شكلگيري شبهدولتيها و شبكههاي فساد (مانند گروه اميرمنصور آريا) از پیامدهای اجرای ناقص خصوصيسازيهاست.
اتاق نیوز- نبود استراتژي مشخص در واگذاريها اعلام كرد. در گزارش نتايج 11ساله خصوصيسازي كشور كه در نشريه سازمان بازرسي كل كشور منتشر شده است، سازمان بازرسي كل كشور به بررسي ارزش واگذاريهاي صورت گرفته، تعداد شركتهاي واگذار شده و نيز ميزان تحقق درآمدهاي بودجهاي حاصل از واگذاريها طيسالهاي 90 ـ 1380 پرداخته است.
الف ـ ارزش واگذاريها
بررسي روند واگذاريهاي انجام شده از سوي دولت به بخش غيردولتي (اعم از خصوصي، تعاوني (سهام عدالت) و موسسات عمومي غيردولتي عمدتا در قالب رد ديون) حاكي از افتوخيزهاي فراوان در ارزش واگذاريها طي دوره مذكور است؛ به اين ترتيب كه ارزش واگذاريها درسال 1380 از مبلغ 207ميليارد ريال به 249،937ميليارد ريال درسال 1386 جهش ميكند اما درسالهاي بعد روندي نزولي طي ميكند به طوري كه درسال 1389 ارزش واگذاريها به 86526ميليارد ريال كاهش مييابد و درسال 1390 مجددا با افزايش چشمگيري كه عمدتا ناشي از افزايش رد ديونهاي دولت است به رقم 226،220ميليارد ريال ميرسد. بررسيها نشان ميدهد كه از مجموع واگذاريهاي انجام شده طي دوره مورد بررسي (1390 ـ 1380) به مبلغ 1،002،644ميليارد ريال و پس از آن در قالب رد ديون دولت (مبلغ 334،122ميليارد ريال) و عمدتا درسال 1390 با رقم 184،585ميليارد ريال، به خود اختصاص داده كه در اين ميان بانكها به رقم 121،183ميليارد ريال بيشترين سهم را داشتهاند. در نهايت آخرين جايگاه بهرهمند از محل واگذاريها، مربوط به بخشخصوصي (مبلغ 333،653ميليارد ريال) و عمدتا درسال 1388 با رقم 119،884ميليارد ريال بوده است. در مجموع ميزان واگذاري انجام شده به بخشخصوصي طي دهه اخير تقريبا با ميزان رد ديون انجام شده در طي اين دوره برابر است. حجم عظيمي از سهام شركتهاي دولتي مشمول واگذاري و نه منابع حاصل از فروش سهام كه هيچ معيار يا شاخصي در انتخاب آن شركتها جهت واگذاري بابت رد ديون وجود ندارد به جاي آنكه به سمت بخشخصوصي كارآمد هدايت شود به سمت سازمانها و نهادهاي طلبكار از دولت منتقل ميشود. اين وضعيت ناشي از نبود يك استراتژي مشخص در مورد واگذاري شركتهاي دولتي و به طور كلي نداشتن تئوري مشخصي درباره خصوصيسازي است.
ب- تعداد شركتها
تعداد شركتهاي واگذار شده طيسالهاي 90 ـ 1380 نشان ميدهد كه طي دوره مذكور، بيشترين تعداد واگذاريها به بخشخصوصي اختصاص يافته است، يعني از 620 شركت واگذار شده تعداد 485 شركت به بخشخصوصي واگذار شده است. رد ديون دولت نيز شامل 142 شركت بوده است. درسال 1390 تعداد شركتهاي واگذار شده 151 بوده كه از اين تعداد 94 شركت جهت رد ديون و تعداد 67 شركت به بخشخصوصي واگذار شده است. در مجموع تاكنون سهام 620 شركت واگذار شده است. الزاما مجموع شركتهاي واگذار شده نبايد از جمع تكتك شركتهاي واگذار شده در بخشهاي مختلف حاصل شده باشد.
ج- ميزان درآمد حاصل از واگذاريها
ميزان تحقق درآمدهاي حاصل از واگذاريهاي صورت گرفته طيسالهاي 90 ـ 1380 حاكي از آن است كه نبود استراتژي مشخص در مورد خصوصيسازي باعث شده ضمن اتكاي دولت به درآمدهاي مذكور و بازكردن حساب ويژهاي از اين محل جهت جبران هزينههاي جاري خود، تامين بدهيهاي دولت به عنوان نخستين اولويت حاصل از خصوصيسازي در كشور تلقي شده و با تلقين اين باور به مجريان امر و متوليان خصوصيسازي در كشور، عملا كيفيت خصوصيسازي فداي كميت آن شود. اين اتفاق دو نتيجه مهم در برخواهد داشت يكي شكلگيري شبكههاي شبهدولتي در فرآيند خصوصيسازي (كه به كرات شاهد رقابت آنها در تصاحب شركتهاي دولتي مشمول واگذاري هستيم) كه محصول نهايي آن مديريت مجدد تيم دولت بر شركتهاي واگذار شده است و ديگري شكلگيري شبكههاي فساد در بلندمدت (نظير گروه اميرمنصور آريا كه به تنهايي چهارشركت از طريق سازمان خصوصيسازي در عرض دوسال خريداري كرده است، بدون آنكه كنترلي روي اهليت فني و مالي و نحوه خريد آن شركتها توسط مجريان امر صورت پذيرد.) كه بعضا با نيت فروش اموال و داراييهاي شركت اقدام به خريد شركتهاي دولتي ميكند. سهم بخشخصوصي واقعي متاسفانه در اين ميان به اندازهاي نيست كه در اين گزارش به آن پرداخته شود. به هر حال، درسال 1390 ميزان تحقق درآمدهاي حاصل از واگذاريها بيش از ميزان پيشبيني شده در بودجه بوده و 112درصد پيشبيني را محقق كرده است. تاكنون به طور متوسط 63درصد پيشبينيها درخصوص درآمد حاصل از فروش شركتها در بودجه تحقق يافته است.
منبع:شرق
