يكي از حوزههايي كه تعاونيها از مدتها پيش فعاليت قابلملاحظهيي در آن و شايد تا حدودي باعث شده كه واژه تعاون و تعاوني براي مردم آنقدرها هم نامانوس نباشد، شركتهاي مسافربري بينشهري است كه نام تعاون را يدك ميكشند.
در حال حاضر، 70درصد از حملونقل مسافران جادهيي توسط تعاونيها صورت ميپذيرد و اين مساله نيز ميتواند نشان از پتانسيل خوب تعاونيها براي ورود به ديگر بخشهاي حملونقل از جمله حملونقل دريايي يا هوايي داشته باشد كه تاكنون تعاونيها توفيقي در اين زمينه به دست نياوردهاند. البته شايد اصليترين علت عدم توفيق تعاونيها در اين حوزه را بايد در اين مساله جستوجو كرد كه ورود به حوزه حملونقل هوايي و دريايي نيازمند سرمايهگذاريهاي كلانتر است، حال آنكه يكي از مشكلات اصلي تعاونيها همين مساله تامين سرمايه است كه مدتهاست گريبانگير تعاونيهاست. در حوزه حملونقل درونشهري نيز تمركز تعاونيها بيشتر بر بحث تاكسيراني بوده و كمتر به مساله اتوبوسهاي درونشهري توجه شده است. در حالي كه تعاوني تاكسيراني از شبكهيي گسترده در كشور برخوردار است، خلأ تعاونيهاي اتوبوسراني درونشهري بهشدت احساس ميشود. شايد ورود و مشاركت هر چه گسترده تعاونيها در بخش حملونقل درونشهري بتواند تا حدي گره از مشكل حملونقل عمومي عليالخصوص در كلانشهرهايي چون تهران بگشايد. در همين رابطه، در ادامه نگاهي خواهيم انداخت به تجارب و اقداماتي كه در چند كشور جهان در زمينه بهرهگيري از پتانسيل و توانمندي تعاونيها صورت گرفته است.
بريتانيا حزب تعاون بريتانيا نيز اخيرا كمپيني را با هدف گسترش ايجاد شركتهاي تعاوني اتوبوسراني و ترويج كار اشتراكي در زمينه حملونقل عمومي به راه انداخته است. در واقع اين حزب از مردم ميخواهد تا با ارسال و به اشتراكگذاري نظرات، نمونهها و تجارب عيني، به هر چه عموميت يافتن اين ايده كمك كنند. جو فورچون، يكي از اعضاي حزب تعاون در اين رابطه ميگويد: «با توجه به كاهش تعداد اتوبوسها در بخش خدمات حملونقل عمومي، ما بر اين باوريم كه بخش تعاون اين قدرت و توانايي را دارد كه بتواند خدماترساني در اين حوزه را دگرگون كند. تعاون ميتواند با همكاري مقامات و مسوولان محلي در زمينه توسعه خدمات اتوبوسراني موثر واقع شود.» ارتقاي عدالت اجتماعي با حملونقل عمومي اتوبوسها جزو پركاربردترين وسايل نقليهعمومي محسوب شده و براي اقشار كمدرآمد مطلوبترين نوع حملونقل محسوب ميشود. با وجود اين موضوع، از سال 2010 به بعد، ميليونها مايل مسير اتوبوسي از جادههاي بريتانيا حذف شده و ناوگان حملونقل عمومي اين كشور نيز به نسبت تقاضا افزايش نيافته است. طبق اعلام گردانندگان كمپين «حملونقل بهتر» از سال 2010 به بعد، بيش از 2هزار مسير اتوبوسي در بريتانيا از بين رفته در حالي كه كرايهها حدود 27درصد افزايش يافته است. حزب تعاون بر اين باور است كه بازار اتوبوس در حال حاضر ورشكسته است و كسبوكار اجتماعي ميتواند در حل اين مشكل نقش موثري ايفا كند. پژوهشي كه اخيرا از سوي انستيتو تحقيقات سياست عمومي صورت گرفته، نشان ميدهد كه چگونه الگوهاي كسبوكار جايگزين مانند شركتهاي تعاوني از اين توانايي براي متوازن كردن داراييهاي غيرتجاري از جمله زمان داوطلبي و انگيزههاي غيرسودطلبانه است. يك نمونه از اين رويكرد شركت ليبرتي باس است كه توسط گروه اچتيسي (HTC) اداره ميشود و در زمينه خدمترساني در زمينه حملونقل عمومي در ايالت نيوجرسي فعاليت دارد. گروه HTC و TTS از يك توافق اشتراك سود برخوردارند كه به آنها اجازه ميدهد تا بتوانند در زيرساختهاي بخش حملونقل عمومي سرمايهگذاري كنند. تاكنون يك شركت تعاوني به آنها پيوسته است. سال گذشته شركت تعاوني «فون»، تنها شركت تعاوني فعال در زمينه گوشيهاي تلفن و تامين سرويسهاي پهناي باند، 500هزار پوند در گروه HTC سرمايهگذاري كرد. اين سرمايهگذاري كه با هدف تقويت سيستم حملونقل عمومي و به حداقل رساندن ميزان استفاده از خودروهاي شخصي صورت گرفته، در راستاي سياستهاي محيطزيستي تعاونيها قرار ميگيرد. گروه HTC علاوه بر زمينه اصلي فعاليتش كه مربوط به خدمات اتوبوسي است در زمينه ارائه خدمات حملونقلي ديگر نيز فعاليت دارد كه از آن جمله ميتوان به تامين سرويس مدارس و حملونقل خودرو اشاره كرد. دولت بريتانيا در حال حاضر و علي الخصوص پس از انتقادهايي كه در اين زمينه صورت گرفته است، درصدد اصلاح و ساماندهي حوزه اتوبوسراني و حملونقل عمومي است. مارتين آبرامز از گردانندگان كمپين «حملونقل بهتر» ميگويد: «تحقيقات ما نشان داده است كه بسياري از خدمات اتوبوسي عليالخصوص در مناطق روستايي در حال كاهش است و اين مساله ميتواند پيامدهاي اجتماعي و اقتصادي تاثيرگذاري به دنبال داشته باشد زيرا دسترسي به خدمات بهداشتي و آموزشي را براي اقشار كمدرآمد سختتر كرده و هزينههاي بيشتري را براي حضور در محل كار به آنها تحميل ميكند. علاوه بر اين، اين مساله ميتواند باعث هر چه بيشتر منزوي شدن افراد كهنسال شود.» آبرامز در ادامه ميافزايد: «ما از ايدههاي مطرح شده در اين گزارش استقبال ميكنيم كه به نظر ما راههاي جديدي براي پيشرفت و حركت رو به جلو در اختيار ما قرار ميدهند. اشكال جديد سرمايهگذاري از جمله كسبوكارهاي اجتماعي بايد ترويج و تقويت شوند و به نظر تعاون از پتانسيل مطلوب براي تحقق اين مساله برخوردار است.» اكوادور در اكوادور يك شركت تعاوني اتوبوسراني بيش از 30 سال است كه در زمينه ارائه خدمات حملونقل عمومي فعاليت دارد و از اين طريق راه ارتباطي براي اتصال مناطق روستايي به مراكز شهري ايجاد كرده كه ميتواند زمينهساز ارتقاي عدالت اجتماعي در زمينه دسترسي به امكانات و خدماتي باشد كه اكثر مناطق روستايي از آن محرومند. اين شركت تعاوني در سال 1983 و توسط 13 راننده كه قصد داشتند تا راهي ارتباطي ميان جوامع روستايي و شهرها برقرار كنند، تاسيس شد. اين شركت تعاوني در حال حاضر داراي 16 اتوبوس و 47 عضو است. ايتاليا در دهه 1970، گروهي از رانندگان تاكسي در شهر سورنتو براي حل مشكل نياز به وسائل حملونقل عمومي كوچك در اين شهر، اقدام به تاسيس يك شركت تعاوني اتوبوسراني كردند. سورنتو كه يك شهر ساحلي در جنوب شرق ايتالياست، به عنوان يك مقصد گردشگري پرطرفدار در اين كشور شناخته ميشود. خيابانهاي كوچك آن كه ساختشان به زمان امپراتوري روم بازميگردد، نميتوانند حجم و اندازه اتوبوسهاي توريستي بزرگ را تحمل كنند. شركت تعاوني تاسو براي حل اين مشكل، از تعدادي اتوبوس برقي كوچك براي حملونقل گردشگران بهره ميگيرد. اين شركت علاوه بر اين در زمينه گردشگري آبي نيز فعاليت دارد.منبع : روزنامه تعادل
