افزایش وزن سیاسی زنان به اراده جریان های سیاسی بستگی دارد | اتاق خبر
کد خبر: 305222
تاریخ انتشار: 7 دی 1394 - 18:31
کولایی:
«الاهه کولایی» فعال سیاسی و مدرس دانشگاه تهران در گفت وگوی تفصیلی با ایرنا تصریح کرد: زنان در ایران سهم ناچیزی از سیاست داشته اند و احزاب و جریان های سیاسی باید با افزایش سهم زنان در فهرست های انتخاباتی، جامعه را به سمت افزایش وزن و مشارکت سیاسی زنان هدای

به گزارش اتاق خبر،به رغم موج جهانی افزایش حضور زنان در ساختارهای اجرایی، قضایی و مجلس های قانونگذاری و جایگاه های سیاسی و اجتماعی در بدنه قدرت کشورها، جایگاه ایران به لحاظ میزان مشارکت سیاسی زنان با میانگین جهانی فاصله بسیاری دارد و حضور زنان در مجلس شورای اسلامی هنوز به پنج درصد نرسیده است.
هم اکنون سازمان ها و مجمع های بین المللیِ توسعه ای، با هدف گذاری های بلندمدت و سیاست گذاری های بنیادی، اراده خود را در راستای توسعه مشارکت سیاسی زنان و رفع نابرابری های جنسیتی به کار بسته اند.
در ایران توانمندسازی اجتماعی و سیاسی زنان در جامعه، هدفی است که برخی چهره های حاضر در نظام سیاسی، فعالان مدنی حقوق زنان و احزاب پیگیری می کنند اما شتاب آن هنوز در همسنجی با حرکتِ جهانی کند است.
با این حال اراده های موجود در جامعه این امیدواری را به وجود آورده است که روند افزایش وزن و مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان شتاب بیشتری به خود گیرد. نمود این اراده را در افزایش شمار زنان داوطلب انتخاب در مجلس شورای اسلامی می توان شاهد بود. با پایان مهلت ثبت نام نامزدهای انتخابات مجلس دهم، وزیر کشور از این افزایش محسوس خبر داد. «عبدالرضا رحمانی فضلی» چهارم آذرماه اعلام کرد این میزان نسبت به انتخابات گذشته با رشد سه درصدی به 11 درصد رسیده است.
در زمینه مساله مشارکت سیاسی زنان، پژوهشگر ایرنا به سراغ «الاهه کولایی» مدرس دانشگاه تهران، فعال سیاسی و نماینده مجلس ششم رفت تا نظرهای وی را در این زمینه جویا شود. وی در گفت وگوی اختصاصی خود با گروه پژوهش و تحلیل خبری به واکاوی ضرورت افزایش مشارکت سیاسی زنان در ایران پرداخت.
به باور کولایی حضور و مشارکت زنان در سیاست، مدیریت بهتر امور سیاسی را به همراه دارد و به تلطیف رفتارها وکنش های سیاسی، استفاده بهتر از منابع اجتماعی برای تحقق اهداف رشد و توسعه و نیز رفاه عمومی، بهبود شرایط کلی کشور و کاهش رفتارهای خشونت آمیز منجر می شود. به گفته او زنان در ایران سهم ناچیزی از سیاست داشته اند و به همین دلیل احزاب و جریان های سیاسی کشور باید با افزایش سهم زنان در فهرست های انتخاباتی و تمرکز در فرآیند تبلیغات انتخابات، جامعه را به سمت انتخاب نامزدهای زن هدایت کنند.
کولایی عملکرد زنانِ حاضر در مجلس را جدا از عملکرد مردان نمی داند و بر این نظر است که در ارزیابی عملکرد دوره های گوناگون مجلس، باید جریان سیاسی که نمایندگان مرد و زن به آن تعلق دارند، مبنای ارزیابی باشد.
این نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی، ایجاد پیوند میان خواسته های مردم و نمایندگان مجلس را یک ضرورت می داند و تاکید دارد که باید جریان سیاسی را که با این خواسته ها، پیوند برقرار می کند به اکثریت برسانیم. در این میان، از احزاب و جریان های سیاسی انتظار می رود تا بر پایه توانمندی ها و شایستگی های گوناگون خود به معرفی نامزدها بپردازند.

مشروح این گفت و گو را در ادامه می خوانید:
***ایرنا: افزایش حضور زنان در مجلس یکی از برنامه هایی بود که در پنجاه و نهمین نشست مقام زن در سازمان ملل (اسفند پارسال) مطرح شد و ایران نیز با آن موافقت کرد. به نظر شما تحقق این برنامه، چه پیش نیازهایی لازم دارد؟ برای این منظور تاکنون چه فعالیت هایی در ایران صورت گرفته است؟
** کولایی: با توجه به اینکه زنان، نیمی از ظرفیت های هر جامعه را تشکیل می دهند، درچارچوب دگرگونی های جوامع انسانی، به ویژه در چهار دهه گذشته تلاش شد تا این ظرفیت کمتر استفاده شده توسعه در جهت رشد و پیشرفت کشورها مورد توجه قرار گیرد. سازمان های گوناگونی در این زمینه به وجود آمد و سیاستگذاری ها و برنامه ریزی هایی نیز صورت گرفت تا کشورها بتوانند زنان را وارد عرصه های گوناگون اجتماعی کنند. از آنجا که سیاست، حوزه ای مردانه تلقی می شود که زنان کمتر در آن حضور دارند، در این زمینه نیز ضرورت حضور زنان در عرصه سیاست، مورد توجه قرار گرفت.
تجربه نشان داده است، حضور زنان در جامعه به دلیل نگرش و روحیه مادرانه آنان به شکل گیری سیاست های رفاهی و اجتماعی به نفع عموم مردم منجر می شود. از این رو ورود آنان به عرصه سیاست، به تلطیف رفتارها و کنش های سیاسی کمک می کنند. البته این به معنای آن نیست که در حوزه سیاست، زنی با کنش های مردانه و بدون روحیه جنگ طلبی و خشونت وجود ندارد. هر کدام از این ها مصادیق ویژه خود را دارند.
یک وفاق بین المللی وجود دارد که حضور زنان در سیاست، مدیریت بهتر امور سیاسی را در پی دارد و نتیجه افزایش حضور، مشارکت و تاثیرگذاری آنان در قدرت سیاسی، به استفاده بهتر از منابع اجتماعی برای تحقق اهداف رشد و توسعه و نیز رفاه عمومی، بهبود شرایط کلی کشور و کاهش رفتارهای خشونت آمیز منجر می شود.
در کشور ما این گرایش با انقلاب اسلامی تقویت شد زیرا نگرش امام خمینی (ره) به عنوان رهبری انقلاب اسلامی، توجه به ضرورت حضور زنان در عرصه های مختلف اجتماعی همچون حوزه سیاست بود. با وجود مخالفت های بسیار، ایشان بر حضور زنان در عرصه های گوناگون تصمیم گیری تاکید داشتند.
ما تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته ایم. زنان توانسته اند در حوزه مشارکت سیاسی به شکل توده ای، حضور فعالی داشته باشند و بسیار تعیین کننده و اثرگذار ظاهر شوند. با این حال در روند رشد و توسعه جامعه به این خواسته رسیده ایم که زنانی که در شکل دادن به تحولات سیاسی جامعه همواره تاثیرگذار بوده اند، چرا در حوزه های تصمیم گیری حضور پذیرفتنی نداشته اند؟ این امر به سطح توسعه جامعه و مشکلاتی بازمی گردد که در این زمینه در کشور ما به عنوان یک جامعه در حال توسعه اسلامی وجود دارد. از این رو می بینیم که زنان خواستار سهم پذیرفته شده تری از قدرت تصمیم گیری در عرصه سیاست اعم از قانون گذاری، اجرایی و قضایی هستند. در واقع زنان خواستار سهمی از قدرت در مدیریت سیاسی کشور هستند تا متناسب با مهارت ها و توانمندی های خود بتوانند فرآیند رشد و توسعه کشور را سرعت بخشند.

***ایرنا: در این زمینه، دولت چه اقدام های می تواند انجام می دهد؟
**کولایی: دولت ها نقش بسیار تعیین کننده ای در رفع محرومیت های زنان و ایجاد فرصت های برابر دارند. دولت ها در همه کشورها به دلیل دسترسی ها، منابع و امکانات انحصاری و بی نظیری که در اختیار دارند از تاثیر بر ذهنیت و نگرش افراد تا ایجاد فرصت های برابر برای آموزش، بهداشت و سلامت، اشتغال، تصمیم گیری در حوزه های گوناگون، نقش بسیار مهم و اثر گذاری دارند که می تواند به رفع محرومیت های همه جانبه از زنان بیانجامد.
در ایران به ویژه در دوره های انتخاباتی، ستادهای انتخاباتی همواره برای گرم کردن تنور انتخابات و پر شور کردن و انرژی دادن به فعالیت های آن مملو از حضور زنان می شود اما پس از گرفتن آرا، زنان فراموش می شوند تا آقایان مدیریت سیاسی کشور را بر عهده بگیرند.

*** ایرنا: به نظر شما، به کارگیری سیاست تبعیض مثبت و ارایه سهمیه مشخص برای زنان در مجلس تا چه اندازه می تواند راهگشای حضور زنان در مجلس باشد؟ پیشنهاد شما در این زمینه چیست؟ چه رقمی را پیشنهاد می کنید؟
** کولایی: امروز، میانگین مشارکت زنان در پارلمان های جهان نزدیک به 23 درصد است. با دگرگونی های اندک در منطقه خاورمیانه، این رقم بسیار پایین تر از میانگین است اما تجربه هایی وجود دارد که در آن ها دولت ها کوشیده اند با ایجاد فرصت های تازه به شکل برنامه ریزی شده، یعنی ایجاد تبعیض مثبت به نفع زنان، فضا را برای مشارکت سیاسی زنان در حوزه قدرت و تصمیم گیری بهبود بخشند به ویژه در سازمان بین المجالس اسلامی، از همه اعضا خواسته شده است که سهم 30 درصدی را برای حضور زنان در مجلس ها درنظر بگیرند و سازوکارهای انتخاباتی به گونه ای تنظیم شود که زنان بتوانند با سهم 30 درصدی در این موقعیت ها حضور پیدا کنند.
در کشورهایی همچون افغانستان و عراق بر پایه مدل نگارش قانون اساسی بر مبنای مشاوره های بین المللی، این سهمیه برای حضور زنان در فرایند انتخابات تدارک دیده شده است که زنان بتوانند 25 درصد صندلی های مجلس را دراختیار گیرند. در کشور ما در طول 37 سال پس از انقلاب اسلامی، هیچ گاه سهم بالای پنج درصد در دوره های مجلس قانون گذاری به زنان داده نشده است. با وجود نقش آفرینی تاثیرگذار زنان در تحولات سیاسی کشور در خیابان ها، تظاهرات و پای صندوق های رای، زنان به عنوان رای گیرنده، سهم متناسب و منصفانه ای در قدرت تصمیم گیری در پارلمان نداشته اند. بنابراین، اکنون این مساله به صورت جدی در جامعه مطرح است که تاثیرگذاری زنان در شکل دادن به قدرت باید به حوزه تصمیم گیری نیز انتقال یابد و آنان بتوانند در مجلس هم حضور مناسب و پذیرفتنی، متناسب با سطح و میزان مشارکت و قدرت تاثیرگذاریشان داشته باشند.
این به آن معنی است که ما به اراده سیاسی در میان احزاب و جریان های سیاسی نیازمندیم. اکنون شوراهای مرکزی احزاب و شوراهای تصمیم گیریِ جریان های سیاسی می توانند در این زمینه نقش مهمی را ایفا کنند. آنان می توانند از راه گنجاندن زنان در فهرست های انتخاباتی و تمرکز در فرآیند تبلیغات انتخابات، جامعه را به سمتی هدایت کنند که به نامزدهای زن، بیشتر توجه کنند و به آنان رای دهند. در این زمینه تلاش هایی نیز میان فعالان حقوق زنان در کشور در جریان است که بی شک تاثیرگذار خواهد بود؛ از کمپین «زنان به زنان رای می دهند» تا تلاش برای تغییر چهره مردانه مجلس. به نظر می رسد همه این ها تلاش هایی است که خواست عمومی جامعه را نشان می دهند و رهبران جریان های سیاسی و صاحبان قدرت نمی توانند نسبت به آن بی توجه باشند.

***ایرنا: برخی احزاب و جریان های سیاسی اعمال سهمیه 30 درصدی در فهرست های انتخاباتی را به عنوان سیاستی تشویقی برای افزایش حضور زنان در مجلس درپیش گرفته اند. به نظر شما این الگو تا چه اندازه می تواند به هموارسازی این مسیر کمک کند؟ قوانین در این زمینه چه اندازه به اصلاح نیاز دارند؟
**کولایی: قانون انتخابات در کشور ما بر مبنای فعالیت های حزبی نیست. با این حال افراد، گروه ها، شخصیت ها، احزاب و جریان های سیاسی هستند که به تغییر در این نگرش ها و تحقق خواسته ها کمک می کنند. به نظر می رسد که ما به تمرکز این توجه بر شکل دادن به موقعیت ها و فرصت های مناسب برای گنجاندن زنان در فهرست های انتخاباتی نیازمند هستیم.
تجربه سال های گذشته نشان داده است به همان اندازه که احزاب و گروه های سیاسی زنان را در فهرست های انتخاباتی خود گنجاندند، حضور زنان در مجلس نیز افزایش یافته است. به عبارتی میان این رفتارها و کنش ها، نسبت متوازنی وجود دارد. بنابراین زنان با تلاش های خود در سطوح و نهادهای گوناگون اجتماعی، این راه را هموار و ضرورت آن را گوشزد می کنند.
به نظر می رسد با سرمایه اجتماعی شکل گرفته و سرمایه سیاسی که بر پایه اندیشه های رهبری انقلاب اسلامی در جامعه وجود دارد مسیر مشارکت سیاسی زنان بازشده است و می توانیم بهبود چشمگیر افزایش حضور و قدرت سیاسی زنان در دوره های آینده را به ویژه در انتخابات پیش رو، شاهد باشیم.

***ایرنا: برخی معتقدند در وضعیتی که همین تعداد نمایندگان زن، کارنامه روشنی در عملکردشان ندارند، با چه توجیهی می خواهیم این میزان را بالا ببریم؟ نظر شما چیست؟
**کولایی: کسانی که این بحث را مطرح می کنند فراموش کرده اند که عملکرد مردان در مجلس، در دفاع از حقوق مردم چگونه بوده است؟ عملکرد زنان در مجلس نباید جدا از عملکرد مردان در مجلس دیده شود. در واقع جریان سیاسی که این مردان و زنان به آن تعلق دارند، باید مبنای ارزیابی قرارگیرد. این زنان به جریان سیاسی تعلق دارند که مانند مردان و همتایشان در مجلس، نگاهی به مشکلات واقعی و مصایب زنان نداشتند؛ همانگونه که همکاران مرد آنان نیز نسبت به نیازهای مردم و خواسته های حق طلبانه آنان نگاه پذیرفتنی ندارند و به نظر نمی آید که به این لحاظ میان این زنان و مردان، تفاوتی وجود داشته باشد.

***ایرنا: به عنوان فردی که تجربه نمایندگی مجلس را دارید و با توجه به اهمیت کیفیت حضور زنان در مجلس، آیا افزایش کمیت زنان در مجلس کافی خواهد بود؟ احزاب و جریان های سیاسی چه نقشی در افزایش کیفیت حضور زنان در مجلس دارند؟
**کولایی: باز تاکید می کنم که کارآمدی و پاسخ به نیازهای جامعه به زن و مرد به 2 دوره گذشته مجلس منحصر نمی شود. هم زنان و هم مردان در 2 دوره گذشته در ایجاد رابطه با خواسته های واقعی مردم در جامعه، تجربه موفقی را به نمایش نگذاشتند. این مشکل هم در میان زنان و هم مردان وجود داشت. از این رو برای آنکه نسبتی میان خواسته های واقعی مردم جامعه و نمایندگان مجلس ایجاد کنیم ضرورت دارد تا جریان سیاسی را که با این خواسته ها، پیوند برقرار می کند به اکثریت برسانیم.
از این رو باید کسانی را به عنوان نماینده انتخاب کنیم که بتوانند از خواسته های واقعی مردم سخن بگویند و این واقعیت ها را نمایندگی کنند. در این میان، نقش احزاب و جریان های سیاسی بسیار تعیین کننده است. آنان باید بتوانند با توجه به شایستگی های افراد، ترکیبی متعادل و متوازن از نماینده ها را در سراسر کشور ارایه و آنان را انتخاب کنند زیرا مردم بر پایه گرایش های سیاسی خود به برگزیدگان رای می دهند. در اینجا تاثیر شناخت فردی محدود است و بیشتر نقش چهره های برجسته سیاسی مطرح می شود که به لحاظ مسیر پیش رو و انتخاب گزینه های بهتر، می توانند به نحو شایسته ای به جامعه مشاوره دهند تا به حل مشکلات و مسایل مردم و رفع نیازهای آنان، کمک عملی و واقعی کنند.

***ایرنا: طی ماه های آتی انتخابات مجلس را پیش رو داریم. با توجه به حساسیتی که در جامعه نسبت به افزایش حضور زنان در مجلس به ویژه در احزاب و جریان های سیاسی پیش آمده است، حضور زنان در مجلس آینده را چگونه ارزیابی می کنید؟
**کولایی: بدون شک نوع رویکرد احزاب و جریان های سیاسی بر افزایش مشارکت مردم بسیار تعیین کننده است. هر اندازه که آنان بتوانند خواسته ها و نیازهای مردم را به درستی بازتاب دهند و رویکردشان با خواسته های واقعی و عینی مردم تطابق داشته باشد و به آن جامه عمل بپوشانند، به همان میزان به افزایش مشارکت سیاسی در جامعه کمک می کنند. از این رو می توان نتیجه گرفت که رویکرد واقع گرایی میان احزاب و جریان های سیاسی متناسب با نیازهای جامعه می تواند افزایش مشارکت را نتیجه دهد ضمن آنکه آنان بخشی از عوامل هستند. عوامل دیگری همچون مقام ها و مسوولان برگزارکننده در سطح اجرا و نظارت، در فرآیند انتخابات هم می توانند بر این دیدگاه ها و هم بر سطح و میزان مشارکت اثر بگذارند.

***ایرنا: ارزیابی شما از کارنامه زنان در مجلس های گذشته چیست؟ موفق عمل کرده اند یا خیر؟ در دوره هایی که موفقیت و حضور مثبت و سودمندی داشتند، چه فعالیت هایی انجام گرفته است؟
**کولایی: نمایندگانِ دوره های گوناگون مجلس در ایفای وظایف نمایندگی، کارنامه های متفاوتی دارند. باید بررسی کرد که متناسب با جریان های سیاسی اکثریت در مجلس، عملکرد زنان به خواسته های جامعه نزدیکتر بوده است یا نه؟ زنان در طول دهه های گذشته، بیش از پنج درصد صندلی های مجلس را در اختیار نداشتند. عملکرد آنان با توجه به سهم اندک شان در مجلس به این امر بستگی دارد که آیا آنان توانستند با کسب حمایت اکثریت مردان، وظایف خود را به انجام برسانند یا نه؟ برای نمونه، در مجلس ششم شاهد بودیم، با حضور اکثریتی از نمایندگان اصلاح طلب، زنان توانستند با کسب حمایت این اکثریت، در دفاع از حقوق زنان چه در وضع قوانین و چه در بخش نظارتی گام های موثری بردارند. این مساله تا اندازه ای در مجلس پنجم وجود داشت و حتی در مجلس هفتم هم به دلیل افزایش کنش ها و طرح خواسته های اجتماعی، وزن قابل توجهی را در مسایل زنان در مجلس شاهد بودیم اما در دوره های پیش و پس از دوره های پنجم و ششم و هفتم، متاسفانه مساله زنان از ایجاد ارتباط با واقعیت های جامعه درمانده بود و توجه کمتری به مسایل زنان صورت گرفت. از این رو عملکرد موفق یا ناموفق نمایندگان زن به توانایی آنان در کسب حمایت اکثریت نگرش سیاسی مجلس در هواداری تامین حقوق شهروندان به ویژه زنان برمی گردد. به عبارتی آیا این نمایندگان اندک برای ایفای وظایف نمایندگی خود در دفاع از حقوق زنان، توانسته اند گام های موثری را بردارند یا نه؟

***ایرنا: چه راهکارهایی برای تحقق افزایش حضور زنان در مجلس پیشنهاد می کنید؟
**کولایی: باید بر شایستگی نامزدها تاکید شود. اگر روی مساله زنان تاکید می کنیم از احزاب و جریان های سیاسی انتظار می رود بر پایه توانمندی ها و شایستگی های گوناگونی که ایفای وظیفه نمایندگی رعایت آن را الزامی می کند، به معرفی نامزدها بپردازند. انتخاب زنانی که پیش از این، در حوزه های مرتبط با فعالیت های خود، توانمندی و شایستگی خود را نشان داده اند، باید مبنای انتخاب قرار گیرد.
البته، این تنها ملاک و معیار شایستگی ورود افراد به فهرست های انتخاباتی نیست بلکه می توان انتظار داشت، کسانی که در دفاع از حقوق مردم سخن می گویند، افراد شایسته و توانمندی را معرفی کنند که بتوانند وظیفه نمایندگی و دفاع از حقوق آنان را به خوبی به انجام برسانند.

 

منبع:ایرنا

نظرات
ADS
ADS
پربازدید