به گزارش اتاق خبر به نقل از فارس،همه ما این جمله را بارها گفته‌ایم: «دست خودم نبود، یک‌دفعه‌ای منفجر شدم!» اما دکتر معصومه حاتمی، روانشناس سلامت، معتقد است که خشمِ «یک‌دفعه‌ای» یک توهم است. حقیقت این است که بدن ما پیش از آنکه «انفجار» رخ دهد، بارها آژیر خطر را به صدا درآورده، اما ما ترجیح داده‌ایم نشنویم. در قسمت دوم این پرونده مهارتی، یاد می‌گیریم که چرا باید «چراغ زرد» احساساتمان را جدی بگیریم و چطور با یک تکنیک ساده، جلوی رسیدن به «قرمزِ» مطلق را بگیریم.
دکتر معصومه حاتمی می‌گوید:«من با این واژه که من یک‌دفعه به هم می‌ریزم اصلاً موافق نیستم. نه، ما هیچ‌وقت یک‌دفعه به هم نمی‌ریزیم. اول حتماً آلارم فیزیولوژیک داریم. کاملاً متوجه می‌شوم دستم منقبض شده، صدایم دارد بالا می‌رود، چشم‌هایم قرمز شده، رگ گردنم گرفته، فشارم بالا رفته یا ضربان قلبم را احساس می‌کنم. امکان ندارد فرد بدون هیچ هشدار فیزیولوژیکی عصبانی شود؛ بدن ما اول واکنش نشان می‌دهد.»
راز چراغ راهنمایی در روان ما
به گفته این روانشناس سلامت برای اینکه رفتارمان در این لحظات بحرانی قابل پیش‌بینی و مدیریت باشد، می‌توانیم یک نقشه حسی برای روان خودمان ترسیم کنیم:«ما معتقدیم خشم درست مثل چراغ راهنمایی و رانندگی است. وقتی آرام هستم، سلامت روان من در وضعیت سبز است. وقتی دارم به هم می‌ریزم، وضعیت خودم را به شکل زرد نشان می‌دهد و وقتی کاملاً به هم ریختم، قرمز می‌شود. این واکنش‌های جسمی و هشدارهای فیزیولوژیک، دقیقاً همان چراغ زرد هستند. وقتی می‌گوییم صبر یا توقف، یعنی من کاملاً متوجه می‌شوم که دارم به هم می‌ریزم.»
پشت چراغ زردها مکث کنید!
پاسخ روان‌شناسی به این مرحله اضطراری، نه خودخوری است و نه حمله کلامی؛ بلکه وارد کردن یک گسست آگاهانه به زنجیره هیجان است. دکتر حاتمی در توضیح این حالت می‌گوید:«اصلاً در علم روان‌شناسی، تکنیک مکث یکی از بهترین تکنیک‌هایی است که خیلی از مواقع جلوی تنش بین زوجین، والدین و فرزندان و حتی درگیری‌های محل کار را می‌گیرد. مکث یعنی یک لحظه تمرکز و ایست. وقتی چراغ زرد را متوجه شدم، باید مکث کنم. مثلاً اگر دارم با شما صحبت می‌کنم و خدای نکرده از شما عصبانی می‌شوم، کاملاً متوجه می‌شوم پوزیشن نشستن من تغییر کرده، بدنم سفت شده، صدایم می‌خواهد بالا برود یا عرق می‌کنم.»اما در عمل این «ایست» چطور رخ می‌دهد و چه باید گفت تا تنش اوج نگیرد؟ پاسخ بسیار ساده و رفتاری است:«اینجا باید مکث کنم و بگویم: اجازه بدهید من یک لیوان آب بخورم یا یک لحظه بروم و برگردم. تغییر موقعیت خیلی سریع روی وضعیت فیزیولوژیک بدن اثر می‌گذارد. اگر ایستاده‌ام، بنشینم. اگر نشسته‌ام، وضعیت خودم را تغییر بدهم. اگر داخل این اتاق هستم، برای چند دقیقه از اتاق بیرون بروم. این تغییر موقعیت کمک می‌کند خشم من از نقطه زرد به نقطه قرمز نرسد.»در ادامه این پرونده مهارتی، سراغ لایه‌های پیچیده‌تر خشم می‌رویم و ابعاد روان‌شناختی جالبی را واکاوی می‌کنیم که کمتر درباره‌شان شنیده‌اید. همراه ما بمانید تا این مهارت را قدم‌به‌قدم با هم بسازیم.
