می خواهند مانع حضور ایران در بازارهای جهانی شوند | اتاق خبر
کد خبر: 328335
تاریخ انتشار: 9 فروردین 1395 - 20:44
گفت وگوی تفصیلی با مهدی عسلی:
مهدی عسلی می گوید:«آنهایی که دنبال ایران می آیند که مصالحه کنند. همان ها هستند که سعی داشتند که برجام اجرایی نشود، آنها می خواهند مانع حضور ایران در بازارهای جهانی نفت شوند.»

اتاق خبر - کاهش بهای نفت تنها ایران را در تنگنا قرار نداد،بلکه بسیاری از کشورهای تولیدکننده نفت سال گذشته،سال سختی را پشت سرگذاشتند.آنها که پس اندازی داشتند،به خیال اینکه شرایط موقتی است، به پس اندازهای خود غره شدند و بر عرضه بیشتر به بازار اصرار کردند و آنها که پس انداز نداشتند دست به دامان اوپک شدند تا شاید گره این مشکل را بگشاید.

 

اما اوپک در آخرین اجلاس خود که آذرماه 94 برگزار شد،نتوانست ناراضی ها را راضی کند.کاهش بهای نفت ادامه یافت تا اینکه به مرز هشدار 20 دلاری هم رسید.حالا دیگر تولیدکننده های بزرگی مثل آمریکا و روسیه هم نگران شدند.ادامه بحران در خاورمیانه و هزینه های سنگین جنگ در سوریه و یمن عربستان را که از حامیان سرسخت تولید بیشتر و عرضه به بازار بود،مجبور کرد که پای میز مذاکره برای تعیین تکلیف بازار نفت بنشیند.

عربستان و روسیه طرح فریز نفتی را مطرح کردند و انتظار داشتند ایران که حالا تحریم های بین المللی را بعد از توافق برجام پشت سرگذاشته،با خود همراه کنند.اما بیژن زنگنه وزیر نفت همان ابتدا آب پاکی را روی دست لابی هایی که تلاش می کردند ایران را از تولید بیشتر نفت منصرف کنند،ریخت.ایران موضع خود را شفاف اعلام کرده و می خواهد به سقف تولید قبل از تحریم ها برسد.درباره بازار نفت در سال جاری و پیش بینی شرایط سیاسی و اقتصادی بازار با مهدی عسلی مدیرکل امور اوپک و مجامع انرژی وزارت نفت گفت وگو کرده ایم،که می خوانید:

                                                                   *****

طی یکسال گذشته در صنعت نفت ایران اتفاقات بسیاری افتاد که برای صنعت نفت ایران مهم بود،اگرچه برداشت شدن تحریم به قولی گل  کار بود، اما قطعا اتفاق های دیگری افتاد که می خواهیم شما در این رابطه نظر بدهید که مهمترین تحولات سال 94 به نظر شما چه بود؟

در سال گذشته چند موضوع اتفاق افتاد که برای ایران اهمیت داشتند، مهمترین آنها همانطور که اشاره کردید توافق ایران با گروه موسوم 1+5 در مسأله برنامه نیروی هسته­ای ایران بود. یعنی این توافق فقط برای ایران مهم نبود، بلکه برای تمام دنیا اهمیت داشت.البته در داخل  کشور هم مثلا افتتاح فاز 12 پارس جنوبی برای ما اهمیت داشت که سبب شد بیش از 10 درصد به عرضه گاز کشور افزوده شود.یا افتتاح فازهای 15 و 16 در ماه­های گذشته برای ما مهم بود. بنابراین رسیدن به توافق هسته ای بین ایران و شش قدرت جهانی مهم بود. امریکا به این نتیجه رسید که با ادامه تحریم ها نمی تواند به خواسته هایش برسد و اگر ادامه بدهد تحریم ها بی اثرتر می شود در نتیجه فکر کردند که مذاکره کنند. البته برای ایران هم آزمایش مهمی بود. چون نشان داد که می توان در شرایط سخت هم به کار ادامه داد.از سویی علی رقم کاهش بهای نفت، دولت موفق شد تورم را کاهش داده و زمینه را برای رشد اقتصاد فراهم کند. با وجودی که اقتصاد ما در شرایط تحریم قرار داشت و قیمت نفت پایین می آمد، رشد اقتصادی پارسال 3 درصد مثبت شد و پیش بینی ها حاکی است که رشد اقتصادی ایران بعد از برطرف شدن تحریم ها بیش از 4 درصد خواهد شد. برگزاری اجلاس سران گاز هم اتفاقا مهم دیگری بود که در صنعت نفت وگاز کشور افتاد.نتایج این اجلاس نشان داد که ایران به زودی به عنوان یک صادرکننده بزرگ در آینده ظاهر خواهد شد. به خصوص تعداد سران کشورهایی  که شرکت کردند، بیانیه و تاثیر بین المللی که این اجلاس داشت، بسیار اهمیت دارد.

در عرصه بین المللی  و دیپلماسی انرژی اما شاهد دو اجلاس اوپک بودیم که  اجلاس 168 اوپک چندان موفق نبود. به نظرمی رسد که ایران خیلی نتوانست در این اجلاس تاثیرگذار باشد.این چه علتی می تواند داشته باشد؟

ما فکر نمی­کنیم که موفق نبود زیرا بستگی دارد به اینکه از چه زاویه ای به این موضوع نگاه کنیم. تصمیمات اوپک به اتفاق آرا اخذ می شود و 13 عضو باید آنها را اجرا کنند. یعنی تصمیم جمعی با اتفاق آرا لازم است تا در مدیریت بخش عرضه کاهش یا افزایش تولید قابل اجرا باشد. عربستان گفته بود نمی­خواهد تولید را کاهش بدهد.ایران هم از قبل گفته بود که بلافاصله بعد از برداشته شدن تحریم ها تولید خود را افزایش خواهد داد. به کشورهایی که جای تولید ایران را در بازارها پرکرده بودند، به صورت غیر مستقیم گفته شده بود که ایران بازارهای خود را پس خواهد گرفت. بنابراین از ابتدا معلوم بود تصمیمی در جهت کاهش تولید نفت صورت نخواهد گرفت چون بزرگترین تولیدکننده نفت اوپک و بزرگترین صادرکننده نفت دنیا یعنی عربستان اعلام کرده بود که با کاهش تولید نفت مخالف است اما اجلاس 168 از این جهت که عربستان نتوانست همه را با خود هماهنگ کند، موفق بود چون قبلا عربستان همه را همسو  و هماهنگ می کرد اما در اجلاس آخر این توانایی را نداشت زیرا برخی کشورها گفته بودند که استراتژی عربستان برای بازار و قیمت ها کارساز نبوده است و موضع عربستان تضعیف شده بود. بنابراین نتیجه  کنفرانس های امسال یکی نبود. واقعیت این بود که عربستان در کنفرانس اخیر منزوی شده بود. همان موقع گفتیم هنگامی که ایران به بازار برگردد همه این کشورهای می­آیند و پیشنهاد می­کنند که با ایران وارد مذاکره بشوند. چون می­دانند که اگر ایران به بازار برگردد و تولید را افزایش بدهد مشتری­های قبلی بر می­گردند و اگر قیمت نفت بیشتر سقوط کند آنها بیشتر از همه ضرر خواهند کرد. مثلاً با افزایش صادرات ایران به حدود قبل از تحریم یعنی 5/2 بشکه در روز کشورهای دیگر با انعطاف­پذیری بیشتری با ما مذاکره خواهند کرد.

یعنی بدون رعایت سقف اوپک؟

ببینید؛ وقتی هنوز ما تحریم نشده بودیم سهمیه تولید نفت ما 4.2 میلیون بشکه بود.بنابراین با فرض این سهمیه تولید، جایگاه ایران در اوپک مشخص بود. در واقع تحریم ها سبب شد که دیگران سهم ایران از بازار نفت بگیرند. طبعاً انتظار می­رود آنها که سهم ایران را گرفته اند تولید خود را پایین بیاورند تا قیمت نفت کاهش یابد. در نامه آقای مهندس زنگنه به وزرای اوپک به این موضوع اشاره شده است. تا زمانی که ایران به تولید 4.2 نفت خام و صادرات 5/2 میلیون بشکه نرسیده است، آنها هستند که خلاف سهمیه بندی و سقف تولید اوپک عمل کرده اند و تولید را پایین نیاورده اند. وقتی ایران تولید خود را افزایش بدهد آنها ضرر می کنند و ناچارمی شوند تولید را پایین بیاورند زیرا آنهایی که 7 میلیون بشکه نفت صادر می­ کنند با کاهش قیمت نفت درآمدشان سقوط می­کند اما ما در آمدمان زیاد تغییر نمی­کند حتی ممکن است افزایش یابد. اگر قیمت­ها به 20 دلار برسد، عربستان با 7 میلیون صادرات بیشتر از ما ضرر خواهد کرد. از همین جهت حتما آنهایی که دنبال ایران می آیند که مصالحه کنند. همان ها هستند که سعی داشتند که برجام اجرایی نشود، الان هم منتظرند که ببیند که اولین محموله صادراتی ایران کی وارد بازار جهانی می­ شود. حتی از الان بحث جلسه فوق العاده مطرح شده است. حال آنکه مواضع ایران شفاف است و آنها هستند که می خواهند مانع حضور ایران در بازارهای جهانی نفت شوند. ایران اعلام کرده با هرگونه تلاشی برای ثبات بازار همکاری خواهد کرد. ایران موافقت خود را با جلسه فوق العاده اعلام کرده است اما به شرطی که قبل از جلسه توافق باشد که تصمیم مؤثری اعلام خواهد شد.

آقای دکتر، تولید اوپک به صورت واقعی چقدر باید باشد؟ مگر تصمیم گرفته نشد که 30 میلیون بشکه در روز باشد،چرا الان بیشتر از سقف تولید،نفت به بازار عرضه می شود؟

اوپک هر سال دو کنفرانس عادی دارد؛ یکی در اوایل تابستان و یکی در اوایل زمستان. در جلسه قبلی سقف تولید را 30 میلیون اعلام کردند. قبل ازاینکه تحریمها شروع شود، سهمیه تولید ایران 4.2  میلیون بشکه و عربستان حدود 8.1 میلیون بشکه بود. روش کار اوپک این است که تقاضای کل دنیا برای نفت را در نظر می گیرد.و سپس عرضه غیر اوپک را در نظر می گیرد و NGL تولید اوپک را هم اضافه کرده و در نهایت میزان تقاضای جهانی برای نفت اوپک را بدست می­آورد. این سه عدد تقاضا برای نفت اوپک در بازار را مشخص می­ کنند.

این روش منطقی اوپک از سال 1961 بوده است. یعنی تقاضای کل جهان برای نفت اوپک را در نظر می­گیرند. تقاضا برای نفت اوپک هم اکنون زیر 30 میلیون بشکه است. با توجه به این تقاضا و تولیدات اخیر می­توان ظرفیت تولید را برای هرکدام از اعضا مشخص کرد. در سال 2011 تولید اوپک به میزان 1/30 بود.

از ژانویه 2012 تحریم های ایران شروع شد و سایر کشورها بازار ما را گرفتند . علاوه بر گرفتن بازار ما، سقف تولید 30 میلیون بشکه را به 31.5 میلیون بشکه رساندند. این کار حتی با توجه به عدم حضور اندونزی انجام شد که الان این کشور هم 700 هزاربشکه در روز نفت تولید می کند و عضو اوپک شده است.

از همین رو مواضع اخیرا ایران کاملا درست است. عربستان در سال 2014 که استراتژی سهم بازار را پیشنهاد کرد،هم سهم بازار را می خواست و هم اعلام می­کرد که قیمت­ها ظرف 6 ماه برمی­ گردد و نیازی به کاستن از تولید نیست، اما این پیش بینی درست در نیامد. تولید غیرمتعارف کاهش زیادی پیدا نکرد در حالی که قیمتها سقوط کرد و بعید است در سالهای نزدیک دوباره به قیمتهای منطقی نفت بازگردیم.

الان  شرایطی که بوجود آمده نشان می دهد که بازار با عرضه مازاد روبروست و فکر می کنید تا چه زمانی تولید کننده ها بر این میزان عرضه اصرار می کنند؟

تقاضا در سال 2015 میلادی 1.5 میلیون بشکه افزایش یافته و برآورد شده است امسال 1.2 افزایش یابد. پیش بینی که وجود دارد این است که ادامه این روند تا ابد، ممکن نیست زیرا کاهش قیمتها بتدریج تولیدکنندگان پر هزینه را از بازار بیرون می­ کند. اگر قیمت نفت پایین آمد، به دلیل تجاوز عرضه از تقاضا بود. یعنی هم اوپک تولید را افزایش داد و هم نفت غیرمتعارف آمریکای شمالی وارد بازار شد. پیش بینی می ­شود حداقل تا سال 2017 میلادی مازاد عرضه وجود داشته بازار متعادل نشود.

نفت شیل هم بود.

بله، در سال 2014 بخش بزرگی از افزایش عرضه ناشی از افزایش تولید نفت شیل آمریکای شمالی بود اما در سال 2015 افزایش نفت عربستان، عراق، امارات و کویت هم به آن اضافه شد. در سال جاری پیش بینی­ها حاکی است که 1.5 میلیون بشکه نفت بیشتر از تقاضا  به بازار عرضه خواهد شد. سازمان بین المللی انرژی پیش بینی کرده که تقاضا 1.3 میلیون بشکه نسبت به سال گذشته بیشتر خواهد بود. اوپک افزایش تقاضا را در حد 1.2 میلیون بشکه پیش بینی کرده است، پیش بینی ما کمتر از 1.1 میلیون بشکه است. بنابراین همه می­ گویند امسال میلادی تقاضا نسبت به سال گذشته بیش ازیک میلیون بشکه است. اما عرضه بیشتر از این است. به همین خاطر ایران پیشنهاد کرده کشورهای اوپک تولید را به سطح 30 میلیون برگردانند.

 ابزار ایران برای این تاثیرگذاری چیست؟

تنها ابزاری که ما داریم متقاعد کردن کشورهای عضو به اتفاق نظر در نحوه کاهش تولید است امّا چون تولید و حجم صادرات ایران هنوز کم است نباید انتظار تأثیرگذاری زیادی هم داشته باشیم.

ما چقدر تولید می کنیم؟

ما قبل از پایان تحریمها نزدیک به 3.2 و حدود 3/1 میلیون بشکه هم صادر می­ کردیم؛ توجه شود که حتی اگر ایران کل صادرات خود را هم متوقف کند باز هم مازاد عرضه وجود دارد چون هنوز مازاد عرضه دنیا بیش از کل صادرات ماست. بنابراین کسانی که می­ گویند ایران باید قیمت نفت را بهبود دهد باید واقعیتها را در نظر بگیرند. کشوری که کمتراز مازاد بین المللی عرضه صادر می­کند، نمی تواند بر قیمت اثرگذار باشد. این مازاد عرضه نفت در انبارها جمع می شود. وقتی سطح انبارهای بالا می­ رود، پالایشگاهها تنها حاضرند با قیمت پایین­تر نفت بخرند. بنابراین ایران حتی اگر کل صادارت خود را متوقف کند، باز هم نمی­تواند تاثیری بر بازار نفت بگذارد. چون مازادعرضه دنیا بیش از صادرات ما است. پس بنابراین ایران تنها زمانی می تواند موثر باشد که بتواند اوپک را راضی کند که حدود 2 میلیون بشکه از تولید خود را کم کند. آن زمان اوپک می تواند بر قیمت جهانی نفت تاثیر بگذارد. اگراوپک دو میلیون بشکه از تولید خود را کم کند، قیمت ها به تدریج شروع به افزایش می­ کند.

آیا ایران تک به تک با کشورهای عضو اوپک  وارد مذاکره شده است؟

نماینده ایران در اوپک دائما با نمایندگان کشورهای عضو اوپک تبادل نظر می کند. حتی با قطر. مذاکراتی هم با ونزوئلا، اکوادر و نیجریه بوده است. گفتگوهای دوجانبه ادامه دارد. اما چون تصمیم­ گیری در اوپک باید به صورت جمعی باشد و همه کشورها متعهد به اجرای تصمیم به اتفاق آرا هستند، از طرفی عربستان، کویت، امارات و قطر بیش از نیمی از تولید اوپک  را در اختیار دارند. این 4 کشور با هم بیش از 16.5 میلیون بشکه نفت تولید می کنند که بیش از نیمی از تولید اوپک است. بنابراین شرایط به گونه ای باید بشود که اینها هم همراه شوند که تولید خود را کم کنند در غیر اینصورت و بدون همکاری آنها موفقیتی در کاهش عرضه نفت حاصل نمی ­شود.

چقدر این احتمال وجود دارد که عربستان بخواهد از مواضع خود کوتاه بیاید؟

از لحاظ هزینه تولید و سودآوری تولید و فروش نفت، هنوز عربستان می­تواند ادامه دهد چون هزینه تولید نفت در منطقه و در عربستان کمترین هزینه تولید نفت در دنیا است اما بالاخره بودجه آنها هم تحت فشار است.

بله، اعلام شد که ظاهرا عربستان 100 میلیارد دلار کسری بودجه داشته.

این شرایط برای آنها هم قابل ادامه نیست.کل ذخایر ارزی عربستان حدود 800 میلیارد است اگر با این شرایط هر سال 100 میلیارد از ذخایر ارزی شان را هزینه کنند. چند سال دیگر ذخایرشان تمام می شود و این شرایط قابل تحمل برای آنها هم نیست.عربستان فکر می کرد که قیمت نفت روی 60 دلار می ماند. اما الان که قیمت کم شده آنها هم با شرایط جدید نمی توانند کنار بیایند. اگر به فرض ما با همین قیمت،بشکه ای 30 دلار از دست می دهیم، آنها 7 برابر ما زیان می کنند. چون صادراتشان 7 برابر ماست. با توجه به اینکه درگیر جنگ پرخرجی هم هستند و روش زندگی آنها متفاوت تر از ماست.

البته آنها برای جبران به روش هایی هم رو آورده اند از جمله  کاهش یارانه انرژی است؟

بله اما با این روش ها هم نمی توانند در نهایت هزینه های خود را جبران کنند.

یعنی  پیش بینی می کنید که این شرایط دوام نیاورد؟

بله فکر میکنم با این سرعت خالی شدن صندوق ذخایر ارزی و کسر بودجه نتوانند بیش از  2 سال ادامه دهند. هم اکنون سازمانهای بین­ المللی رده بندی بین ­المللی سلامت مالی عربستان را کاهش داده­اند.

حالا واقعا این آمادگی برای افزایش تولید در ایران وجود دارد؟

مقامات ذیصلاح مانند مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران گفته­اند که این آمادگی وجود دارد.

عربستان به جز بازی و نقشی که در اوپک دارد،روسیه هم بازیگر قوی در بازار نفت است.نزدیکی ایران در حوزه سیاست خارجی به روسیه چقدر می تواند در بازار نفت موثر باشد. آیا مذاکره ای در این رابطه صورت گرفته است؟

سال گذشته  وزیر نفت ونزوئلا چند بار به مسکو سفر کرد.اما روسیه بارها اعلام کرده ­اند که حتی یک بشکه نفت خود را کاهش نمی دهد. چون روس ها ادعا می ­کنند صنعت نفت آنها در اختیار بخش خصوصی است و نمی­توانند به  شرکت­هایشان دستور کاهش بدهند. از سوی دیگر بهانه دیگرشان این است که کاهش تولید نفت سبب می شود که این کار به چاههای نفت شان آسیب برساند. بعد هم در صحبت­های دیگر همیشه سعی می­ کنند از اوپک فاصله بگیرند و می­ گویند که ما کشوری پیشرفته هستیم و نیازی به چنین مجامعی نداریم. البته بارها مطرح شده که صحبت ها مشترک شود، اما در همین حد باقی مانده است.درجلسه کارشناسی اوپک و غیر اوپک که من هم یکی از جلسات آن را شرکت کردم. نماینده روسیه هم گفت که اوپک بیاید تولید را تا سطح سقف رسمی تولید خود پایین بیاورد. اوپک که گفته 30 میلیون بشکه در روز تولید می­ کند به این سقف تولید وفادار باشد تا روسیه تصمیم بگیرد.اما بعد از طرح این موضوع توسط روسیه،وزیر نفت عربستان اعتراض کرد و استدلال می کرد مازاد عرضه نفت باید با همکاری اوپک و غیر اوپک حذف شود.

آقای دکتر، مستحضر هستید که آمریکا کار حفاری نفت را کاهش داده،بسیاری از شرکت های نفتی نیروهای خود را تعدیل کرده اند.اگر آمریکا از تولید نفت کنار برود به نظر می رسد روسیه و عربستان رودر روی هم قرار خواهند گرفت.به نظر شما کدام یک کوتاه می آید؟

بله پیش بینی شده است در سال 2016 میلادی حدود 500 میلیون بشکه از تولید آمریکا کاهش یابد. اگر این اتفاق بیفتد، بازار تا حدودی متعادل می شود. البته به شرطی که تولید اوپک بیشتر نشود و روسیه هم بیش از این رقمی که تولید می کند، افزایش تولید نداشته باشد.من فکر می کنم قیمت ها از کفی که الان هست،به تدریج برمی گردد. البته ممکن است  عربستان در این شرایط برای اینکه بازی را از دست ندهد به اوپک پیشنهاد ­دهد که تولید را در همین حد نگه داریم که مانع تولید ایران شود،اما ما از قبل گفته ایم که روی سهمیه بندی 2011 که 4.2 تولید می­ کردیم، هستیم و به آن دوره برمی­گردیم. آنهایی که بیشتر تولید کرده اند باید به سقف قبلی خود برگردند.الان رقابت بر سربازار چین و جنوب شرق آسیا است. چین کشوری است که پولدار است و رشد اقتصادی بالا دارد .به دلیل نیازهای انرژی که دارد برایش اهمیت ندارد که یک مقداری هم بیشتر هزینه کند. چون امنیت انرژی برای این کشور مهم است، چین می­خواهد واردات نفت خود را متنوع کند و هرچه تعداد کشورهای صادرکننده نفت به چین  بیشتر باشد امنیت بازار انرژی برایش بیشتر می شود.

الان ما چقدر نفت به چین می فروشیم؟

حدود 550 هزار بشکه در روز که احتمالاً این رقم افزایش خواهد یافت.

پیش بینی بسیاری از تحلیل گران انرژی روند قیمت 20 تا 30 دلار برای سال آینده است. فکر می کنید بودجه سال 95 با قیمت نفتی که پیش بینی شده، خیلی خوشبینانه نیست؟

اولا این قیمتی که پیش بینی شده متوسط قیمت است؛ ممکن است در یک مقطع کوتاه پایین بیاید اما این کوتاه مدت است. وقتی قیمت ها پایین می رود همه فکر می کنند همین روند ادامه می یابد، اما وقتی وضعیت را با دقت مطالعه می کنیم که تقاضا در چین و هند و جنوب شرقی آسیا در حال افزایش باشد. این نشان می دهد که بازار به سمت تعادل می خواهد رفت. بعید است که بلند مدت قیمت ها همین قیمت باشد.من فکر می کنم به تدریج بازار به تعادل می رود. بنابراین قیمت در نظر گرفته شده برای بودجه سال آینده منطقی است.

 94110

کلید واژه ها :
نظرات
ADS
ADS
پربازدید