایی که بهره وری و ارزش افزوده حرف اول را می زند، نمی توان آب، این عنصر ارزشمند را که حیات هر جانداری به آن وابسته است، بدون در نظر گرفتن این اصل از سفره های زیرزمینی که ذخیره آیندگان است، بیرون کشید و بی حساب و کتاب مصرف کرد یعنی این مهم باید به یک دغدغه ملی و منطقه ای و عمومی تبدیل شود.
بر اساس آمار موجود فقط 25 درصد میانگین متوسط جهانی بارش باران و برف در کشور ایران می بارد که سهم استان سمنان از این مقدار، اندک است که در چنین وضعیتی با توجه به داشته های موجود تحقق هر راهبردی توسعه ای در بخش های کشاورزی، صنعتی و آشامیدنی را با مشکل مواجه می کند.
برایند آمارها نشان می دهد به طور متوسط بین 70 تا 80 درصد از آب کشور در بخش کشاورزی مصرف می شود که نوین نبودن آبیاری باعث بهره وری پایین در این بخش شده است و از سویی برخی از کارشناسان معتقدند استفاده از سهمی از آب کشاورزی به صنعت، ارزش افزوده بیشتری خواهد داشت.
قرار گرفتن 80 درصد از مساحت کشور در منطقه خشک و نیمه خشک کره زمین، باعث شده است ایران از بارش ها سهم قابل توجهی نداشته باشد و قرارداشتن استانهای مرکزی کشور در حاشیه کویرلوت و دشت کویر نیز باعث مشکل تامین آب و افزایش نیازهای آبی می شود.
از سوی دیگر، احداث تصفیه خانه در شهرها و شهرک های صنعتی، این امکان را فراهم کرده است تا از آب بازگشته از چرخه مصرف اول، به بخش هایی مانند صنعت و کشاورزی اختصاص داد.
متوسط میزان بارندگی سالانه جهان حدود 850 میلی متر و در ایران یک سوم جهان در حدود 250 میلی متر و در استان سمنان حدود 120 میلیمتر در سال است و از طرف دیگر میزان تبخیر در ایران سه برابر متوسط جهانی در حدود 2 هزار و 100 میلی متر است.
متوسط تبخیر در جهان در حدود 700 میلی متر عنوان شده است که این رقم در ایران 2 هزار و 100 میلی متر و در استان سمنان سه برابر متوسط تبخیر در جهان و 2 برابر میزان تبخیر در کشور، به میزان 2 هزار و 200 میلیمتر است.
روند بررسی میزان داشته های ذخایر آبی کشور نشان می دهد، تغییر نوع بارش ها در ایران به خاطر تغییر اقلیم، باعث فقر منابع آبی و تمایل انسان برای استفاده از سفره های آب زیرزمینی را به عنوان ذخایر راهبردی برای آینده افزایش داده است.
برایند بررسی رشد کشاورزی و مصرف آب در این بخش نشان می دهد، رویکرد کشور به توسعه به ویژه در بخش کشاورزی که 70 تا 80 درصد آب را مصرف می کند، باید با بهره گیری از سامانه ها و روش های نوین آبیاری متناسب با توسعه همراه می بوده یا الگوی کشت مناسبی در اختیار کشاورزان قرار می گرفته است؛ مساله ای که امروز بیشتر مورد توجه قرار دارد.
کارشناسان امر منابع سفره های زیرزمینی را به قندان تشبیه می کنند به طوری که آب موجود در این سفره ها در بین فضاهای خالی بین قندها وجود دارد و انسان با بهره برداری بیش از حد مجاز در سال های گذشته، باعث خالی شدن این فضاها شده است، فضاهایی که به گفته صاحننظران امر بازگشتی ندارد.
شماری از کارشناسان و مسئولان در استان سمنان لازمه تحقق راهبرد صرفه جویی، رعایت الگوی مصرف، بهره وری مطلوب، حذف چاه های غیرمجاز وجلوگیری از برداشت آبهای زیرزمینی برای برطرف کردن چالش کمبود آب در کشور را فرهنگ سازی در همه بخش های جامعه می دانند.
معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقه ای استان سمنان در گفت و گو با ایرنا به روند نامطلوب برداشت ها در سال های گذشته اشاره کرد و گفت: به ویژه توسعه بخش کشاورزی با استفاده از فناوری های نوین در آبیاری همراه نبوده است.
محمدرضا خاموشی افزود: در سالهای گذشته، کشور برنامه راهبردی برای توسعه کشاورزی در بخش های مختلف داشته است که در این میان با توجه به مصرف 70 تا 80 درصد این بخش از کل آب ،توجهی به مصرف بهینه و استفاده از الگوی کشت متناسب با شرایط آب و هوایی نشده است.
وی با بیان این که توسعه کشاورزی با استفاده بیش از حد از آب سفره های زیرزمینی همراه بوده است، گفت: سفره های آب زیرزمینی در کشورهای دنیا به عنوان ذخیره راهبردی قلمداد می شود و در کمتر شرایطی از آن استفاده می کنند، در حالی که ما در ایران سالهاست بیش از حد ظرفیت از منابع سفره های زیرزمینی بهره می بریم.
معاون آب منطقه ای سمنان با اشاره به اینکه 78 درصد از آب استان در بخش کشاورزی، 9 درصد در بخش آشامیدنی و چهار درصد در بخش صنعت استفاده می شود، افزود : کل آب تامین شده در استان یک میلیون و 282 هزار مترمکعب است.
خاموشی ادامه داد : از این مقدار یک میلیون و 55 هزار مترمکعب از آبهای زیرزمینی و 226 هزار مترمکعب از آبهای سطحی تامین می شود و به این ترتیب، 82 درصد از آب تامین شده در استان سمنان از منابع زیرزمینی و 18 درصد از آبهای سطحی است.
معاون شرکت آب منطقه ای سمنان با بیان اینکه آب امروز به عنصری ارزشمند و به عنوان معیار ارزش افزوده در مصرف تبدیل شده است، گفت: رفتن به سمت استفاده از سامانه هایی که بهره وری بیشتری از آب در بخش کشاورزی داشته باشد، فرصتی فراهم می کند تا بخشی از این آب به بخش هایی مانند صنعت که ارزش افزوده، بهره وری اقتصادی و اشتغالزایی بیشتری دارد و بهره وری بیشتری از آن می شود، اختصاص یابد.
وی با بیان این که برداشت بی رویه از آب های زیرزمینی باعث افت سطح این آبها در دشت های استان سمنان به طور متوسط سالانه تا 71 سانتیمتر شده است، گفت: کسری مخزن آب در سمنان سالانه به طور متوسط 150 میلیون مترمکعب است.
خاموشی با اشاره به برنامه شرکت آب منطقه ای سمنان برای برداشت آب به میزانی که به تعادل و بازگشت سفره های آب زیرزمینی کمک کند، تصریح کرد: با اجرای طرح احیا و تعادل بخشی، باید به گونه ای پیش رفت تا در 20 سال آینده وضعیت سفره های آب زیرزمینی به وضعیت 20 سال گذشته بازگردد.
وی تاکید کرد: شرکت آب منطقه ای سمنان برای هر یک از دشت های استان برنامه احیای و تعادل بخشی مجزا دارد.
معاون آب منطقه ای سمنان با بیان اینکه تمام چاه های غیرمجاز در استان تعیین تکلیف شده اند، گفت: از ابتدای سال 95 تاکنون 43 حلقه چاه غیرمجاز پرشده است که به صرفه جویی 300 هزارمترمکعب آب منجر شده است و بر اساس مبانی اقتصاد مقاومتی این شرکت موظف به مسدود کردن 100حلقه چاه غیرمجاز تا پایان امسال است.
وی با اشاره به تاکید شرکت آب منطقه ای بر نصب کنتورهای هوشمند آب و برق گفت: امسال از اضافه برداشت 6 میلیون و 720 هزار مترمکعب از چاه های مجاز با نصب این کنتورها جلوگیری شده است.
خاموشی با بیان اینکه گشت های بازرسی و نظارت بر بهره برداری از منابع آب شرکت آب منطقه ای بر میزان برداشت از چاه های مجاز نظارت دارند، گفت: بهترین ناظر در این مساله با ایجاد تشکل های آب بران توسط برداشت کنندگان مجاز است.
وی با اشاره به وجود سد شهید شاهچراغی در دامغان و سد در حال آبگیری کالپوش در میامی در این استان، از کاهش 10 درصدی ذخیره آبی سد شهید شاهچراغی در سالجاری خبر داد و گفت : سد کالپوش به خاطر قرارداشتن در مرحله آبگیری 28 درصد ذخیره بیشتری نسبت به سال گذشته دارد.
وی با اشاره به حجم مخزن سد شهید شاهچراغی به میزان 12 میلیون و 670 هزار مترمکعب در زمان حاضر و 14 میلیون و 720 هزار مترمکعب در سال گذشته در هیمن زمان، گفت: حجم مخزن این سد 2 میلیون مترمکعب امسال کاهش یافته است به این خاطر که بارندگی سیلابی امسال کمتر از سال گذشته بوده است.
وی افزود: از سد شهید شاهچراغی دامغان در استان سمنان امسال 120 لیتر بر ثانیه برای آشامیدن مصرف می شود و پارسال این مقدار 92 لیتر بر ثانیه بود و برداشت آب از این سد در بخش کشاورزی امسال 474 لیتر بر ثانیه و سال گذشته 243 لیتر بر ثانیه بوده است.
خاموشی تاکید کرد: با توجه به جمع مصرف آب آشامیدنی، کشاورزی، تبخیر و مصرف محیط زیستی از سد شاهچراغی دامغان، امسال خروجی این سد به میزان 41 و سال گذشته 21 هزامترمکعب بوده است، یعنی خروجی از سد شاهچراغی امسال در حدود 50 درصد افزایش داشته است.
معاون آب منطقه ای سمنان یادآور شد: میزان پر بودن مخزن سد شهید شاهچراغی دامغان سال گذشته 70 درصد بود که امسال با 10 درصد کاهش به 60 درصد رسیده است که نشان از افزایش خروج آب و کاهش ورودی به مخزن دارد.
وی با اشاره به قرارداشتن سد کالپوش در میامی در مرحله آبگیری گفت: سال گذشته حجم مخزن این سد پنج میلیون و 440 هزارمترمعکب بوده که امسال به 10 میلیون و 110 هزامترمعکب افزایش یافته است.
وی ادامه داد : میزان ذخیره سد کالپوش در شهرستان میامی در استان سمنان از 33 درصد در سال گذشته به 61 درصد ظرفیت در سال جاری افزایش داشته است.
وی با اشاره به اینکه بارش هایی که باعث ایجاد سیلاب شود بهترین مبنع تغذیه سدهاست، گفت: اگرچه بارش های این چنینی برای کشاورزی مناسب نیست، ولی بهترین منبع برای افزایش ظرفیت مخازن سدهاست.
وی با اشاره به برخی برداشت های غیرمجاز از حوضه های آبریز به سد کالپوش از سوی کشاورزان منطقه، به ارایه اخطارهای لازم با هماهنگی دادستانی میامی نیز اشاره کرد و افزود: مقرر شده است کشاورزان تا ماه مهر، پمپ های نصب شده خود را جمع آوری کننند.
معاون آب منطقه ای سمنان خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه هدف از احداث سد کالپوش استفاده از آب آن برای مصارف آشامیدنی و صنعت منطقه است، استفاده آب این سد برای کشاورزی باعث آلودگی آب با سموم کشاورزی می شود.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری استان سمنان نیز بر همراهی بیش از پیش مردم در موارد صرفه جویی به هر طریق، گفت: استفاده کمتر از کولرهای آبی به ویژه در استانی مانند سمنان که آب و هوای خشکی دارد و به ویژه جداسازی آبیاری فضای سبز از آب آشامیدنی، مهم ترین موارد قابل صرفه جویی درباره آب است.
محمد طاهری افزود: در مواردی مانند کولر آبی، به شهروندان توصیه می شود از سایه بان برای کولرها استفاده کنند و در خانه ها از شیرآلات کاهنده مصرف استفاده شود.
وی خاطرنشان کرد: در مصارفی مانند استفاده از آب آشامیدنی در ساخت و سازها و شستشو باید در کشور راهکارها و اصلاح ساختار مصرف تعریف شود.
وی میزان استفاده از آب آشامیدنی برای فضای سبز در شهر سمنان را کمتر از 4.5 درصد و در شاهرود تا 50 درصد عنوان و اضافه کرد: شهرداری ها باید عزم جدی در جداسازی آب فضای سبز از آب آشامیدنی داشته باشند و بدون همکاری آنها، صرفه جویی در این بخش میسر نیست.
طاهری، میزان هدررفت آب در شبکه توزیع آب شهری در استان سمنان را حدود 24 درصد و نسبت به کشور در حد مطلوب عنوان کرد و گفت: 700 کیلومتر از 2 هزار و 500 کیلومتر شبکه توزیع آب شهری در استان نیازمند بازسازی و نوسازی است که این اقدام 700 میلیارد ریال اعتبار نیازمند است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی استان سمنان نیز گفت: هدر رفت آب در خطوط انتقال آب روستایی استان بین 60 تا 70 درصد و در برخی روستاها تا 100 درصد است که با اختصاص 200 میلیار ریال اعتبار قابل بازسازی است.
منصور کشاورزیان در گفت و گو با ایرنا افزود: طول خطوط انتقال آب به روستاهای استان سمنان 776 کیلومتر و طول شبکه توزیع 12 هزار کیلومتر است.
وی با اشاره به معضل استفاده از آب آشامیدنی در روستاها برای مصارف کشاورزی و دامپروری، تاکید کرد: متوسط مصرف آب در روستاهای کشور بین 90 تا 150 لیتر در شبانه روز و در روستاهای استان سمنان به علت استفاده از آب آشامیدنی برای دامداری و کشاورزی، تا چهار برابر متوسط کشوری است که نیازمند فرهنگسازی برای اصلاح این روش است.
کشاورزیان با بیان این که روستاهای استان سمنان در زمان اوج مصرف به میزان 97 لیتر بر ثانیه کمبود آب دارند، گفت: شاخص بهره وری آب آشامیدنی روستایی در کشور 70 درصد است، این رقم در استان سمنان با اجرای طرح مختلف به 60 درصد رسیده است و پیش بینی می شود تا پایان سال به متوسط کشوری برسد.
وی ادامه داد: بین 30 تا 70 درصد از شبکه توزیع آب روستایی استان سمنان فرسودگی دارد که بر اساس تعریف شاخص، این نقاط، نقاط حادثه خیز شبکه هستند که دارای شکستگی زیاد و هدررفت قابل توجه آب است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی استان سمنان با بیان این که هدررفت آب در شبکه توزیع روستایی در این استان به طور متوسط 50 درصد است، بیان داشت: در استان سمنان با فرسودگی شدید تاسیسات توزیع آب مواجه هستیم که اصلاح آن 500 میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد.
نوین کردن و اصلاح شبکه های آبیاری کشاورزی، اختصاص بخشی از سهم آب بخش کشاورزی به بخش صنعت به دلیل ارزش افزوده، بهره وری و اشتغالزایی بیشتر، شناسایی دقیق چاه های غیرمجاز، تدبیر لازم برای بهره برداری از چاه ها مجاز به میزان تعیین شده، از اقدام هایی است که به حفظ آب موجود کمک می کند و فرصت های نوینی برای استفاده بهتر از آب موجود دست می دهد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان ، کم آبی را چالش های اساسی بخش کشاورزی این استان ذکر کرد و گفت : این مشکل با مدیریت مصرف آب، آموزش و استفاده از تکنولوژی های روز برطرف می شود.
سیدحسن میرعماد در گفت و گو با ایرنا افزود : فقط 25 درصد میانگین متوسط جهانی بارش باران و برف در کشور ایران می بارد که سهم استان سمنان از این مقدار، اندک بوده که زمینه توسعه کشت را فراهم نخواهد کرد.
وی اظهار داشت : افزایش جمعیت در استان و تامین امنیت غذایی با وضع موجود فراهم نخواهد شد و برای افزایش بهره وری در کشاورزی باید تکنولوژی روز و آموزش فرهنگ الگو مصرف در استان را نهادینه شود.
میرعماد اضافه کرد : بحث انتقال آب در دستور کار مسئولان ارشد استانی در سال جاری قرار دارد اما برای افزایش بهره وری و توسعه بخش کشاورزی باید مدیریت در مصرف آب در سطح استان نهادینه شود.
وی خاطرنشان کرد : در سال گذشته بیش از 20 هزار هکتار از اراضی کشاورزی به سیستم های نوین کشاورزی مجهز شدند و برای 2 سال آینده برای 20 هزار زمین کشاورزی دیگر برنامه تجهیز سیستم های نوین تدارک دیده شده است.
- رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان تصریح کرد :در زمان حاضر بیش از 60درصد کانال های آبیاری استان در بخش کشاورزی به صورت سنتی است که مرمت کانال های آبیاری و لوله کشی های نوین در دستور این سازمان در سال جاری قرار دارد.
وی افزود:در سال گذشته 294هکتار از اراضی کشاورزی به سیستم های نوین آبیاری مجهز شدند که امیدواریم با تخصیص اعتبار لازم در سال جاری یک هزار و100 هکتار از زمین های کشاورزی به سیستم های آبیاری به روز مجهز شوند.
میرعماد اظهار داشت: در بیش از 200هکتار از اراضی کشاورزی استان عملیات آب و خاک به اجرا در آمد و امیدواریم در سال جاری با هدفگذاری کلان بیش از یک هزار و 400هکتار دیگر این طرح عملیاتی شود.
وی خاطرنشان کرد:اگر هدفگذاری های بخش کشاورزی در استان سمنان با کمک و همیاری دولت و بخش خصوصی همراه باشد می توان 168هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان سمنان را به سیستم های نوین آبیاری مجهز کرد.
میرعماد تصریح کرد: اکنون راندمان آبیاری واقعی در بخش کشاورزی 36درصد است که با احداث انتقال آب به صورت نوین این مقدار را می توان به 85درصد رساند که گام بلندی در صرفه جویی مصرف آب در استان است.
وی اضافه کرد: اگر در سال جاری هشت هزار هکتار از زمین های کشاورزی استان به سیستم های نوین آبیاری تجهیز شود می توان 46میلیون متر مکعب در مصرف آب صرفه جویی کرد که این مقدار برابر است با میزان آبی که در سد شهید شاهچراغی در شهرستان دامغان وجود دارد.
میرعماد بیان داشت : از اول سال جاری تاکنون با همکاری کشاورزان استان بیش از یک هزار هکتار از زمین های کشاورزی استان از نعمت سیستم های نوین کشاورزی برخوردار شدند که امیدواریم این رقم تا پایان سال افزایش یابد.
به گزارش ایرنا، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان گفت: در سال جاری دولت در بحث سیستم های نوین آبیاری 175میلیارد ریال به استان سمنان تخصیص داده است که این رقم برای افزایش بهره وری در این حوزه رقم قابل توجهی نیست.
میرعماد افزود:سازمان جهاد کشاورزی استان برای اجرای سیستم آبیاری 60میلیون ریال اعتبار در نظر گرفته است که بیش از 80درصد انجام کار را تعهد خواهد کرد.
وی اظهار داشت: در اجرای طرح آبیاری کم فشار دولت 32میلیون ریال به کشاورزان تسهیلات پرداخت می کند .
188 هزار هکتار زمین های زراعی در استان سمنان وجود دارد.

کلید واژه ها :
نظرات
ADS
ADS
پربازدید