به گزارش اتاق خبر، ناتوان بودن دولت در انجام تعهداتش و همچنین بیشتر شدن مشکلات اقتصادی، شرایطی را ایجاد کرد که دولت به فکر راههای جایگزین برای افزایش درآمدهایش باشد. از آنجایی که کشور ما، موقعیت به طور نسبی خوبی در زمینه استقلال از عایدات نفتی دارد، دولت همواره تلاش کرده تا برای دستیابی به منابع درآمدی دیگر، صادرات غیرنفتی را در کشور افزایش دهد همچنین از طریق سیاست مالیاتستانی ـ که عمدهترین منبع تامینکننده مخارج دولت به شمار میآید ـ اقدام به جبران هزینههایش کند.
به هرحال به این دلیل که کشور ما دارای ظرفیتهای مالیاتستانی بالایی است، دولت تلاش کرد تا از راه بالا بردن درآمدهای مالیاتی، وابستگی اقتصاد به دلارهای نفتی را کاهش دهد اما تلاش برای افزایش حداکثری درآمدهای مالیاتی در شرایطی از سوی دولت در حال انجام است که حدود ۴۰درصد از اقتصاد کشور، فقط اقدام به پرداخت مالیات میکنند و کشور ما با پدیده ناشناختهای با عنوان فرار مالیاتی روبهرو است.
۳۰هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی
سیدکامل تقوینژاد، رییس سازمان امور مالیاتی میگوید: بر اساس برآوردهای مختلف، سالانه بین ۱۳ تا ۳۰هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور اتفاق میافتد که راههای مقابله با آن باید شناسایی شود. به گفته وی، حدود ۳۰درصد از اقتصاد کشور از پرداخت مالیات، معاف و تولید ناخالص ملی حدود ۹۰۰هزار میلیارد تومان است که از این بابت جمع درآمد مالیاتی کشور ۹۰هزار میلیارد تومان میشود. وی با بیان اینکه تلاش میکنیم امسال حدود ۸۰هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی کسب شود افزود: در این زمینه اولویتهای سازمان امور مالیاتی کشور عدالت مالیاتی و افزایش اعتماد میان دولت و مردم است اما مسئله فرار مالیاتی پدیدهای ناشناخته است که برای مقابله با آن باید شناسایی شود.
به هرحال وجود این حجم از فرار مالیاتی در کشور، در شرایطی است که به عقیده کارشناسان اگر دولت به دنبال جایگزینی برای درآمدهای مالیاتی به جای نفت است، باید راه فرارهای مالیاتی را ببندد و از طریق اصلاحات در قوانین مالیاتی، رفع تبعیضهای مالیاتی، مبارزه با قاچاق و توسعه فرهنگ مالیاتی در کشور در زمینه تحقق این هدف گام بردارد.
شفافسازی در بحث مالیاتستانی
جواد صلاحی از کارشناسان اقتصادی و صاحبنظر دراین حوزه با تاکید بر اینکه درآمد مالیاتی میتواند بهترین راه برای افزایش درآمد دولت و پیشبرد اهداف اقتصادی کشور باشد گفت: اما در حال حاضر ما در این بخش با مشکلاتی همچون فرارهای مالیاتی مواجه هستیم که تحقق این اهداف را با مشکل مواجه کرده است.
به گفته او، با توجه به ظرفیتهای مالیاتستانی بالایی که در کشور وجود دارد، منابع زیادی میتوانند از راه درآمدهای مالیاتی به خزانه دولت واریز شوند در اقتصاد به کار آیند ولی بهدلیل معافیتها و فرارهای مالیاتی که در کشور وجود دارد، تحقق آن با مشکل مواجه شده است. وی با بیان اینکه برای افزایش درآمدهای مالیاتی ابتدا باید تبعیضهای مالیاتی را در این حوزه رفع کرد تا تمامی بخشها ملزم به پرداخت مالیات شوند گفت: موضوع دیگر در این زمینه «قاچاق» است. از آنجا که در بحث قاچاق فقط میزان کمی از کالاهای قاچاق کشف میشوند و سایر کالاهای قاچاق بهدلیل پنهان بودن، مالیاتی پرداخت نمیکنند، ما در حوزه مالیاتی دچار مشکل میشویم که این موضوع باید ریشهیابی و مبادی قاچاق بسته شود.
صلاحی، گسترش پایههای مالیاتی و تقویت نظارت در حوزه مالیاتی را از دیگر اقداماتی دانست که باید در زمینه جلوگیری از پدیده فرار مالیاتی در کشور اتخاذ کرد و در این زمینه گفت: باید شرایطی ایجاد شود که بخشهایی که زیر بار مالیات نمیروند، شناسایی و ملزم به پرداخت مالیات شوند.
این کارشناس اقتصادی، البته وجود تمامی این چالشها و مشکلات را به دلیل فرهنگ مالیاتی دانست و دراینباره گفت: فقر قابل توجه دانش اقتصادی در میان تودههای مردم نیز بهعنوان یک چالش عمده مطرح است که باید در این زمینه اقدامات اساسی شود. مردم باید به مالیات بهعنوان وظیفه دینی و مسئولیت اجتماعی نگاه کنند و نسبت به پرداخت آن ممانعت نکنند.
صلاحی همچنین تاکید کرد که شفافسازی در بحث مالیاتستانی یک اصل مهم است و باید به آن توجه ویژه شود. بنابراین از آنجا که بخشی از فعالیتهای اقتصادی در کشور شفافیت لازم را ندارد، اگر لازم باشد باید از طریق حسابهای بانکی مودیان، این موضوع رصد شود تا سازمان امور مالیاتی هم بتواند در حوزه فعالیت خود بهتر عمل کند.
سیستم منسجم و یکپارچه اطلاعاتی
بهروز احمدی، یکی دیگر از کارشناسان اقتصادی نیز دراینباره با تاکید بر اینکه درآمدهای مالیاتی میتواند بهترین جایگزین برای درآمدهای نفتی باشد و در این زمینه باید تلاش شود که این درآمد از این بابت افزایش یابد افزود: البته دستیابی به این هدف در شرایطی است که بخشی از فعالیتهای اقتصادی مبادرت به پرداخت مالیات نمیکنند و به عبارتی از دادن مالیات فرار میکنند که دراین زمینه باید سیاستهای لازم اتخاذ شود. این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه برای پیشگیری از فرار مالیاتی باید نظام مالیاتی کشور به یک سیستم مالیاتی مناسب مجهز شود افزود: این سیستم باید در حدی باشد که اطلاعات دقیق و کاملی از فعالیتهای اقتصادی را دربر گیرد تا بتوان براساس آن برنامهریزی مناسبی برای اخذ مالیات انجام داد.
وی افزود: مالیاتستانی باید متناسب با فعالیتهایی باشد که در اقتصاد انجام میشود؛ بنابراین تا زمانی که به شکل دقیق و شفاف مشخص نشود که یک فعال اقتصادی از چه منابعی درآمد کسب میکند، در دریافت مالیات، با مشکل مواجه خواهیم شد.
به گفته او، البته این موضوع درباره برخی مشاغل که به شکل رسمی فعالیت میکنند، صدق نمیکند چون فعالیتشان شفاف انجام میشود اما در حال حاضر متاسفانه از بخش بزرگی از اقتصاد، اطلاعات دقیق و شفافی در دست نیست که همین امر زمینه سوءاستفاده و فرار از پرداخت مالیاتی را برای این افراد فراهم میکند.
احمدی معتقد است که در این زمینه باید یک سامانه منسجم و یکپارچه وجود داشته باشد که تمامی اطلاعات فعالیتهای اقتصادی در آن جمعآوری شود تا گردش جریان مالیاتی با در دسترس بودن این اطلاعات به شکل بهتری انجام گیرد و جلوی فرار مالیاتی گرفته شود.
این کارشناس اقتصادی، رفع تبعیضهای مالیاتی و برداشتن برخی معافیتهای مالیاتی را هم در این زمینه مورد تاکید قرار داد و گفت: در این مرحله نیازمند اصلاح قوانین هستیم.
منبع: صمت
