Performancing Metrics

سیاستگذاری دستوری و مسائل آن | اتاق خبر
اتاق خبر
تماس با ما | درباره ما | پیوندها |
  • صفحه اصلی
  • اقتصادی
  • سیاسی
  • بخش خصوصی
  • اتاق بازرگانی
  • بازار
  • اجتماعی
  • بین الملل
  • فرهنگی
  • فناوری
  • تور
  • ورزشی
  • اخبار شرکت ها
  • کلان
  • صنعت
  • معدن
  • تجارت
  • خودرو
  • بورس
  • انرژی
  • کشاورزی
  • راه و مسکن
  • بانک و بیمه
  • تعاون و اشتغال
  • ارتباطات و فناری اطلاعات
  • سیاست داخلی
  • احزاب
  • مجلس
  • انتخابات
  • سیاست خارجی
  • اتاق تشکل ها
  • اتاق تعاون
  • اتاق اصناف
  • خانه اقتصاد
  • اتاق تهران
  • اتاق ایران
  • اتاق شهرستان ها
  • اتاق های مشترک
  • رستوران ها
  • ارز و سکه
  • طلا و فلزات گران بها
  • خودرو
  • کالاهای اساسی
  • استخدام
  • محصولات دیجیتال
  • مواد غذایی
  • جامعه
  • زنان
  • دانشگاه و مدارس
  • محیط زیست
  • پلیس و قوه قضاییه
  • سلامت
  • حوادث
  • سیاست بین الملل
  • اقتصاد بین الملل
  • سینما
  • تلوزیون
  • کنسرت ها
  • تئاتر
  • چهره ها و حاشیه ها
  • رسانه
  • کتاب
  • ادبیات
  • دانش
  • اینترنت
  • نرم افزار
  • بازی
  • تکنولوژی
  • موبایل
  • خارجی
  • داخلی
  • زیارتی
  • سیاحتی
  • ورزشی
  • فرهنگی
  • ماجراجویانه
  • ارزان قیمت
  • فستیوال ها
  • یک روزه
  • تور آخرین لحظه
  • دو روزه
  • چند روزه
  • طبیعت گردی
  • آخر هفته
  • گردشگری سلامت
  • فوتبال ایران
  • فوتبال جهان
  • والیبال
  • توپ و تور
  • رزمی
  • دیگر ورزش ها
  • صفحه اصلی
  • اقتصادی
  • سیاسی
  • بخش خصوصی
  • اتاق بازرگانی
  • بازار
  • اجتماعی
  • بین الملل
  • فرهنگی
  • فناوری
  • تور
  • ورزشی
  • اخبار شرکت ها
کد خبر: 460465
تاریخ انتشار: 15 خرداد 1403 - 11:29

سیاستگذاری دستوری و مسائل آن

دکتر موسی غنی‌نژاد
کسانی که به سیاستگذاری دستوری در نظام تدبیر کشور باور دارند با زبان خاصی سخن می‌گویند که متفاوت از زبان عرفی یا زبان رایج در جامعه و البته زبان علمی است. برای مردمان عادی یعنی عامه مردم منهای دولتمردان صاحب قدرت، قیمت یک کالا عبارت است از نرخی که با آن می‌توان خرید و فروش انجام داد؛ اما برای باورمندان به نظام دستوری، قیمت آن چیزی نیست که با توافق خریداران و فروشندگان در بازار به‌صورت توافقی تعیین می‌شود، بلکه آن چیزی است که سیاستگذاران با معیارهای خود اعلام می‌کنند و همه طرف‌های ذی‌ربط باید آن را بپذیرند. سیاستگذاران دستوری اغلب مدعی دانشی برتر هستند که نه تنها مردمان عادی، بلکه حتی اهل علم هم به آن دسترسی ندارند.

این ادعا که همراه با اعتماد به نفسی اغراق‌آمیز و البته بی‌پایه، بیان می‌شود، ظاهرا و قاعدتا ریشه در قدرت یا توهم قدرتِ تحمیل دستور بر جامعه دارد. سیاستگذاران نظام دستوری چون تصور می‌کنند به هر صورت دستوراتشان اجرا خواهد شد و این دستورات به «مصلحت» جامعه است بر درستی آن اصرار می‌ورزند. در واقع آنها دانش برتری ندارند، بلکه دچار توهمی هستند که آن را دانش تصور می‌کنند. در اواخر سال۱۳۹۶ و اوایل سال۱۳۹۷که نرخ ارز در بازار عمدتا به‌دلیل تهدید و سپس برقراری تحریم‌های حداکثری دولت دونالد ترامپ رو به افزایش نهاد، دولت وقت نرخ ارز دستوری ۴۲۰۰تومانی را تحت عنوان «یکسان‌سازی» نرخ ارز در ۲۰فروردین۱۳۹۷ اعلام کرد. توهم دانش به قدری بود که سیاستگذاران با اطمینان کامل مدعی شدند نه تنها میزان منابع ارزی حاصل از صادرات را می‌دانند، بلکه درخصوص مصارف آن هم اطلاعات کامل دارد. بنابراین می‌توانند قیمت یا نرخ ارز در بازار را دقیقا پیشگویی کنند.

با استناد به چنین دانشی دولت اعلام کرد که ارز با این نرخ به اندازه کافی در اقتصاد ملی وجود دارد و هر کس هر مقدار ارز بخواهد با نرخ ۴۲۰۰تومان در اختیارش گذاشته خواهد شد. تحولات بازار ارز به زودی نشان داد که دانش سیاستگذاران چیزی جز توهم دانش نبوده است،  از این ‌رو، به سرعت بازار غیر‌‌دستوری یا بازار غیر‌رسمی (آزاد) خارج از اراده و قدرت سیاستگذاران شکل گرفت. سیاستگذاران به جای پذیرفتن اشتباه خود و تن دادن به واقعیات، به «تئوری توطئه» متوسل شد: نیروهای مرموز و مشکوکی به سیاق «جمشید بسم‌الله»  واقعیات را مخدوش کرده‌اند و گرنه پیش‌بینی ما (سیاستگذار) درست بود! این داستان دهه‌هاست تکرار می‌شود، از تعیین نرخ ارز دستوری ۶۰ تومانی در اوایل دهه۱۳۷۰ گرفته تا برسیم به دلار ۱۲۲۶تومان در اوایل دهه۱۳۹۰، دلار ۴۲۰۰تومانی سال۱۳۹۷ و البته دلار ۲۸۵۰۰تومانی دولت کنونی. امکان‌پذیر بودن تکرار این توهم دانش ریشه در ابطال‌ناپذیر بودن گزاره‌ای عجیب و حیرت‌انگیز دارد که البته به‌صورت تلویحی از سوی سیاستگذاران دستوری بیان می‌شود و مضمون آن این است: «واقعیت آن چیزی است که ما می‌گوییم، هر روایتی غیر از این توطئه دشمنان است.»

تجربه چند دهه اخیر نشان داده که سیاستمداران و به تبع آن سیاستگذاران در کشور ما اغلب گوش شنوایی ندارند و بیرون از «منطق» دستوری مورد قبول خود، تعهدی به دانش حقیقی و بحث علمی از خود نشان نمی‌دهند؛ اگر غیر از این بود با گزاره‌های ابطال‌ناپذیر به جنگ واقعیات برنمی‌خاستند. پرسش مهمی که اینجا مطرح می‌شود این است که «پس چه باید کرد؟» پاسخ البته ساده نیست؛ چراکه در غیر این صورت ما اکنون در این وضعیت قرار نداشتیم. به نظر می‌رسد پیچیدگی مساله و دشواری حل آن بیشتر ریشه در طرح صورت‌مساله دارد. صورت مساله از دیدگاه عامه مردم اغلب ناظر به رفتار انفعالی دولت است: دولت چرا قیمت‌ها را کنترل نمی‌کند؟ دولت چرا اشتغال را بالا نمی‌برد؟ دولت چرا مسکن ارزان‌قیمت نمی‌سازد؟ یا به‌صورت کلی، دولت چرا برای حل مشکلات کشور آستین‌ها را بالا نمی‌زند؟

 

اگر توجه نکنیم که اغلب این تصورات را سیاستگذاری‌های دستوری دولت در اقتصاد ملی ایجاد کرده است به پیچیدگی مسائل پی نخواهیم برد. اینکه مردم توقع دارند دولت انفعالی رفتار نکند و با سیاستگذاری درست به تدبیر مسائل کشور بپردازد، توقع بجایی است. اما مساله دقیقا شناخت همین سیاستگذاری درست است؛ چراکه اغلب مسائل را سیاستگذاری‌های نادرست گذشته به‌وجود آورده است. بنابراین نکته کلیدی تشخیص و تفکیک سیاستگذاری درست از نادرست است. تورم در اقتصاد کشور ناشی از سیاستگذاری بودجه‌ای نادرست و نیز قیمت‌گذاری دستوری است. از این‌رو، درخواست از دولت برای کنترل قیمت‌ها در بازار نقض غرض است یعنی سرکنگبینی است که بر صفرا خواهد افزود.

پس آنچه باید به مطالبه مردم از دولت تبدیل شود این نیست که سیاست‌های دستوری خود را ادامه دهد و مثلا به کنترل و تثبیت قیمت‌ها در بازار بپردازد، بلکه این است که به سیاستگذاری قاعده‌مند اقتصادی روی آورد؛ یعنی کسری بودجه را کنترل کند و از قیمت‌گذاری دستوری در بازار پول، کالا و خدمات اجتناب ورزد؛ چون این سیاست‌ها به‌طور مستقیم و غیر مستقیم موجب افزایش ناترازی‌های مالی گسترده در نظام اقتصادی کشور می‌شود و به افزایش کسری بودجه دولت و انبساط نقدینگی می‌انجامد که نتیجه نهایی آن تورم مزمن فزاینده است. توصیه‌های اهل علم و تخصص به دولتمردان برای اصلاح سیاستگذاری‌ها تاکنون چندان نتیجه‌بخش نبوده است. بنابراین بهتر است صورت‌مساله را به زبان عرفی برای عامه مردم توضیح داد تا مطالبات آنها از دولت اهرم فشار موثری باشد برای اصلاح امور. باید توضیح داد که با دستور مقامات نمی‌توان قیمت‌ها را در بازار تغییر داد. لذا این مطالبه از دولت که قیمت‌ها را با سرکوب و دستور کنترل کند نه تنها کارساز نیست، بلکه در عمل وضع را بدتر کرده و معضلات اقتصادی را تداوم می‌بخشد.

دولت موظف است تورم را کاهش دهد؛ اما برای دست یافتن به این هدف به جای تاکید بر سیاست‌های دستوری بی‌فایده باید سیاستگذاری قاعده‌مندی را در پیش گیرد که ناظر است بر کاهش هزینه‌های غیرضروری دولت، آزاد‌سازی فضای کسب‌وکار برای تولید ثروت بیشتر که به پایه مالیاتی بزرگ‌تر و در نتیجه درآمد بیشتر برای دولت می‌انجامد. البته در کنار این تدابیر باید به اصلاح نظام بانکی و مالی نیز دست یازید. تسهیلات تکلیفی با نرخ بهره‌های حقیقی منفی که مصداق بارز اقتصاد دستوری است عامل مهمی در ناترازی بانک‌ها و در نتیجه دست‌اندازی بانک‌ها به منابع بانک مرکزی و نهایتا افزایش پایه پولی و تورم است.باید تاکید کرد که این‌گونه سیاست‌های دستوری است که علت بروز فسادهای مالی گسترده و اتلاف منابع است. باید برای مردم توضیح داد که معضلات اقتصادی کنونی ریشه در رویکرد دستوری دارد که باید کنار گذاشته شود و جای خود را به سیاستگذاری قاعده‌مند مبتنی بر عقل سلیم و یافته‌های علم اقتصاد دهد. درست است که توضیح این مسائل برای افکار عمومی که سال‌های درازی است عادت به شنیدن راه‌حل‌های ساده دستوری دارد، کار آسانی نیست؛ اما با توجه به اینکه دستور اغلب با عرف مبتنی بر قواعد ریشه‌دار ناسازگار است، می‌توان امیدوار بود اگر توضیحات به زبان عرف رایج و مورد قبول مردم بیان شود، بتواند به تدریج مقبولیت عام پیدا کند  و رفتار مبتنی بر دستور را پس زند.

 
 
مطالب مرتبط
  • آغاز فروش نفتکش‌های وزارت نفت با دستور سران قوا/ با «آقایاری» معامله نکردیم
  • کاسبی شب عید «جنت» خاکستر شد
  • وام ارزان چگونه تورم گران می‌سازد؟
  • استاندار تهران: شرایط کاملاً عادی است
  • شنزن، قلب تپنده تجارت و نوآوری چین
نظرات
x حذف
ADS
  • آخرین اخبار
  • اخبار اقتصادی
  • آغاز فروش نفتکش‌های وزارت نفت با دستور سران قوا/ با «آقایاری» معامله نکردیم

  • کاسبی شب عید «جنت» خاکستر شد

  • وام ارزان چگونه تورم گران می‌سازد؟

  • استاندار تهران: شرایط کاملاً عادی است

  • شنزن، قلب تپنده تجارت و نوآوری چین

  • از مسقط تا تعرفه؛ دوگانه فشار و مذاکره

  • سیگنال سفر مقام بلندپایه ایرانی به باکو؛ چرا ترکیه نگران تغییر محل مذاکرات شد؟

  • روایت رسانه نزدیک به شمخانی از گفت‌وگوهای ایران و آمریکا + جزئیات

  • قیمت پایانی طلا و سکه/ طلا به کانال 17میلیون تومانی برگشت + جدول

  • جنگنده‌های ارزان پاکستان؛ کابوس جدید معادلات قدرت در خاورمیانه

  • یک فاجعه‌ جهانی در سطح ملی / ۷۰ درصد تالاب‌ها خشک است/سازمان محیط زیست فقط خبر از دست رفته ها می دهد

  • کوشنر و ویتکاف به همراه فرمانده سنتکام، از ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن بازدید کردند

  • شبکه‌های اجتماعی و سیاست: دگرگونی قدرت، ارتباط و افکار عمومی

  • عراقچی: موضوع موشکی برای ما صرفاً جنبه‌ دفاعی دارد و قابل مذاکره نیست

  • امکان تحویل سبد کالا درب منزل برای مردم فراهم شده است

  • سبد معیشت حداقل ۷۰ میلیون تومان است

  • تحقیق و توسعه در ایران عمق پیدا نکرده است / صنایع بزرگ ماهیت رانتی دارند/ / مدیران ارشد صنایع درکی از نقش تحقیق و توسعه در ایجاد مزیت رقابتی ندارند

  • نقش خدمات پس از فروش در کیفیت خودرو های داخلی

  • محبعلی: ایران و آمریکا نیاز به توافق در سطحی بالاتر از عراقچی و ویتکاف دارند | شاید ترامپ از ترکیب جنگ و فشار اقتصادی استفاده کند

  • زنگ خطر در حکمرانی اقتصادی

  • ترامپ: برای توافق با ایران عجله‌ای نداریم

  • خبرگزاری دولت: طرف ایرانی میزانی از حسن نیت آمریکایی‌ها را مشاهده کرده؛ این دور از مذاکرات بسیار پررنگ تر از گفتگوهای قبلی در عمان بود

  • ایران غنی سازی صفر را می پذیرد؟/ پاسخ عراقچی

  • واقعیت تلخ مرغداری ‌امروز ‌ایران

  • مهاجرت کارآفرینان ایرانی برای نجات کسب‌وکار | عضو اتاق ایران: فرصتی برای اتلاف وقت و تأخیر در تصمیم‌گیری نداریم

  • دمکراسی به‌سان ابزار صلح؛ دفاعی آزادی‌خواهانه از نظام سیاسی دمکراتیک

  • جهش چشمگیر جست‌وجوی «بیت‌کوین» در گوگل هم‌زمان با نوسانات قیمت

  • ایران کریدور قاچاق حیوانات

  • برنامه ۳سالن جشنواره فیلم فجر در ۱۹ بهمن‌ اعلام شد

  • اندونزی ۵ (۴) - ایران ۵ (۵)/ قهرمانی تیم شمسایی با شکست شگفتی‌ساز آسیا

  • صمد حسن‌زاده: نیمه شعبان؛ نویدبخش طلوعی از امید و عدالت برای بشریت | حفظ امید اجتماعی، از آموزه‌های دینی و مهمترین مسئولیت‌های اخلاقی و اجتماعی است

  • تأکید بر لزوم اصلاحات بنیادی با هدف مشارکت‌دهی بیشتر بخش خصوصی در اقتصاد

  • ارز چند نرخی منابع ملی را از بین می‌برد | اصلاحات ارزی اخیر با نظارت به نتیجه می‌رسد

  • ابهام در سود دلاری صندوق‌های ارزی؛ ارز مردم چگونه تضمین می‌شود؟

  • فرزندانم راه پدر شهیدشان را ادامه خواهند داد

  • شمخانی:تهران آمادگی خود را برای مذاکرات عملی با آمریکا اعلام کرده است

  • زلزله در النصر: رونالدو از عربستان می‌رود!

  • دستور مسعود پزشکیان برای مذاکره عراقچی با آمریکا

  • تصادف محور داراب - قلاتویه ۵ فوتی برجا گذاشت

  • مستمری بازنشستگان، صدقه نیست؛ حق قانونی کارگران است

آرشیو
  • آغاز فروش نفتکش‌های وزارت نفت با دستور سران قوا/ با «آقایاری» معامله نکردیم

  • خط قرمز کجاست؛ خون‌های دی‌ماه یا صندلی وزارت نفت؟

  • قیر تهاتری را هدف نگیرید، مردم مناطق محروم هزینه آن را خواهند داد

  • روایتهای اعجاب آور از صادرات قیر؛ چرا نهمین ارز آور کشور زمین خورد؟

  • کریسمس در دبی ۲۰۲۶؛ جشنی  گرم اما کاملا برفی!

  • بدهکاران میلیارددلاری کجا هستند؟ چرا تیغ به سمت تولید کنندگان قیر چرخید؟

  • بانک اطلاعات شرکت‌ ها؛ زیرساخت پنهان توسعه کسب‌وکارهای صنعتی

  • چرا ایران رادیاتور همچنان انتخاب اول خانواده های ایرانی است؟

  • روایت تلخ ناکامی های وزارت نفت و سقوط سفره مردم‎

  • وزیر نفت زیر تیغ پاسخگویی

  • کامیونت شیلر؛ بررسی جایگاه این خودرو در بازار حمل‌ونقل سبک ایران

  • وزارت نفت نتوانست ارز واردات کالاهای اساسی را بپردازد/ ٢٠ فروند کشتی منتظر تخلیه هستند

  • میلیاردها دلار پول نفت به کشور برنگشت/سوییفت جعلی تراستی‌ها به وزارت نفت و بانک مرکزی

  • وزارت نفت در چنبره بحران‌های پنهان؛ از توقف پروژه‌های کلیدی تا وارونگی واقعیت با تبلیغات و روایت‌سازی

  • خالی فروشی وزارت نفت و بانک مرکزی/ اثر اختلالات ارزی بیشتر از تحریم‌هاست

  • نوسانات شدید قیمت کشنده و قیمت کامیون؛ آینده بازار حمل‌ونقل به کدام سمت می‌رود؟

  • رد پای صرافی «ب.ص» در شبکه فساد صادرات نفتی

  • ناترازی نفتی، سفره مردم را خالی کرد!

  • موتور برق‌های صنعتی و سه‌گانه‌سوز توربوژن با موتور اورجینال آلمان، به‌صورت مستقیم وارد ایران شد

  • نفت روی آب، وعده وزیر روی کاغذ؛ خطای بزرگ در گزارش مجلس

  • خروج نفت از کشور الزاماً به‌معنای فروش نیست/ کشتی‌های تحریمی برای انبار نفت سرگردان، سر خط شدند

  • معیشت مردم در دستان نفت و جهاد

  • مقایسه‌ی روش‌های سنتی مقاوم‌ سازی ساختمان با راهکارهای نوین

  • با پنل پیامکی، مشتریان جدید را به کسب‌وکار خود دعوت کنید!

  • سازمان بازرسی ورود کند؛ قیچی نفت و جهاد سفره مردم را کوچک کرد

  • بابک زنجانی و بانک آینده؛ بازی تازه پشت برج‌های لوکس

  • خرید انواع تخت خواب

  • بیت بُد: چهره‌ای که دنیای رمزارز را در ایران تغییر داد

  • بررسی تفاوت پرده برقی و دستی؛ کدام گزینه برای شما مناسب‌تر است؟

  • نقش مشاور املاک در بازار بین‌الملل؛ سمالند چه تفاوتی می‌آفریند؟

  • نفت داریم،دکل نداریم،با وعده وزیر فقر ملی درمان نمی شود!

  • ۱۰ اشتباه رایج در خرید ویدئو پروژکتور که باعث هزینه‌های اضافی می‌شود؟!

  • رکوردشکنی خیالی در نفت؛ تناقض ادعای وزیر با گزارش رسمی مرکز آمار!

  • تعمیر به موقع لوازم خانگی بوش تا ۴۰٪ هزینه‌ها را کاهش می‌دهد!

  • چرخه ۴ ساله: نقش هاوینگ در تاریخ قیمت بیت کوین

  • سوءمدیریت در وزارت نفت؛ تهدیدی بزرگتر از بازگشت تحریم ها

  • وزیر نفت و بحران مرغ ۲۰۰ هزارتومانی؛به جای ارز وعده تحویل می دهند!

  • وزیر نفت و بابک زنجانی؛ شفافیت از دست رفته!

  • وزارت نفت در کانون تحقیق و تفحص مجلس؛ پرونده بدهی های زنجانی هنوز باز است!

  • تیدا زعفران؛ مرجع اصلی کشمش تازه و طراوت‌بخش در بازار ایران

آرشیو
ADS
پربازدید
  • روز
  • هفته
  • ماه
  • سال
  • آیا شاخه جهانگیری در ائتلاف برای فردا در حال حذف است؟

  • اتاق نهم بر تزریق امید در بین فعالان اقتصادی بکوشد

  • اگر تحریم‌ها بازگردند، تکلیف هواپیماها چه می‌شود؟

  • خیز شرکت های ایرانی برای حضور در LME لندن

  • فعالان معدنی به‌دنبال روش‌های ریسک‌پذیر باشند

  • 3 رویکرد کلی اتاق در استراتژی روابط بین الملل

  • آیا شاخه جهانگیری در ائتلاف برای فردا در حال حذف است؟

  • اتاق نهم بر تزریق امید در بین فعالان اقتصادی بکوشد

  • اگر تحریم‌ها بازگردند، تکلیف هواپیماها چه می‌شود؟

  • خیز شرکت های ایرانی برای حضور در LME لندن

  • فعالان معدنی به‌دنبال روش‌های ریسک‌پذیر باشند

  • گران‌فروشی به بهانه دلار ممنوع!

  • اتاق نهم بر تزریق امید در بین فعالان اقتصادی بکوشد

  • اگر تحریم‌ها بازگردند، تکلیف هواپیماها چه می‌شود؟

  • خیز شرکت های ایرانی برای حضور در LME لندن

  • فعالان معدنی به‌دنبال روش‌های ریسک‌پذیر باشند

  • 3 رویکرد کلی اتاق در استراتژی روابط بین الملل

  • گران‌فروشی به بهانه دلار ممنوع!

  • اتاق نهم بر تزریق امید در بین فعالان اقتصادی بکوشد

  • اگر تحریم‌ها بازگردند، تکلیف هواپیماها چه می‌شود؟

  • خیز شرکت های ایرانی برای حضور در LME لندن

  • فعالان معدنی به‌دنبال روش‌های ریسک‌پذیر باشند

  • گران‌فروشی به بهانه دلار ممنوع!

  • خطر ادغام معاونت‌ها بيخ گوش تشكل‌ها

اتاق خبر
  • اتاق خبر

  • اقتصادی
  • سیاسی
  • بخش خصوصی
  • اتاق بازرگانی
  • بازار
  • اجتماعی
  • بین الملل
  • فرهنگی
  • فناوری
  • تور
  • ورزشی
  • اخبار شرکت ها

کلیه حقوق این وبگاه برای اتاق خبر محفوظ است