طبق اين گزارش، ميانگين واردات سالانه مجموع كالاهاي اساسي طي سالهاي 94 تا 1404 حدود 15651.6 هزارتن خواهد بود كه نسبت به ميانگين 10سال گذشته (14381.3 هزارتن) حدود 9درصد افزايش خواهد داشت. ميزان واردات مجموع اين كالاها در سال 94حدود 14568.2هزارتن و در افق تقريبا 16576.8هزارتن خواهد بود.
همچنين در اين گزارش به ميزان واردات يك دهه قبل نيز پرداخته شده كه طبق آن طي دوره مذكور مجموع واردات كالاهاي اساسي از حدود 7751.3 هزارتن در سال 84 به 21412.1هزارتن در سال 93 افزايش يافته و ميانگين سالانه مجموع واردات كالاهاي اساسي طي اين دوره حدود 14.4ميليون تن بوده است. با توجه به آمار فوق طي دهه اخير بخش قابل توجهي از تامين امنيت غذايي در كشور به دليل كاهش منابع پايه از طريق واردات كالاهاي اساسي صورت پذيرفته است.
واردات در 10 سال گذشته
طي سالهاي 84 تا 93 ميزان واردات گندم از 105.2هزار تن در سال 84 بهحدود 7382هزارتن در سال 93 افزايش يافته و ميزان واردات سرانه آن از 1.5كيلوگرم به 94.8كيلوگرم رسيده است. طي دوره مذكور ميزان واردات برنج از 1044.6هزار تن به 1207هزارتن و ميزان واردات سرانه آن از 15.1 كيلوگرم به 15.5كيلوگرم افزايش يافته است. در همين دوره ميزان واردات روغن خام از 1267.3 هزارتن به 1327.9هزارتن و ميزان واردات شكر از 707هزارتن به 823.5هزار تن افزايش يافته است.
همچنين ميزان واردات نهادههاي دامي از قبيل جو از 1209.3هزارتن به 1908هزارتن، ذرت از 2114.1 هزارتن به 6330هزارتن و كنجاله سويا از 1286.6 هزارتن به 2360.8هزارتن افزايش يافته است. در اين دوره واردات گوشت قرمز از 17.2هزارتن به 68 هزارتن و واردات سرانه آن از 0.2كيلوگرم به 0.9 كيلوگرم رسيده است. طي دوره مذكور مجموع واردات كالاهاي اساسي از حدود 7751.3هزارتن در سال 84 به 21412.1هزارتن در سال 93 افزايش يافته و ميانگين سالانه مجموع واردات كالاهاي اساسي طي اين دوره حدود 14.4ميليون تن بوده است. با توجه به آمار فوق طي دهه اخير بخش قابل توجهي از تامين امنيت غذايي در كشور به دليل كاهش منابع پايه از طريق واردات كالاهاي اساسي صورت پذيرفته است.
دولت سابق متولي واردات كالاهاي اساسي
طي سالهاي 85 تا 93 بخش قابل توجهي از واردات كالاهاي اساسي توسط دولت انجام شده، بهطوري كه طي اين دوره ميزان واردات كالاهاي اساسي توسط دولت از مجموع واردات كالاهاي اساسي بهطور متوسط حدود 28.8درصد بوده است. اين در حالي است كه طي سالهاي اخير به دليل تشديد تحريمهاي تجارت خارجي، محدوديتهاي منابع ارزي، نوسانات نرخ ارز و كاهش قابل توجه توليد بخش كشاورزي، سهم دولت از واردات كالاهاي اساسي قابل توجه بوده است. بهطوري كه سهم دولت از واردات كالاهاي اساسي در سال 91 نزديك به 50 درصد و در سال 92 حدود 41.2 درصد بوده است.
همچنين شايان ذكر است كه طي سالهاي 85 تا 93 در مجموع حدود 41ميليون تن كالاي اساسي توسط شركت بازرگاني دولتي ايران و شركت پشتيباني امور دام وارد كشور شده كه حدود 45.8درصد آن گندم، 6.6درصد برنج، 9.3درصد روغن خام، 6.5درصد شكر، 16درصد ذرت، 7.9درصد كنجاله سويا، 7.5 درصد جو، 0.3درصد گوشت قرمز و 0.2درصد گوشت مرغ بوده است.
چشمانداز واردات در سالهاي 1394 تا 1404
در اين بخش از مطالعه با فرض اينكه وضعيت موجود ظرفيتهاي توليد و شرايط اقليمي كشور، در سالهاي آينده ثابت و ميانگين نرخ رشد جمعيت همانند دهه گذشته حدود 1.3درصد باشد تصويري از حداقل ميزان واردات كالاهاي اساسي در سال 94 تا 1404 ارائه شده است. به اين ترتيب كه ميانگين نرخ رشد جمعيت در متوسط واردات سالانه كالاهاي اساسي طي دهه گذشته ضرب و ميزان واردات كالاهاي اساسي در سالهاي مذكور برآورد شده است. بر اين اساس برآورد ميزان واردات كالاهاي اساسي طي دهه آينده به شرح ذيل است.
گندم: ميانگين واردات سالانه گندم طي دهه آينده حدود 3443هزارتن خواهد بود كه نسبت به ميانگين واردات سالانه آن در دهه گذشته (3163.6هزارتن) تقريبا 280هزارتن افزايش نشان ميدهد. براساس پيشبيني انجام شده ميزان واردات اين محصول استراتژيك در سال 94 حدود 3204.7هزارتن و در افق 1404 حدود 3646.5هزارتن خواهد بود.
برنج: ميزان واردات اين محصول در افق 1404 تقريبا 1508.3هزارتن و ميانگين واردات سالانه آن طي دهه آينده حدود 1424.1هزارتن خواهد بودكه نسبت ميانگين واردات سالانه آن طي دهه گذشته حدود 116هزارتن افزايش نشان ميدهد.
روغن خام: ميانگين واردات سالانه روغن خام از حدود 1383.1هزارتن طي دهه گذشته به حدود 1505.3هزارتن در دهه آينده افزايش خواهد يافت. براساس برآورد انجام شده ميزان ورادات اين كالا در سال 94 حدود 1401.1هزارتن و در افق 1404 تقريبا 1594.3هزارتن خواهد بود.
شكر: ميانگين واردات سالانه شكر با حدود 119 هزارتن افزايش از حدود 1345.5هزارتن در دهه گذشته به حدود 1464.3هزارتن در دهه آينده افزايش خواهد يافت و ميزان واردات اين كالا در افق 1404 به حدود 1550.9ميليون تن خواهد رسيد.
گوشت قرمز: ميزان واردات گوشت قرمز در سال 94 حدود 94.9هزارتن و در افق 1404 حدود 107.9 هزارتن خواهد بود. همچنين ميانگين واردات سالانه اين كالا طي دهه آينده حدود 101.9هزارتن خواهد بود كه نسبت به ميانگين آن طي دهه گذشته (93.7 هزارتن) حدود 8.2 هزارتن افزايش نشان ميدهد.
گوشت مرغ: ميانگين واردات سالانه اين كالا از حدود 21.8هزارتن طي دهه گذشته به حدود 23.7هزارتن طي دهه آينده افزايش خواهد يافت و ميزان واردات اين كالا در افق 1404 حدود 25.1هزارتن خواهد بود.
جو: ميانگين واردات سالانه اين محصول طي دهه آينده حدود 1105.3هزارتن خواهد بود كه نسبت به ميانگين سالانه واردات آن طي دهه گذشته (1015.6 هزارتن) حدود 90هزارتن افزايش نشان ميدهد. ميزان واردات اين محصول در سال 94 حدود 1028.8هزارتن و در سال 1404 تقريبا 1170.7 هزارتن خواهد بود.
ذرت: ميانگين واردات سالانه ذرت از حدود 3748.8 هزارتن طي دهه گذشته با حدود 331.1هزارتن افزايش به حدود 4079.9هزارتن طي دهه آينده خواهد رسيد و ميزان واردات اين كالا در افق 1404 حدود 4321.1هزارتن خواهد بود.
كنجاله سويا: ميزان واردات كنجاله سويا طي سالهاي 94 تا 1404 بهطور متوسط 2504هزارتن خواهد بود كه در مقايسه با ميانگين دوره 10ساله گذشته (2300.8هزارتن) حدود 8.8درصد افزايش خواهد يافت. براساس برآورد انجام شده ميزان واردات اين نهاده دامي در سال 94 حدود 2330.7هزارتن و در افق 1404 حدود 2652هزارتن خواهد بود.
مجموع واردات كالاهاي اساسي: ميانگين واردات سالانه مجموع كالاهاي اساسي طي سالهاي 94 تا 1404 حدود 15651.6هزارتن خواهد بود كه نسبت به ميانگين 10سال گذشته (14381.3هزارتن) حدود 9درصد افزايش نشان ميدهد. ميزان واردات مجموع اين كالاها در سال 94 حدود 14568.2هزارتن و در افق تقريبا 16576.8 هزارتن خواهد بود.
منبع: تعادل
