موسس دیجی کالا در گفت و گو با اتاق نیوز: تجارت به روش سنتی محکوم به نابودی است | اتاق خبر
کد خبر: 119041
تاریخ انتشار: 13 تیر 1394 - 11:00
سعید محمدی، همراه با برادرش حمید محمدی موفق شد یکی از موفق ترین شرکت های چند سال اخیر ایران یعنی دیجی کالا را تأسیس کند. شرکتی که امروز کمتر کسی با نام آن آشنا نیست. غول تجارت الکترونیکی که به بحث خرده فروشی الکترونیکی می پردازد. تا کنون بیشتر گفت و گوهایی که با این دو برادر صورت گرفته است به موضوع ایجاد دیجی کالا مربوط بود ولی این بار به سراغ محمدی رفتیم تا دیدگاه این مدیر جوان درباره تقابل میان تجارت سنتی و تجارت با روش های جدید را جویا شویم. شاید این تفاوت تفکر که از تفاوت نسل ناشی می شود بهتر از هر چیز مسیری که جامعه تجاری ایران در حال پیمودن آن است را به نمایش درآورد. به عنوان یکی از پیشروهای تجارت الکترونیکی، نگاه شما به تجار سنتی چیست؟ آیا تجارت خارجی به شکل سنتی امروز پاسخگو هست ولی باید در کنار روش های نوین قرار بگیرد یا این که اصولا سبک سنتی در حال اتمام است؟ در ابتدا باید یک تفکیک قائل بشویم. ما درباره تجار سنتی صحبت می کنیم یا درباره روش های کسب و کار سنتی؟ اگر منظور از تجار سنتی، روش کسب و کار سنتی است باید در ابتدا گفت احتمالا این روش ها هنوز جواب می دهد. به ویژه در اکوسیستم های اقتصادی مثل فضای ایران شاید بهتر هم نسبت به کشورهای اروپایی جواب دهد. اما این که جایگاه روش های سنتی در آینده چگونه است سوال دیگری است. آیا این افراد با همان روش ها در آینده موفق خواهند بود؟ احتمال این موضوع کم است چون روش های جدید کسب و کار، ابزارهای جدید کسب و کار که تجارت الکترونیکی یکی از آن ابزارها است و بنگاه داری مدرن مسئله ای است که آنها را به چالش می کشد. بخش های مختلف باید توسط متخصص انجام شود و دیگر صاحب بنگاه نمی تواند بر همه کار مدیریت کند. سنتی ها شانس موفقیت دارند اما این شانس با معرفی روش های جدید روز به روز کمتر می شود. ما نمی توانیم از حدی جلوتر برویم. چطور می شود یک مدیر که کسب و کار خود را خوب می شناسد و تجربه دارد بتواند در حوزه های تخصصی دیگر مانند بازاریابی، مالی، توسعه کسب و کار و استراتژی درست تصمیم بگیرد. در حوزه های جدیدی همچون R&D که کلا موضوع جدیدی است باید بر اساس تخصص تصمیم گیری شود. شاید پدران ما بر اساس شهودی تصمیماتی می گرفتند و این تصمیم ها درست بود ولی در فضای رقابتی روش به شکل قبلی بسیار سخت می شود. اتفاقا اینجا یک تناقض است. شما بحث رقابت را مطرح می کنید ولی تجارت الکترونیکی به عنوان یک کسب و کار مدرن بیشتر در حوزه داخل فعال است و اتفاقا تجار سنتی در تجارت خارجی بسیار موفق تر هستند در حالی که طبیعتا رقابت در بازارهای جهانی بیشتر است. علت این تناقض در چیست؟ خیلی اسم آن را نمی توان تناقض گذاشت. روش های جدید کسب و کار هنوز در حوزه هایی مانند صادرات نفوذ نکرده است. به عبارت دیگر بازیگران اصلی هنوز در حوزه صادرات بیشتر روش سنتی را استفاده می کنند. البته این در ایران است و در کشورهای دیگر اینگونه نیست. سهم بزرگی از صادرات چین تجارت الکترونیکی است. ولی در ایران اینگونه نیست شاید به این دلیل که کسانی که سال ها با همان روش های سنتی موفق عمل کردند احساس می کنند نیازی به تغییر وجود ندارد. آنها احساس می کنند سیستمی که درست کار می کند چه نیازی به تغییر دارد. اما سوال این است که در آینده به همین شکل اوضاع باقی می ماند؟ نظر شخصی من این است که اینگونه نیست چون موضوعات مختلفی تحقیقات بازار در بحث صادرات اهمیت بسیاری دارد. سابق بر این با چند بار سفر یک تجار به یک بازار هدف متوجه نیاز بازار می شد اما امروز نیازها بسیار پیچیده تر شده و ابزارهای جدیدی وجود دارد. هنوز افرادی که بزرگان صادرات هستند باور کامل به کارآمدی ابزارهای جدید ندارند. در حالت کلی، نوآوری از کمپانی های بزرگ رخ می دهد. یعنی یک کمپانی بزرگ در مسیر توسعه خود اقدام به توسعه زیرساخت های لازم برای نوآوری می کند ولی در ایران کمپانی های بزرگ به روش های قدیم خود می پردازند و شرکت های جدید اقدام به استفاده از نوآوری ها و فناوری های جدید می کنند. آیا یک فاصله بین شرکت های جدید و قدیم وجود دارد؟ واقعیت این است که هیچ دلیلی نمی توان پیدا کرد که برای استفاده از روش های جدید مانند تجارت الکترونیکی شرکت های جدید شکل بگیرند و شرکت هایی با عقبه بیشتر و منابع مالی فراوان تر به سراغ این روش ها نروند. آنها تجربه بیشتر و ارتباطات بیشتری دارند و امکان استفاده از روش های جدید را بیشتر دارند. مشکل کار همان است که گفتم. اعتقاد به روش های جدید وقتی روش های قدیم هنوز کار می کند سخت است. خود من شاید 10 سال بعد سخت قانع شوم که روش خود را تغییر دهم. گاهی در بازار شواهدی دیده می شود که روش های قدیم ناکارآمد هستند. مثلا در بازار صادرات فرش و پسته شواهد ناکارآمدی دیده می شود. ابزارهای صادرات فرش به روش 30 سال، 60 سال و 100 سال پیش کارآمد نیست و می بینیم که داریم بازار از دست می دهیم. موضوع کارآمدی روش های قدیم نیست بلکه مسئله آمده نبودن تصمیم گیرها برای پذیرش روش های جدید باشد. یا سازمان آمادگی تغییر اساسی را ندارد مثلا دپارتمان های تحقیق و توسعه و یا بخش مالی قوی وجود ندارد. وقتی آمادگی نیست نمی توانیم تغییر ایجاد کنیم. شرکتی که مدرن نباشد نمی تواند تغییرات اساسی دهد و پوست بیاندازد. برآورد شما از آینده چیست؟ آیا سنتی های بازار با جوانانی که با روش های جدید به بازار آمده اند ادغام می شود یا شاهد حذف یک طبقه از تجار هستیم؟ شاید نشود به صورت قطعی گفت. من امروز می بینیم که افرادی از یک یا دو نسل قبل موفق شدند رویکرد خود را به تکنولوژی های جدید باز کنند. عکس آن هم هست و می بینیم که شرکت هایی که نمی توانند تغییر ایجاد کنند. نمی شود حکم کلی داد بلکه به ساختار و تفکر شرکت ها بستگی دارد. ما در ایران با اقتصادی نسبتا بسته از طریق نظام تعرفه ای روبرو هستیم. به همین دلیل شرکت هایی که در بازار داخل را هدف قرار می دهند معمولا با درصدی از انحصار روبرو هستند. این شرکت ها در ابتدا از طریق سیاست های جایگزینی واردات سود خوبی به دست می آورند ولی در حدی مشخص باقی می مانند. آیا این خطر درباره دیجی کالا احساس می شود؟ شما به دلیل پیشگام بودن رشد خوبی کردید ولی آیا در همین حد باقی می مانید؟ مخصوصا که به دلیل امکان کم نقل و انتقال پول رقیب خارجی در ایران برای شما وجود ندارد. بازار ایران در همه حوزه ها غیررقابتی نیست و در برخی حوزه ها بسیار رقابتی است. مثلا در ماکارونی، شوینده ها و بسیاری از مسائل دیگر بازار رقابتی است. تعرفه ها تا حد زیادی کمک کرده که بازار وضعیت بهتری داشته باشد. در حوزه ما که خرده فروشی الکترونیکی است وضعیت متفاوت است. ما به دلیل تعرفه های گمرکی مزیتی نداریم چون کالای ایرانی یا خارجی را چه با تعرفه و چه بی تعرفه توزیع می کنیم.   انحصار شما در بحث انتقال ارز است که امکان رقابت به خارجی ها در ایران را نمی دهد. من با این فرض می گویم که یک خارجی به ایران می تواند با ریال فعالیت کند.   به هر حال شما رقیبی مانند علی بابا در ایران ندارید پس با درصدی از انحصار به دلیل قوانین روبرو هستید. این موضوع در همه جهان است. یک آمریکایی وقتی از علی اکسپرس خرید می کند پرداخت پول از طریق کارت محدود نیست ولی به هر حال محدودیت گمرکی وجود دارد. من می گویم در خرده فروشی رقابت با خارجی ها خیلی معنا دار نیست. هایپر استار مجبور است به ایران بیاید تا با شهروند و رفاه رقابت کند. ما امروز شاهد رقابت دیجی کالا با خارجی ها هستیم. 2-3 شرکت خارجی فعالیت خود را در ایران آغاز کرده اند. در ادامه با برداشته شدن تحریم ها این موضوع بیشتر هم خواهد شد. ما چون عملا قبل از برداشته شدن تحریم ها عملا وارد این فضای رقابتی شدیم شاید این شانس را داشته ایم که خودمان را برای فضای رقابتی شدیدتر آماده بکنیم. موضوع اینجا یک بحث درون سازمانی دارد که خود را توانمند کنیم. امکان رقابت است. دولت 8 تا 9 هزار مجوز خرده فروشی الکترونیکی صادر کرده است. مسئله دیگر سیاست های کلان کشور است. آیا ما می خواهیم وارد فضای پس از تحریم بشویم و فضای رقابتی کاملا بازی را یک شبه ایجاد کنیم یا اینکه به دنبال مدیریت صحیح تر و درک درست شرایط هستیم؟ باید بدون حمایت بی مورد و ایجاد رانت و بدون آسیب به حقوق مصرف کننده بتوانیم بازار را به مرور رقابتی کنیم که به فعالان اقتصادی هم آسیب نخورد. باید با تدبیر بیشتری وارد این فضا شد. حمایت بی معنی درست نیست ولی صنایع را هم نباید یک شبه در شرایط کاملا رقابتی رها کرد. شرایط مساوی نبوده است. بهره بانکی، بحران های اقتصادی، محدودیت در دسترسی به منابع تکنولوژی شرایط را غیریکسان کرده است. نمی توان شرایط را یک دفعه رها کرد. مزیت رقابتی شما در دیجی کالا چیست؟ مزیت رقابتی ما از درون تعریف شده است. ما معتقدیم بستن مرزها راه حل نیست. مهمترین مزیت درون نیروی انسانی است. باید برای این حوزه ها آماده شد. خلق تکنولوژی از همین نقطه شروع می شود. اگر از درون سازمان چیزی درست نشود محکوم به شکست هستیم. مزیت رقابتی امروز ما این است که در فضایی که وجود نداشت یکی از حلقه های مهم تجارت الکترونیکی یعنی اعتماد را شکل دهیم. رقیب خارجی ما با میلیاردها سرمایه نتوانسته در ایران این اعتماد را ایجاد کند. ما توانستیم در حوزه شناخت شناخت رفتار مشتری در حوزه ساخت تجربه مشتری تا حدی موفق باشیم و همین اعتماد را ایجاد کرده است. ما می بینیم از زمانی که مشتری روی مرورگر دیجی کالا را می نویسد تا زمانی که در منزل از کالا استفاده می کند چه تجربه ای دارد و وضعیت را بهبود ببخشد. ما در حوزه هایی که رقبا وارد نشدند وارد شدیم. مثلا در حوزه تولید محتوا ما به حد زیادی وارد شدیم. مثلا در برای یک محصول 30 دقیقه ویدئو نقد و بررسی بسیار با کیفیت تولید می کنیم که هزینه بالایی دارد. مزیت ما توانمند کردن مشتری است. یک زمانی در تهران قیمت دقیق وجود نداشت و نهایتا مشتری از چند مغازه سوال می کرد ولی امروز این امکان را ایجاد کرده ایم که قیمت درست را چک کنیم و جزئیات ویژگی محصولات را بدانم
مطالب مرتبط
نظرات
ADS
ADS
پربازدید