آیینی دیرین در شب ۲۷ ماه رمضان | اتاق خبر
کد خبر: 356279
تاریخ انتشار: 12 تیر 1395 - 21:32
آداب، ‌رسوم و عقایدی مردم هر منطقه از کشور ریشه در عقاید دینی و ملی آنان دارد که بخشی از فرهنگ بومی یک منطقه را شامل می‌شود. آداب و رسوم ماه مبارک رمضان نیز یکی از مباحث فرهنگی است.

اتاق خبر: کیسه‌دوزی در برخی استان‌های کشور عزیزمان همزمان با شب ۲۷ ماه مبارک رمضان با وجود قدیمی بودن آن همچنان با جدیت برگزار می‌شود. در ادامه به برخی از استان‌ها که این آیین را برگزار می‌کند می‌پردازیم.

آیین کیسه‌دوزی در دامغان

کیسه دوزان دامغان

بیست و هفتمین روز از ماه مبارک رمضان مصادف با کشته شدن قاتل ملعون حضرت علی(ع) و در باوری دیگر از لیالی قدر است و زنان شاهرودی در اين روز اين كيسه را معروف به کیسه «لعن ابن ملجم» یا «كيسه مراد» می‌دوزند.

بانوان دامغانی براساس سنتی ۵۰۰ ساله، برای برآورده شدن حاجات، آیین کیسه‌دوزی را در مسجد قدیمی تاریخانه برگزار می‌کنند. در این مراسم بانوان، کیسه‌های کوچک رنگی می‌دوزند و درون آن را تعدادی سکه یا برنج قرار می‌دهند و این کیسه را تا ۲۷ماه مبارک رمضان سال آینده نزد خود نگه می‌دارند. زنان دامغانيیپس از انداختن پول به داخل كيسه، تا سال بعد پول را خرج نمی‌کنند و پس از برگزاری مراسم جديد، از پول داخل كيسه استفاده می‌كنند. بانوانی که حاجت سال پیش آنها برآورده شده، سال بعد هنگام کیسه‌دوزی، به شکرانه مستجاب شدن دعایشان نان و شیرینی بین سایر بانوان تقسیم می‌کنند تا هنگام افطار استفاده کنند یا مقداری پارچه و نخ و سوزن برای دوخت کیسه به مسجد آورده و آن را بین سایر نمازگزاران تقسیم می‌كنند.

برخی زنان مبلغی پول به نیت تشرف به سفرهای مذهبی در این کیسه گذاشته و در طول سال از همین مبلغ برای سفر به اماکن مذهبی و زیارت امامان و معصومین (ع) هزینه می‌کنند. چنانچه فردی بنا به دلایلی در مسجد حاضر نشود، دوخت این کیسه را به دیگر نمازگزاران سفارش می‌دهد.

زنان دامغانی باور دارند دوخت كيسه، حاجات معنوی آنها را برآورده و پول داخل آن نيز تا سال بعد از بی‌پولی و بروز مشكلات مالی‌ آنها جلوگيری می‌كند.

کیسه دوزی و لباس مراد در یزد

کیسه دوزان یزد

مراسم کیسه دوزی و پیراهن مراد در شهر یزد نیز تقریبا همانند دامغان برگزار می‌شود. در این رسم باستانی که ریشه در آیین نیکان و گذشتگان دارد، در شب ۲۷ماه رمضان در میان نماز ظهر و عصر پارچه‌ای را به نیت شفا برای بیمار تهیه می‌کنند و آن پارچه را برش می‌دهند تا کار دوخت روی آن انجام شود.

دوختن پیراهن در این  رسم که بیشتر توسط زنان انجام می‌شود، گاهی در همان مسجد انجام و گاهی نیز به بعد از نماز موکول می‌شود و در منزل اقدام به دوخت آن می‌کنند. افرادی که نذر داشتند یا کسانی که مریض داشتند، نذر می‌کردند این کار را انجام دهند و به همین منظور، پولی را از هفت نفر از سادات یا از هفت نفر زن به نام فاطمه برای تهیه پارچه می‌گرفتند و بعد از تهیه پارچه، بین نماز ظهر و عصر آن را برش می‌دادند.

اعتقاد داشتند، نباید از قیچی استفاده کنند و از چاقو یا تیغ استفاده می‌شد و با نخی هم رنگ پارچه کیسه‌ای می‌دوختند و بین دو نماز از میان کیسه، نخ سبزی را عبور می‌دادند و انتهای نخ را به چند نخ گره می‌زدند و نخ را از سکه سوراخ‌داری که فردی حاجت‌دار داده بود، به سر کیسه می‌بستند. پس از دوخت کیسه، آن را به فرد سفارش‌دهنده می‌دادند که باید تا زمان برآورده شدن حاجتش ان را نگهداری کند و پس از برآورده شدن حاجت، سر کیسه را باز کند و سکه سوراخ‌دار را بیرون آورد و زیر لباس بدوزد، به طوری که دیده نشود و همیشه همراه خود داشته باشد.

این رسم بیشتر در مسجد امیرچخماق یزد که سنگی را با نام مراد در خود دارد انجام می‌شود، اما در سایر مساجد نیز مرسوم است.

کیسه ابن ملجم در آذربایجان

کیسه دوزان

در آذربایجان شرقی سنت کیسه‌دوزی با گذشت قرون همچنان پابرجاست و با جدیت اجرا می‌شود. هنوز در برخی مناطق این استان رسم کیسه‌‌دوزی در ۲۷ ماه رمضان مشاهده می‌شود. روز ۲۷ ماه رمضان شب قصاص ابن ملجم است، در این روز زنان برخی مناطق کیسه‌ای می‌دوزند که به کیسه «لعن ابن ملجم» یا «کیسه مراد» معروف است. در شب بیست و هفتم ماه رمضان با هر سوزنی که به این کیسه می‌زنند، یک بار به ابن ملجم لعنت می‌فرستند.

این مراسم در مسجد انجام می‌گرفت و هم‌ اکنون نیز در برخی از مناطق روستایی به‌عنوان یک رسم باقیمانده است. دوختن کیسه‌های پول برای بزرگ‌ترهای خانواده بود که با ترتیب و آیین خاصی انجام می‌شد. در آخرین جمعه ماه رمضان، هر یک از زنان و دختران یک تکه پارچه نو و پاک را با خود به مسجد می ‌بردند و روحانی مسجد در حالی که دعای مخصوصی را می‌خواند، زنان و دختران باید قبل از پایان دعا کیسه را دوخته و حاضر می‌کردند. در این کیسه که به اعتقاد مردم منطقه مایه برکت بود یک سکه قرار می‌دادند که قبلا آن سکه توسط افراد مومن متبرک می‌‌شد و در اصطلاح محلی به آن «کیسه دیبی» (ته‌کیسه) می‌گفتند.

در برخی از روستاهای آذربایجان شرقی از جمله حومه شبستر ، مراغه ، تسوج و اهر مراسم «کیسه دوزی» در روزهای خاص این ماه متداول است . زنان و دختران گرد هم آمده و هر خانواده برای خود کیسه‌ای می‌دوزد،. سپس مقداری پول در این کیسه ها می‌گذارند و بر آن دعا خوانده فوت می‌کنند و آن را تا سال دیگر در صندوقچه خود نگاه می‌دارند. این کیسه را «برکت کیسه سی» یا کیسه برکت نامیده و اعتقاد دارند بدین صورت هرگز دچار فقر و بی پولی نخواهند شد.

در برخی دیگر از روستاها، جمعه آخر ماه رمضان زنانی که بچه‌دار نمی‌شوند هنگام عصر به مسجد رفته و دو رکعت نماز حاجت به جا می‌آورند. سپس از مسجد خارج شده و به منزل هفت زن که اسم آنها فاطمه است رفته و از هرکدام یک تکه پارچه می‌گیرند. آنها از پارچه‌های یاد شده پیراهنی بچه‌گانه به نام پیراهن فاطمه دوخته و نزد خود نگاه می‌دارند و عقیده دارند تا ماه رمضان سال آینده حتما بچه‌دار خواهند شد.

کیسه مراد در کرمان

کیسه دوزان

کرمانی‌ها و بيشتر خانم‌ها در روز ۲۷ رمضان بين نماز ظهر و عصر، کيسه‌ای از پارچه سفيد می‌دوزند و داخل آن پول می‌گذارند و در آن را می‌دوزند و برای برکت روزی و پولشان، آن را داخل خانه نگهداری می‌کنند. در همين روز اگر کسی قرار است پارچه‌ای براي خياطی آماده کند، آن را در مسجد برش می‌زند و مرسوم است که ۷ نفر خانم که نامشان فاطمه باشد، بايد اين چادر را برای آن دختر کوک بزنند تا بختش گشوده شود.

کیسه مراد در دماوند

کیسه مراد

در كيان دماوند، هر كس حاجتی داشته باشد روز بيست و هفتم ماه رمضان كيسه مراد می‌دوزد. برای دوختن كيسه مراد، شخص حاجتمند از مادر خود و در صورتی كه مادرش از دنيا رفته باشد از يكی از زنان بستگانش مثل خاله و عمه‌اش درخواست می‌كند كيسه مراد برايش بدوزد. آن زن روز بيست و هفتم يك‌چارك پارچه‌ كه از جنس ابريشم نباشد با سوزنی كه قبلا با آن كار نكرده‌اند به مسجد می‌برد و بين دو نماز ظهر و عصر كيسه مراد را مي‌دوزد. برای بريدن پارچه نبايد از قيچی استفاده كنند و با وسيله ديگری مثل چاقو يا تيغ پارچه را می‌برند. معتقدند اگر با قيچی پارچه كيسه را ببرند به حاجتشان نمی‌رسند. نخي هم كه با آن‌ها پارچه را می‌دوزند بايد همرنگ پارچه باشد. كيسه را بايد آن‌قدر تند بدوزند تا در فاصله دو نماز كه دعا خوانده می‌شود، دوخته شود. از ميان كيسه نخ سبزرنگی عبور می‌دهند و انتهای نخ را به چند تكه نخ ديگر گره می‌زنند كه « گل ماله» می‌گويند. بعد نخ را از سكه سوراخ‌داريیكه فرد حاجتمند به آن زن داده است می‌گذرانند و سر كيسه را هم با همان نخ می‌بندد و به اين ترتيب كيسه مراد حاضر می‌شود.

كيسه را همراه با سكه به كسی‌ كه سفارش داده است می‌دهند. آن شخص كيسه را نزد خود نگاه می‌دارد و تا زمانی‌ كه حاجتش برآورده نشده است سر كيسه را باز می‌كند. بعد از برآورده شدن حاجت سر كيسه را باز می‌كند و سكه سوراخ دار را از كيسه بيرون می‌آورد و در زير لباس خود می‌دوزد، به طوری كه ديده نشود و هميشه به همراهش باشد. مردم منطقه معتقدند چنانچه سكه گم شود شخص دوباره حاجتمند می‌شود و به آرزويش نمی‌رسد. در روايت ديگری آمده است كه نخ سبزی را كه از ميان كيسه می‌گذرانند، نخی است كه از روز اول ماه رمضان تا روز بيست و هفتم همراه خود به مسجد می‌برند و هر روز بين دو نماز چهل صلوات می‌فرستند و چهل گره به نخ می‌زنند. روز عيد فطر هم در كيسه را باز می‌كنند و نخ ۴۰ گره را از كيسه در می‌آورند و به جای آن يك سكه داخل كيسه می‌اندازند. آنگاه كيسه را به فاطمه نامی‌ [اگر از سادات باشد بهتر است] هديه می‌كنند و می‌گويند: «اين كيسه را از ما قبول كن و از فاطمه زهرا (س) حاجت ما را طلب كن.»

 

معتقدند اگر اين كار را با نيت پاك انجام دهند، حتی مرادشان حاصل می‌شود.

منبع: کجارو

94104

نظرات
ADS
ADS
پربازدید