سردرگمی خاورمیانه ای آنکارا | اتاق خبر
کد خبر: 300818
تاریخ انتشار: 17 آذر 1394 - 09:20
اردشیر پشنگ
رفتارهای پیش بینی نشده و بعضاً پارادوکسیکال ترکیه در قبال تحولات جاری در خاورمیانه بخصوص در سوریه و عراق حاکی از نوعی سردرگمی این کشور در درک و برنامه ریزی در قبال آنهاست.
 

تقریباً چند ماه پس از آغاز موج بهار عربی در سطح گسترده ای از جغرافیای خاورمیانه عربی و شمال آفریقا، شاهد افزایش جنب و جوش های ترکیه در عرصه سیاست خارجی اش در قبال این منطقه بوده ایم، دوره ای که بر اساس آن مقاماتآنکارا پیش بینی می کردند سقوط دومینووار و یکی پس از دیگری دیکتاتورهای قدیمی منطقه باعث ایجاد فرصت و فضایی جدید جهت گسترش روابط و نفوذش از یکسو و نیز تبدیل شدن آنکارا به الگوی عملی از کانال گروههای اسلامگرای (اخوانی ها) در حال قدرت گیری در این کشورها بود، اما دیری نپایید که در قاهره با شبه کودتای نظامیان علیه دولت مرسی ورق برگشت، در سوریه هم به رغم پیش بینی های اولیه دولت اسد نه تنها یک ماه و سه ماه بلکه ماهها بر سر قدرت (دست کم در بخشهایی از کشور) باقیماند و گروههای رادیکال هم مجال را بر اوپوزیسیون مورد حمایت ترکیه تنگ تر کردند. در عراق هم که ترکیه سرمایه گذاری گسترده ای برای پیروزی ائتلاف سنی ها و شیعیان سکولار (العراقیه) در انتخابات 2010 کرده بود در عمل مشاهده نمود که یکبار دیگر شیعیان نزدیک به ایران توانستند دولت را تشکیل داده و در راس هرم قدرت باقی بمانند، در خصوص سوریه، همه نقشه ها و برنامه هایی که هدف اصلی آن وارد کردن غرب به رهبری آمریکا برای سرنگونی بشار اسد بود، با عدم رغبت واشنگتن، نقش بر آب شدند، و حتی بحران موج فزاینده پناهجویان نیز نتوانست تغییری در سیاست اروپای غربی و آمریکا به آن شیوه که آنکارا انتظارش را داشت ایجاد کند.

در این بین ورود روسیه به میدان سوریه و حمایت عملیاتی این کشور قدرتمند فرامنطقه ای از دولت اسد، باعث هرچه پیچیده تر شدن معادلات بحران سوریه شد و این به معنی تضعیف هرچه بیشتر جناح نزدیک به ترکیه در این کارزار بود، لذا در چنین فضایی شاهد ساقط کردن جنگنده روسی متهم به نقض حریم هوایی ترکیه هستیم، تا شاید این مساله سرانجامش منجر به دخالت ناتو و غرب در آن، و تقویت جایگاه آنکارا شود، که در عمل و تا اینجای کار می بینیم که این برنامه آنکارا نیز با شکست مواجه شده است. و این روسیه است که دست کم در کوتاه مدت ابتکار عمل را از آن خود کرده است.

ورود روسیه به میدان سوریه و حمایت عملیاتی این کشور قدرتمند فرامنطقه ای از دولت اسد، باعث هرچه پیچیده تر شدن معادلات بحران سوریه شده است و این به معنی تضعیف هرچه بیشتر جناح نزدیک به ترکیه در این کارزار است لذا ساقط کردن جنگنده روسی توسط ترکیه را می بایست در این راستا ارزیابی کنیم

حال طی 72 ساعت اخیر، خبری دیگر منتشر شده است که بر اساس آن تعدادی از نظامیان ترکیه، در 20 کیلومتری شهر استراتژیک موصل که اینک در دست داعش است به بهانه آموزش نظامی پیشمرگان کُرد، نیروهای عرب و ترکمن سنی نزدیک به استاندار سابق نینوا استقرار یافته اند، امری که واکنش سریع حیدرالعبادی نخست وزیر عراق را در پی داشته است و از آنکارا خواسته است هرچه سریعتر خاک عراق را ترک کند. شواهد امر حاکی از آن است، ترکیه همچنان در عراق خود را در یک طرف موازنه ای می بیند که سوی دیگرش دولت مرکزی عراق و جمهوری اسلامی ایران است، تضعیف تدریجی داعش و شکست های پی در پی اش در این کشور، و احتمالا سوریه باعث شده است، تا مقامات آنکارا از اینک به فکر فردای پس از پایان سیطره نظامی داعش در منطقه باشند، و در این راستا تسلیح کردن اهل سنت و ترکمان های نزدیک به خود از جمله تاکتیک های موثر در این راستا خواهد بود، مطمئناً تسخیر موصل اگر بدست کردها (عمدتاً پیشمرگان وابسته به حزب دموکرات) و سنی های عرب و ترکمان نزدیک به آنکارا انجام شود بیشتر به نفع ترکیه خواهد بود تا اینکه در این عملیات نیروهای ارتش عراق و شبه نظامیان حشد شعبی مشارکت فعال داشته باشند. اما آیا روندها در عراق آنگونه که آنکارا میخواهد پیش خواهند رفت؟ آیا ترکیه می تواند طبق خواسته محتملش، نوعی خط کشی جغرافیایی ناشی از هویت در عراق انجام دهد تا بر این اساس نوعی موازنه قدرت با رقبا ایجاد کند؟ پاسخ ها هرچه که باشند و نتایج هرگونه که روی دهند نمی توانند این واقعیت این روزهای ترکیه را در قبال تحولات خاورمیانه پنهان کنند؛ واقعیتی بنام «سردرگمی خاورمیانه ای آنکارا!» امری که باعث رفتارهای پیش بینی نشده و پاردوکسیکال ترکیه در سیاست خارجی اش و ماجراجویی های بی سرانجام در عراق و سوریه شده است.

منبع روزنامه وقایع اتفاقیه

آدرس مطلب در وبسایت شخصی نویسنده:

http://pashang.ir/content/102

نظرات
ADS
ADS
پربازدید