ورزشکاران ملی بر سکوی افتخار؛ سینمای ایران بی تفاوت! | اتاق خبر
کد خبر: 381933
تاریخ انتشار: 3 آذر 1395 - 14:59
با شروع بازی های مقدماتی جام جهانی که از شهریورماه سال جاری آغاز شده است، انتظار می رود که تب و تاب جام جهانی همچون سال های گذشته به سینما هم سرایت کند. قضاوت در مورد موفقیت یا عدم موفقیت فیلم های ورزشی در این سال ها به عوامل مختلفی بستگی دارد.

به گزارش اتاق خبر، هر چند در سال های اخیر، اشتیاق فیلمسازان برای ساخت این نوع فیلم ها کمرنگ تر شده است. شاید دلایل آن را بتوان در هزینه بر بودن فیلم هایی با موضوعات ورزشی دانست یا شاید هم عادت ذائقه مخاطب به فیلم های ملودرام یا کمدی، انگیزه را از فیلمسازان ورزشی گرفته باشد. البته موفقیت های ورزشی بخصوص فوتبال (که موضوع غالب فیلم های ورزشی بوده است) در عرصه بین المللی نیز نمی تواند بی تأثیر باشد. اما به طور کلی نمونه های انگشت شمار فیلم های ورزشی که تاکنون داشته ایم را نمی توان فیلم های موفقی در نوع خود دانست. هر چند در میان فیلم های خارجی ژانر ورزشی نیز نمونه های ناموفق کم نبوده است و با وجود ستارگان ورزشی نظیر پله و ستارگان سینمایی نظیر سیلوستر استالونه هم مخاطب را راضی نکرده است.

فارغ از اینکه چرا در سینمای ایران جای ژانر ورزشی خالی است، این سوال پیش می آید که چرا همین تعداد انگشت شمار فیلم های ورزشی که ظاهراً فقط دغدغه خود فیلمسازان بوده است و نه مسوولان، نتوانسته مخاطب را به سینما بکشاند و فروش راضی کننده ای داشته باشد. در همین خصوص با فیلمسازان و نویسندگان فیلم هایی که به موضوعات ورزشی پرداخته اند، گفت و گو کرده ایم که در ادامه می خوانید:

علی اکبر ثقفی:

جای قهرمان در سینمای ما خالی است

علی اکبر ثقفی، کارگردان و تهیه کننده سینما در خصوص عوامل عدم موفقیت فیلم های ورزشی در ایران به بانی فیلم گفت: عوامل زیادی باعث موفقیت یا عدم موفقیت فیلم های ورزشی می شوند. اول اینکه مسوولان ورزشی و دولت علاقه ای به ساخت این نوع فیلم ها نشان نمی دهند و هیچ حمایتی از سوی آنها صورت نمی گیرد. بخش خصوصی هم باید انگیزه ای برای ساخت این نوع فیلم ها داشته باشد. به عنوان مثال یک فیلم ورزشی در مورد فوتبال یا ورزش های رزمی باید به صورت حرفه ای ساخته شود. حدود ۴۰ سال پیش، سیلوستراستالونه فیلمی راجع به ورزش بوکس ساخت که اگر همان فیلم را بخواهیم در ایران بسازیم امکانش وجود ندارد. روی فیلم هایی با موضوعات ورزشی کار نمی شود و دغدغه کسی هم نیست. اگر هم گهگداری فیلمی ساخته شده این دغدغه خود فیلمساز یا تهیه کننده بوده است.

کارگردان فیلم سینمایی «فوتبالیست ها»، در پاسخ به اینکه چرا فیلم های ورزشی در کشور ما فروش قابل قبولی ندارند گفت: دلیلش این است که فیلم های ورزشی ما همیشه خنثی هستند. در خصوص ورزش فوتبال، کارگردان های بزرگ دنیا هم فیلم ساخته اند. جان هیوستون فیلمی با عنوان «فرار به سوی پیروزی» را ساخته است که بازیگران و بازیکنان فوتبال زیادی از جمله پله، بابی مور و سیلوستراستالونه هم در آن بازی می کردند، ولی به فروش خوبی نرسید و نتوانست مخاطب را جذب کند. به نظر من فیلم ورزشی فرقی با فیلم های دیگر ندارند. اینگونه فیلم ها  باید قهرمان داشته باشند. جای قهرمان در سینمای ما خالی است. ورزشکاران به لحاظ جنبه های کمی و فیزیکی می توانند با مخاطب ارتباط برقرار کنند، ولی شخصیت خود آنان هم مهم است. اگر ما بخواهیم فیلمی راجع به قهرمانان المپیک بسازیم، فکر می کنید این فیلم می تواند فروش خوبی داشته باشد؟ چون موفیقیت این افراد در مقطعی بسیار پررنگ بوده و به مرور به حافظه تاریخی سپرده شده است. به جز فیلم های رزمی به خصوص بوکس به نظرم فیلم های رشته های ورزشی دیگر نمی توانند موفق باشند. حتی در میان مثال های خارجی هم فیلم هایی نظیر فیلم های بروسلی دارای سبک و سیاق و مخاطب خاص خودش بوده است.

این تهیه کننده در خصوص چرایی عدم استقبال مخاطب از فیلم های ورزشی ایرانی گفت: ما باید به مخاطب سینما آدرس بدهیم. مردم را نمی توان به زود وادار به دیدن این فیلم ها کرد. سینما در سبد کالای مردم به عنوان تفریح و سرگرمی محسوب می شود. سینما چیزی شبیه به فرهنگ است. مثلا مردم ما کتاب را دوست دارند، ولی آن را نمی خرند(!) و هنوز فرهنگ کتابخوانی در میان مردم ما شکل نگرفته است. در مورد ورزش و سینما هم همین طور است. مردم ما ورزش را دوست دارند، ولی ورزش نمی کنند. فیلم باید آنقدر جذاب باشد که حتی کسانی را هم که ورزش نمی کنند، به سینما بکشاند. زمانی مردم به فیلم های اکشن علاقه زیادی نشان می دادند. اگر فیلم هایی که در آن زمان با فروش خوبی روبرو شدند را اکنون در سینماها اکران کنند، اصلا فروش نمی کنند.

ثقفی همچنین اضافه کرد: ما باید تعریف مناسبی از فیلم ورزشی داشته باشیم. وقتی به فیلمی «ورزشی» می گوییم، باید بدانیم این فیلم به لحاظ ساختار، موضوع و شخصیت ها فیلمی است که در رابطه با ورزش ساخته می شود. ممکن است یک ورزشکار را به عنوان بازیگر در آن فیلم حضور پیدا کند، ولی این دلیل نمی شود که آن فیلم ورزشی باشد.

 

مسعود نوابی:

فیلم های ورزشی در ایران مخاطب ندارد

مسعود نوابی، کارگردان در خصوص علل عدم موفقیت فیلم های ورزشی در گیشه گفت: همیشه چند نوع فیلم بوده که نفروخته اند؛ یکی فیلم های ورزشی و فیلم های تاریخی. حتی فیلم هایی مثل «ستارخان» هم موفق نبوده اند. بسیار کم و به ندرت پیش می آید فیلم های تاریخی در ایران موفق باشند. مردم دوست دارند فیلم هایی را ببینند که مربوط به زمان خودشان باشد و درباره مسائل روز در آن صحبت شود. در مورد فیلم های ورزشی هم همین است. مگر چقدر جمعیت ورزش دوست در ایران داریم؟ تعداد معدودی برای این فیلم ها به سینما می روند. معمولاً فیلم هایی که می شود روی فروش آن در ایران حساب کرد، کمدی، ملودرام یا اجتماعی است.

کارگردان فیلم سینمایی «دلقک» ادامه داد: زمانی در یک دوره فیلم های اکشن به دلیل اینکه دوره جنگ بود و مردم تحت تأثیر جنگ بودند، طرفداران زیادی داشت، ولی در حال حاضر اکشن هم فروش نخواهد کرد. مردم سینمارو و تماشاچی های ما غالباً سنین ۱۸ تا ۳۰ هستند که صندلی سینماها را پر می کنند و آنها دغدغه موضوعات ورزشی یا تاریخی ندارند. بلکه به دنبال فیلم هایی هستند که از جنس خودشان و جامعه شان است. حتی قبل از انقلاب هم به همین شکل بوده است. به عنوان مثال «ببر مازندران» یکی از نمونه فیلم های ورزشی بود که نفروخت. آن زمان از غلامرضا تختی درخواست های زیادی برای بازیگری شد شاید اگر قبول می کرد یک فیلم ورزشی موفق داشتیم.

وی در پاسخ به این سوال که چه می توان کرد که ذائقه مخاطب به سمت این فیلم ها برود، گفت: این کار بسیار سخت است. مقطع سنی مخاطبان ما مشخص است و آنها این نوع فیلم ها نمی پسندند. کمدی و ملودرام و اجتماعی همیشه جواب داده است.

 

حسین قناعت:

شرایط ساخت فیلم های ورزشی در ایران مهیا نیست

حسین قناعت،‌ کارگردان در خصوص علل عدم موفقیت فیلم های ورزشی در ایران به بانی فیلم گفت: می توانم بگویم که در سینمای ایران فیلم ورزشی به گونه ای که در کشورهای دیگر می بینیم وجود ندارد که چرایی آن به بحث قهرمان پروری در داستان و موضوع فیلم ها بر می گردد. از طرفی ورزشهایی که بتوان در سینما به آن پرداخت ورزش های رزمی و ورزش بوکس است که در ایران طرفدار ندارد. در نتیجه کششی برای جذب مخاطب هم ندارد خاطرم است که زمانی که محمدعلی کلی مسابقه داشت برای همه از جمله کسانی که حتی اهل ورزش هم نبودند این ورزش آن قدر جاذبه داشت که کوچک و بزرگ مسابقات او را دنبال می کردند.

این فیلمساز ادامه داد: ما هیچ کدام از این المان ها را نداریم. مثل این می ماند که چرا فیلم پلیسی موفق در ایران نداریم. حتی دادگاه های ما شبیه دادگاه های زمانی که فیلم «می خواهم زنده بمانم» ساخته شد، نیست. این عوامل کوچک دلایلی می شود که جذابیت برای مخاطب ایجاد نشود. در میان ورزش های پرطرفدار در کشور ما ورزش فوتبال اهمیت بیشتری دارد که به لحاظ داستانی ورزش جذابی نیست که بتواند در گیشه جواب بدهد. همانطور که فیلم «فرار به سوی پیروزی» که نمونه خارجی است به اندازه ای که باید موفق نبود. همچنین ایرانی نبودن موضوعات باعث می شود که کارگردان ایرانی دنبال چنین سوژه هایی نرود.

وی با بیان اینکه در ایران شرایط ساخت فیلم های ورزشی مهیا نیست، گفت: در ایران موضوعات ورزشی دغدغه و مسئله مهمی برای مخاطب نیست که بیننده را جذب کند. شاید بتوان گفت موضوعات اجتماعی نظیر اسید پاشی بیشتر بتواند مخاطب را جذب کند تا اینکه مخاطب بتواند با فیلم های ورزشی ارتباط برقرار کند. پرداختن به سوژه های ورزشی از قبل شکست خورده است، این نوع فیلم ها در زندگی مردم ملموس نیست چرا که مردم آنقدر دغدغه ها و گرفتاری های دیگر دارند که جایی برای موضوعات نمی ماند. وقتی موضوعی دغدغه مخاطب نباشد طبیعتاً فیلمساز هم سمت آن موضوع نخواهد رفت. قناعت با بیان اینکه در فیلم آخرش «قهرمانان کوچک» در ژانر کودک به موضوع ورزشهای رزمی پرداخته است گفت:‌ در این فیلم سعی شده است که نگاه طنز و قهرمان پروری همراه با ورزش تکواندو داشته باشیم که مخاطب کودک و نوجوان بتواند با آن ارتباط برقرار کند. مخاطب باید با قهرمان فیلم احساس همذات پنداری کند تا بتوان نتیجه ای را که می خواهیم از فیلم بگیریم.

این کارگردان اضافه کرد: ورزش در میان مردم ما نتوانسته به جایگاهی برسد که اهمیتی در زندگی مردم داشته باشد و به دنبال آن مردم به فیلم های ورزشی جذب شوند. از طرفی ما در ایران قهرمانانی نظیر راکی،‌ بروس لی و… نداریم که توسط آنها مخاطب جذب سینما شود. این ها عواملی هستند که باید باشند تا فیلمساز بتواند با کمک آنها فیلمی جذاب بسازد.

 

مهرداد خوشبخت:

مردم فیلم خوب ورزشی ندیده اند تا ذائقه شان تغییر کند

مهرداد خوشبخت، نویسنده و کارگردان در خصوص دلایل عدم موفقیت فیلم های ورزشی در ایران به بانی فیلم گفت: فیلم های ورزشی همیشه در همه جای دنیا موفق نبوده است. به عنوان مثال فیلم هایی درباره ورزش بوکس در آمریکا موفق تر هستند. چرا که همه دنیا طرفدار بوکس نیستند. یا اینکه در خصوص فوتبال فیلم های زیادی ساخته شده است، ولی فیلم های گل ۱ و ۲ طرفدار بیشتری داشته است.

نویسنده فیلم سینمایی «سرعت» (محمدحسین لطیفی) در پاسخ به اینکه چرا از این فیلم ها استقبال نمی شود، گفت: شاید بتوان گفت مردم ما فقط ملودرام یا کمدی را می پسندند. شاید یکی از دلایل این باشد که مردم فیلم خوب ورزشی ندیده اند که ذائقه شان عوض شود. در این سال ها فیلم های ورزشی زیادی ساخته شده و بسیاری از آنها اکران نشده اند. باید دید چند فیلم تجربه کردیم که بتوان به آمار آن استناد کرد. با چند مورد فیلم نمی توان قضاوت کرد.

این نویسنده افزود: در سال های گذشته سینمای اجتماعی هم وضع خوبی نداشت و شاید در سال سه یا چهار فیلم از ۵۰ فیلم مورد توجه قرار می گرفت و به عوامل زیادی مثل نوع اکران و نحوه تبلیغات بستگی دارد. ما به ژانر ورزشی نپرداخته ایم و تعداد کمی فیلم ساخته شد. نه مردم با این ژانر آشنا هستند و آن چند فیلمی هم که ساخته شده نمی توانند معرف این ژانر باشند، ولی فیلمسازان ما در سینمای اجتماعی تجربه زیادی در این سال ها کسب کرده اند. با یک اکران مناسب باز هم همه فیلم های اجتماعی فروش نخواهد داشت. فروش فیلم ها به عوامل زیادی بستگی دارد. نمی توان قانون گذاشت که فیلم های ورزشی در ایران دیده نمی شود، ولی فیلم های ملودرام دیده می شود. سالی یک فیلم ورزشی داشته باشیم و همان یک فیلم هم نفروخته باشد. لذا نمی توان این آمار را ملاک قرار داد.

وی در پاسخ به اینکه چرا در ایران ژانر ورزشی نداریم، گفت: ژانر ورزشی سینمای پرتحرکی است، مثل فیلم های اکشن. ما راجع به شطرنج که نمی توانیم فیلم ورزشی بسازیم. باید در مورد ورزش های پرتحرکی مثل فوتبال یا ورزش های رزمی بسازیم که تحرک داشته باشد. این نوع سینما هم هزینه بردار است. استادیوم، تیم، لباس و حتی پر کردن استادیوم هزینه دارد و کسی زیر بار این هزینه ها نمی رود و سرمایه گذاران هم از فروش نرفتن فیلم نگرانی دارند. لذا حمایت های دولتی برای این نوع فیلم ها لازم است که آنها هم حمایتی نمی کنند. مثلاً برای ساختن فیلمی درباره پارالمپیک و بچه های معلول تنها کمکی که به ما کردند، این بود یک لوکیشن به ما دادند و فقط دکتر روانشناس شان به ما کمک کرد، این تنها کمکی بود که کمیته ملی پارالمپیک به ما کرد. چون بودجه ای نداشت که به این کار اختصاص بدهد. این یک جریان است و سال ها طول می کشد که جواب دهد. ما معمولاً در هیچ چیزی برنامه ریزی دراز مدت نمی کنیم که روی فیلم های ورزشی برنامه ریزی کنیم. این نوع فیلم ها اگر خوب هم می فروخت، ولی به مرور کنار گذاشته شد، چرا که فیلم اکشن هزینه بر است. در حال حاضر کسی سمت ساخت این نوع فیلم ها نمی رود، ولی در فیلم های اجتماعی فیلمساز ریسک کمتری می کند و تجربه شده است. ذائقه مردم هم به اینگونه فیلم ها عادت دارد و استقبال می شود. باید برای فیلم های خوب ورزشی سرمایه گذاری شود. البته با یک فیلم موفق، آن اتفاق خوبی که منتظرش هستیم رخ نمی دهد و در دراز مدت نتیجه می دهد. باید مجموعه در این موضوع ساخته شود. برای من ساخت یک فیلم ورزشی چهار سال طول کشید و در این مدت به خاطر عقب نشینی سرمایه گذار دوباره پروانه ساخت گرفتیم، ولی برای هر فیلم که نمی توان این مقدار دوندگی کرد.

بانی فیلم

 

نظرات
ADS
ADS
پربازدید