در شرایطی که ظرفیت شرکتهای پیمانکاری در بازار داخلی به دلیل کاهش پروژههای عمرانی کاهش یافته و صادرات خدمات با دشواری انتقال پول و محدودیتهای ارزی روبهروست، فعالان این حوزه خواستار حمایت جدیتر دولت برای حفظ توان پیمانکاری و جلوگیری از فرسایش سرمایه انسانی و تخصصی کشور هستند.
حسین وثوقی نایب رئیس کمیسیون خدمات فنی مهندسی و احداث اتاق ایران در گفتوگو با اتاق ایران آنلاین گفت: ایران از دهه ۸۰ وارد عرصه صادرات خدمات فنی و مهندسی شد و در این حوزه رشد قابلتوجهی را تجربه کرد.
شرکتهای پیمانکاری ایرانی توانستند در بازارهای بینالمللی بهویژه عراق و کشورهای آسیای میانه حضور پیدا کنند و در مقطعی، صادرات خدمات فنی مهندسی کشور به حدود پنج میلیارد دلار رسید.
با این حال، پس از اعمال تحریمها علیه ایران، این رقم بهشدت کاهش یافت و امروز دیگر نمیتوان از وضعیت موجود در صادرات خدمات فنی مهندسی دفاع کرد.
دشواری انتقال پول، محدودیتهای ارزی و مشکلات سیاسی در روابط با برخی کشورهای مقصدنیز مسیر صادرات خدمات فنی مهندسی را دشوار کرده است.
او ادامه داد: بخش عمدهای از چالشهای شرکتهای پیمانکاری در شرایط فعلی به تحریمها بازمیگردد؛ بهویژه مشکلات مربوط به انتقال پول و ارز.
در کنار آن، مسائل سیاسی، بهخصوص در روابط با کشورهای همسایه نیز بر فعالیت شرکتهای ایرانی در بازارهای هدف صادراتی تأثیر گذاشته است.
نبود روابط پایدار و مناسب با برخی کشورهای همسایه و مقصد صادرات خدمات فنی مهندسی، اجرای پروژهها را برای پیمانکاران ایرانی با دشواری مواجه کرده است.
نایب رئیس کمیسیون صادرات خدمات فنی و مهندسی اتاق ایران اظهار کرد: در سالهایی که صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران در اوج قرار داشت، شرکتهای ایرانی تقریباً در همه قارهها حضور داشتند؛ از آسیا و آفریقا گرفته تا اروپا و حتی کشورهای قاره آمریکا.
با این حال، کشورهای همسایه، بهویژه عراق و کشورهای آسیای میانه، جایگاه ویژهای در بازار صادرات خدمات فنی مهندسی ایران داشتند و بخش قابلتوجهی از صادرات کشور به این مناطق انجام میشد.
در شرایط فعلی نیز کشورهای همسایه، بهخصوص عراق و کشورهای آسیای میانه، همچنان در میان مقاصد اصلی صادرات خدمات فنی مهندسی ایران قرار دارند.
این فعال اقتصادی با اشاره به دامنه وسیع صادرات از خدمات تا مصالح افزود: مشکلات شرکتهای پیمانکاری صرفاً به صادرات خدمات محدود نمیشود.
ماهیت فعالیت این شرکتها به گونهای است که در بسیاری از پروژهها، علاوه بر ارائه خدمات فنی مهندسی، کالا، تجهیزات و مصالح نیز صادر میکنند و در برخی موارد نیز ماشینآلات خود را بهصورت موقت به کشور مقصد منتقل کرده و پس از پایان پروژه به ایران بازمیگردانند.
بنابراین، محدودیتهای ناشی از تحریم در بخشهای مختلف فعالیت این شرکتها خود را نشان میدهد و مسائل ارزی و انتقال منابع مالی تنها بخشی از این مشکلات است.
عضو هیات نمایندگان اتاق ایران ادامه داد: شرکتهای پیمانکاری در شرایط فعلی از دو طرف تحت فشار قرار گرفتهاند.
از یک سو، بازار داخلی با توجه به وضعیت بودجهای دولت و کاهش شدید پروژههای عمرانی، ظرفیت کافی برای فعالیت این شرکتها ندارد.
شرکتهای پیمانکاری با کاهش پروژههای داخلی مواجهاند و در نتیجه، از ناحیه بازار داخل با مشکل روبهرو هستند.
از سوی دیگر، در بازارهای خارجی نیز تحریمها و مشکلات مربوط به انتقال ارز و منابع مالی، فعالیت آنها را با فشار مواجه کرده است.
وثوقی به نقش حمایتی دولت اشاره کرد و افزود: این وضعیت ضرورت رسیدگی فوری دولت به شرایط شرکتهای ساختمانی و پیمانکاری را نشان میدهد.
سندیکای شرکتهای ساختمانی ایران از قدیمیترین تشکلهای حرفهای و صنفی در منطقه خاورمیانه به شمار میرود و طی دههها، دانش و تجربه انباشتهای در میان شرکتهای پیمانکاری و ساختمانی شکل گرفته است.
تداوم مشکلات موجود در بازار داخلی و خارجی، این ظرفیت و دانش انباشته را در معرض تحلیل رفتن قرار داده است.
به همین دلیل، رسیدگی به وضعیت شرکتهای پیمانکاری و ایجاد شرایط لازم برای تداوم فعالیت آنها، نیازمند توجه و اقدام جدی دولت است.
