روسیه و ترکیه که سردترین و پرتنش ترین روابط دو جانبه و منطقه ای را در چند سال گذشته به علت تقابل دیدگاه بر سر بحران سوریه دارند، درصدند در نشست «گروه مشترک برنامه ریزی راهبردی» راهکارهای خروج روابط دو کشور را از زیر سایه سنگین رویارویی مواضع بر سر سوریه بیابند.
به گزارش اتاق خبر، پنجمین نشست وزیران «گروه مشترک برنامه ریزی راهبردی» روسیه و ترکیه فردا (چهارشنبه) درسطح وزیران امور خارجه در استانبول به ریاست «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه و «فریدون سینیراوغلو» وزیر امور خارجه ترکیه برگزار می شود.
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد: در نشست استانبول، دو کشور در باره طیف وسیعی از مسایل و موضوعات مهم دو جانبه، منطقه ای و بین المللی تبادل نظر می کنند.
وزیران امور خارجه روسیه و ترکیه در این نشست در باره اوضاع سوریه، مسایل منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، مبارزه با تروریسم ، موضوع اوکراین، آسیای مرکزی و قفقاز و همکاری در سازمان های بین المللی بحث و مذاکره خواهند کرد.
مساله سوریه و مبارزه با تروریسم در منطقه از موارد عمده اختلاف میان روسیه و ترکیه است. در حالی که مسکو بر مبارزه با داعش و همکاری با دولت سوریه در این زمینه تاکید دارد، آنکارا از تعامل با دمشق خودداری می کند و با گروه تروریستی داعش هم مبارزه موثر ندارد.
اطلاعات رسانه های روسی حاکی است که آنکارا نسبت به نفوذ تروریست های داعش از خاک ترکیه به سوریه چشم پوشی می کند و بسیاری از تروریست ها از کشورهای مختلف از جمله آمریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا از این وضعیت استفاده کرده و از طریق ترکیه خود را به سوریه یا عراق می رسانند.
در دو ماه اخیر هم که روسیه به درخواست رسمی دولت سوریه مراکز داعش و دیگر گروه های تروریستی را در سوریه بمباران می کند، روابط مسکو و آنکارا پرتنش تر شده و به سردی بیشتر گراییده است.
ترکیه در این مدت سه بار دیپلمات های ارشد روس را به وزارت خارجه خود احضار کرده و مراتب اعتراض آنکارا را نسبت به ورود هواپیماهای روسی به حریم هوایی ترکیه یا بمباران مناطق مرزی اعلام کرده است.
برخی مقام های روس هم در اظهارنظرهای خود از ترکیه برای خرید نفت ارزان قیمت از داعش انتقاد کرده و آن را کمک به این گروه تروریستی خوانده اند.
رسانه های روسی در یک سال اخیر بارها اطلاعاتی در این زمینه را منتشر کرده اند که شرکت های ترک حتی هر بشکه نفت را به بهای حدود 20 دلار از تروریست های گروه داعش خریداری می کنند و آمریکا نیز از این مساله و درآمد غیرقانونی داعش اطلاع دارد.
این مسایل تنش های شدیدی را میان آنکارا و مسکو به وجود آورده است به گونه ای که مقام های دو کشور یکدیگر را مسئول بروز وضعیت به وجود آمده دانسته اند.
اوج تنش ها ماه آوریل و هنگام سفر «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهوری روسیه به ایروان پایتخت ارمنستان و شرکت وی در مراسم یادبود واقعه معروف به کشتار ارامنه در دوران امپراتوری عثمانی رخ داد که پوتین از آن سخن گفت.
سخنان پوتین در ترکیه واکنش بسیار شدیدی داشت و «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهوری این کشور با انتقاد از مواضع روسیه در مورد ارامنه دوران عثمانی، خواستار توضیح مسکو در باره مساله اوکراین به ویژه مالکیت بر شبه جزیره کریمه شد.
این اظهارات رئیس جمهوری ترکیه نشانه عمق بحران در روابط با روسیه ارزیابی شده است که با وجود رسیدن همکاری های اقتصادی و بازرگانی دو کشور به بیش از 30 میلیارد دلار مبادلات بازرگانی سالانه و افق 100 میلیارد دلاری، شاهد افزایش تنش های سیاسی است.
ترکیه در راستای سیاست های تلافی جویانه خود در قبال مسکو، اوایل ماه اوت کنگره جهانی تاتارهای کریمه را در آنکارا برگزار کرد که شرکت کنندگان در آن از وضعیت تاتارهای ساکن این شبه جزیره در دوره جدید حاکمیت روسیه ابراز نگرانی کرده و خواستار اعطای حقوق بیشتر شدند.
تقابل دیدگاه های سیاسی و منطقه ای به ویژه درباره سوریه بر روابط اقتصادی مسکو و آنکارا نیز تاثیر گذاشته است، به طوری که ترکیه طرح انتقال نفت از روسیه را به حالت تعلیق درآورد.
«صفا صادق آیتکین» معاون قائم مقام وزارت انرژی ترکیه 19 شهریور ماه از تعلیق طرح انتقال گاز روسیه به ترکیه موسوم به جریان ترک خبر داد و خاطرنشان کرد: شکست مذاکرات آنکارا و مسکو سبب شد این مذاکرات به حال تعلیق در آید.
آیتکین گفت: مسکو مذاکرات بین بوتاش (شرکت سهامی خطوط لوله نفت و گاز ترکیه) و گازپروم درباره تعدیل نرخ گاز صادراتی را به عنوان شرط اول اجرای طرح خط لوله گاز به ترکیه مطرح کرد، در حالی که آنکارا آن را پیش شرط نمی داند.
در شرایطی که تنش ها در روابط دوجانبه و منطقه ای دو کشور اوج گرفته، غرب هم با استفاده از فرصت تلاش می کند، ترکیه را به تحریم های ضدروسی به بهانه پرونده اوکراین بکشاند و در یک سال اخیر چند هیات از آمریکا و اتحادیه اروپا برای عملی کردن این هدف به آنکارا سفر کردند.
هرچند درخواست «فدریکا موگرینی» نماینده سیاسی اتحادیه اروپا برای پیوستن ترکیه به تحریم ها با پاسخ منفی آنکارا مواجه شده است، اما ادامه تلاش های غرب می تواند این تصمیم را تغییر دهد.
«ینس استولتنبرگ» دبیر کل ناتو هم از ترکیه خواسته است به تحریم های غرب علیه روسیه بپیوندد تا این تحریم ها موثرتر و کارآتر شود.
وی گفته است: تحریم های ضد روسی فقط حاصل تصمیم ناتو نیست، بلکه اتحادیه اروپا و آمریکا نیز در آن نقش دارند و از چنین اقدام هایی استقبال می شود که روسیه هم باید چنین پیامدهایی را بپذیرد.
از سوی دیگر، برخی رسانه های غربی هم برای ضربه زدن به روابط روسیه و ترکیه تلاش می کنند و انتشار گزارش تکذیب شده اخیر نشریه تایمز که ادعا شده بود پوتین سفیر ترکیه را احضار کرده و در مورد سوریه اظهارات تهدیدآمیزی بیان کرده، یکی از این موارد است.
در چنین شرایطی با توجه به تلاش های غرب برای کاهش همکاری های مسکو و آنکارا و نیز در حالی که دو طرف پروژه های بزرگی مانند نیروگاه هسته ای آق قویو را اجرا می کنند، وزیران خارجه روسیه و ترکیه سعی می کنند در نشست استانبول مسایل دوجانبه و منطقه ای و اختلافات موجود را بررسی کنند.
هرچند دو کشور برای جلوگیری از کاهش همکاری های دوجانبه تلاش می کنند و می خواهند مسایل سیاسی بیش از این بر ساختار همکاری های دوجانبه به ویژه در عرصه های بسیار مهم انرژی و بازرگانی تاثیر منفی نگذارد، اما شکاف عمیق مواضع دو کشور بر سر بحران سوریه، تاکنون مانع تحقق این اهداف شده است.
بر اساس بیانیه وزارت خارجه روسیه سطح مبادلات تجاری این کشور و ترکیه در سال جاری میلادی کاهش قابل توجهی یافته است و در شرایطی که شاخص سال 2014 به 6.31 میلیارد دلار رسید در هفت ماه نخست سال 2015 به 4.14 میلیارد دلار کاهش یافته است.
به نظر می رسد ترکیه با توجه به اهمیت تداوم روابط اقتصادی با روسیه، می خواهد همزمان با بهره گیری از مشارکت اقتصادی با این کشور و حفظ همکاری ها به ویژه در عرصه نفت و گاز، با اقدام های کشورهای عربی و غربی ضد سوری نیز در سوریه و همچنین عراق همراهی کند و در زمان حاضر نیز نشانه ها از ادامه حرکت سیاست خارجی آنکارا در این مسیر حکایت می کند.
هرچند ترکیه با راهبرد دو سویه روسی و ضد سوری، تلاش می کند از تاثیر اختلاف های سیاسی بر همکاری های دوجانبه جلوگیری و از مشارکت روس ها در طرح های بزرگ انرژی از جمله احداث پالایشگاه نفت و ساخت خط لوله گاز جریان ترک از طریق دریای سیاه به ترکیه استفاده کند، اما از نگاه کارشناسان گستردگی و شدت اختلافات بین مسکو و روسیه رسیدن به این هدف را سخت خواهد کرد.
آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، ترکیه، قطر و عربستان با همکاری رژیم صهیونیستی به عنوان اردوگاه ضد سوری از پنج سال پیش با هدف سرنگونی حکومت «بشار اسد» برنامه جذب و اعزام تروریست های افراطی را از سراسر جهان به سوریه و همچنین سازماندهی و تقویت گروه های تروریستی از جمله جبهه النصره و داعش آغاز کردند. براساس تازه ترین گزارش سازمان امنیت فدرال روسیه 30 هزار تروریست از 100 کشور در صفوف تروریست ها در عراق و سوریه می جنگند.
نیروی هوا فضای روسیه در جریان 56 روز عملیات ضد تروریستی با همکاری ارتش سوریه تاکنون نزدیک به شش هزار مقر و پایگاه تروریست ها به ویژه داعش را در این کشور نابود کرده است.
منبع:ایرنا
