سوریه در سال ۲۰۲۶ دیگر صرفاً بر اساس مرزهای رسمی و تقسیمات اداری قابل فهم نیست؛ برای درک واقعیت این کشور باید به جغرافیای قدرت، منابع، مسیرهای ارتباطی و میزان نفوذ بازیگران مختلف در هر منطقه توجه کرد. تحولات یک سال اخیر، موازنه نیروها را در بخشهای مختلف سوریه دگرگون کرده و در کنار عوامل داخلی، مداخلات و رقابتهای خارجی بیش از گذشته بر آرایش قدرت و آینده کشور اثر گذاشتهاند.
گروه تحلیل بینالملل: سقوط بشار اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴پایان بحران سوریه نبود. آنچه پایان یافت یک نظام سیاسی بود، اما بحران امنیتی، سیاسی و سرزمینی سوریه نهتنها تمام نشد، بلکه تا اوت ۲۰۲۶ وارد مرحلهای پیچیدهتر شد. حکومت جدید به رهبری «جولانی» توانسته تنها بخشهایی از جغرافیای سوریه را زیر پرچم دمشق قرار دهد، اما نتوانسته کنترل سرزمینی را به «حاکمیت ملی یکپارچه، امنیت پایدار و انحصار مشروع قدرت مرکزی» تبدیل کند.واقعیت سوریه در سال ۲۰۲۶ را نمیتوان فقط با رنگهای نقشه سنجید. پرسش اصلی این است که «چه کسی امنیت را برقرار میکند، چه کسی مرزها و منابع را کنترل مینماید و چه کسی میتواند تصمیمات خود را در سراسر کشور اجرا کند.»از این حیث، سوریه روی کاغذ یک کشور واحد است، اما در میدان به مجموعهای از حوزههای قدرت تبدیل شده: دمشق در مرکز، ترکیه در شمال، ساختارهای محلی در سویدا، قسد در شمالشرق، روسیه در ساحل و مهمتر از همه، اسرائیل در جنوبغرب.این همان جایی است که مفهوم «تجزیه بدون اعلام تجزیه» معنا پیدا میکند؛ تجزیه الزاماً با اعلام استقلال استانها آغاز نمیشود، بلکه میتواند با از دست رفتن تدریجی کارکردهای حکومت مرکزی آغاز شود.
امنیت؛ نخستین شاخص شکست وعده ثباتاگر سقوط اسد قرار بود آغاز مرحله ثبات باشد، نخستین نشانه آن باید کاهش خشونت و افزایش امنیت مردم میبود. اما دادههای پنج ماه نخست ۲۰۲۶ تصویر دیگری ارائه میکنند.بر اساس دادههای رسمی، در پنجماه نخست سال دستکم ۱٬۴۶۲ نفر کشته شدند؛ ۸۳۳ نفر غیرنظامی و ۶۲۹ نفر شبهنظامی و تابع گروههای مسلح مختلف چه وابسته به جولانی و چه مخالفان جولانی؛ این یعنی، غیرنظامیان حدود ۵۷٪ کل قربانیان را تشکیل میدادند.توزیع ماهانه نیز روندی باثبات و رو به کاهش نشان نمیدهد:- ژانویه: ۲۸۹ کشته، شامل ۱۸۹ غیرنظامی؛-فوریه: ۵۸۲ کشته، شامل ۲۱۱ غیرنظامی؛- مارس: ۲۳۸ کشته، شامل ۱۸۸ غیرنظامی؛-آوریل: ۲۴۶ کشته، شامل ۱۶۸ غیرنظامی؛-مه: ۱۰۷ کشته تا زمان ثبت آمار، شامل ۷۷ غیرنظامی.وجود زنان و کودکان در میان قربانیان نیز عمق بحران را نشان میدهد؛ تنها در ژانویه ۳۳ زن و ۳۹ کودک کشته شدند. بنابراین مسئله فقط کاهش یا افزایش آمار خشونت نیست. مسئله این است که «ساختار تولید خشونت همچنان پابرجاست.» اگر غیرنظامیان همچنان بزرگترین گروه قربانیان باشند، نمیتوان صرفاً با تغییر حکومت از پایان بحران سخن گفت.
نقشه قدرت در سوریه ۲۰۲۶
