کلاه فرنگی؛ برجی کهن در قلب شوشتر | اتاق خبر
کد خبر: 342271
تاریخ انتشار: 25 اردیبهشت 1395 - 11:59
برج کلاه فرنگی شهر شوشتر جزو یکی از بخشهای سازه های آبی این شهراست این ساختار گسترده از مهمترین آثار باستانی شهرشوشتر بوده و از باازرشترین میراث کشورمان محسوب می شود.

شوشتر

اتاق خبر: شوشتر یکی از شهرهای قدیمی استان خوزستان است که در دامنه‌ی کوه‌های زاگرس قرار دارد. اهمیت ویژه‌ی شوشتر از این جهت است که هر دو رودخانه‌های کارون و دز از این شهر می‌گذرند.

پل شادروان شوشتر

پل شادروان

بند میزان که یکی از بخش‌های مهم سازه‌های آبی باستانی شوشتر است، کارون را به دو شاخه‌ی گرگر و شطیط تقسیم می‌کند. آبشارهای شوشتر در مسیر شاخه‌های گرگر و شطیط ساخته شده‌اند.

آبشارهای شوشتر

آبشارهای شوشتر

کلاه فرنگی

برج کلاه فرنگی مربوط به دوره قاجار است و ساکنان شهر شوشتر از زمان ساسانی تا کنون،‌ کلاه‌فرنگی را در شهر خود می‌بینند. کلاه فرنگی کنونی باقیمانده‌ی برج ۸ ضلعی دوره‌ی ساسانی است.

در مورد کاربرد و زمان ساخت مناره‌ کلاه فرنگی شوشتر اتفاق نظر وجود ندارد. بعضی معتقدند این برج، جایگاه دیده‌بانی قیصر روم یا شاپور ساسانی بر رودخانه و محل نظارت بر کار کارگران بوده است. نظریه‌ی دوم کاربرد برج کلاه فرنگی را مکانی می‌داند که از آن‌ بر مقدار و شدت جریان رودخانه نظارت می‌شده است.

کلاه فرنگی شوشتر

و نظریه‌ی تازه‌تری به‌گفته‌ی دکتر مهدی محسنیان راد، عمر کلاه فرنگی را به زمان داریوش هخامنشی نسبت می‌دهد. دکتر محسنیان راد، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس، این ایده را مطرح می‌کند که کلاه فرنگی بخشی از برج‌های پیام‌رسان هخامنشی است.

در زمان داریوش تعدادی برج در قلمرو هخامنشی از شمال افریقا تا آسیای صغیر و شوش و پارسه ساخته شد. پیام‌هایی به‌وسیله‌ی افروختن آتش در شب و به‌ زبان رمز از برجی به برج دیگر منقل می‌شد تا به‌دست داریوش برسد. دکتر محسنیان در این نظریه به‌ نام «دارمانی» که ترکیبی از «داریوش» و «مانی‌‌» است، می‌گوید داریوش با برج‌های پیام‌رسان و مانی با روش تکثیر پیام‌هایش، به «ارتباطات» جهانی معنی بخشیدند و کهکشانی در «ارتباطات» ایجاد کردند. 

کلاه فرنگی شوشتر

مشخصات

کلاه فرنگی برجی ۸ ضلعی است. قاعده‌ی هر ضلع آن بین ۱.۱۰ تا ۱.۲۸ متر است. پایه‌ا‌ی که برج کلاه فرنگی بر آن قرار گرفته، ۴ متر از سطح زمین ارتفاع دارد. پس از سالیان سال فرسایش، چیزی که از ارتفاع برج مانده، حدود ۷ متر است.

نمای بیرونی برج کلاه فرنگی از سنگ‌های تراش‌خورده ساخته شده است. این سنگ‌ها در گذر زمان از جای خود افتاده‌اند. اکنون تنها ۳ متر از آنها بر بدنه‌ی برج باقی مانده است.

بند میزان شوشتر

بند میزان

بند میزان روبروی کلاه‌فرنگی و در دیدرس آن واقع شده است. همان‌گونه که گفته شد، بندمیزان در ابتدای رودخانه گرگر قرار گرفته است. این بند، از دو ضلع مورب تشکیل شده که هر کدام به نیم‌دایره‌ای می‌رسند. یک دهانه آب‌رو به عرض ۴ متر، بخشی از آب رودخانه را به‌سمت جنوب هدایت می‌کند. دیواره پس از چند انحنای متقاطع،‌ در خطی کثیرالاضلاعی، به زیر پایه‌ی کلاه فرنگی می‌رسد.

بند میزان شوشتر

برج کلاه فرنگی شوشتر در میدان ۱۷ شهریور، انتهای خیابان بلوار قرار دارد. کلاه فرنگی که بخشی از سازه‌های آبی شوشتر به‌شمار می‌رود، در تاریخ ۲۵ اسفند سال ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۶۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

برج کلاه فرنگی

مرمت

به گزارش خبرگزاری ایسنا خوزستان، در ۳۰ دی سال ۱۳۹۲ افرادی ناشناس بخشی از جان‌پناه الحاقی را که در اطراف میل کلاه‌فرنگی طراحی شده بود، تخریب کردند. به گزارش پایگاه میراث جهانی سازه‌های آبی تاریخی شوشتر، یک روز پس از این تخریب، در ۱ بهمن همان سال، اقدام حفاظتی در بخش آسیب‌دیده انجام شده و تا ظهر آن روز مرمت شد.

نظرات
ADS
ADS
پربازدید