درياچه چيتگر؛ منشأ فسادهاي محيطي | اتاق خبر
کد خبر: 353961
تاریخ انتشار: 3 تیر 1395 - 12:59
مسوولان شهرداري تهران معتقدند، با ساخت درياچه چيتگر در منطقه22 تهران آرزوي 40ساله مردم را برآورده كرده‌اند اما رييس كميته محيط‌زيست شوراي شهر تهران معتقد است

اتاق خبر: مسوولان شهرداري تهران معتقدند، با ساخت درياچه چيتگر در منطقه22 تهران آرزوي 40ساله مردم را برآورده كرده‌اند اما رييس كميته محيط‌زيست شوراي شهر تهران معتقد است كه اجراي اين طرح آن هم بدون پشتوانه مطالعاتي و پيوست‌هاي زيست‌محيطي نه تنها براي رفاه مردم نيست كه مشكلات زيست‌محيطي در منطقه به‌وجود آورده است و همچنين منشا سود افرادي شده كه اكنون صاحب آپارتمان‌هاي سر به فلك كشيده اطراف آن هستند، چرا كه حتي براي تامين آب مورد نياز اين درياچه، آب رودخانه كن به روي روستاييان مناطق جنوبي استان تهران بسته شده و آنان را ترغيب به مهاجرت كرده است. 

سال1347 نخستين‌باري بود كه موضوع احداث درياچه‌يي در غرب تهران در نخستين طرح جامع شهر تهران مطرح شد و محمدباقر قاليباف خود را شهرداري دانست كه مي‌تواند به اين ايده جامه عمل بپوشاند. شهردار تهران كه در آن زمان نامزد يازدهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري بود، يك ماه قبل از برگزاري انتخابات، فاز اول درياچه چيتگر را با نام شهداي خليج‌فارس افتتاح كرد. اما خيلي زود مشخص شد كه اين طرح به جاي تلطيف هواي تهران منجر به بر هم خوردن اكوسيستم منطقه شده است و جالب اينكه با گذشت بيش از 3سال از افتتاح اين درياچه، هنوز ميزان بودجه‌يي كه براي آن صرف شده است مشخص نيست و تنها موضوعي كه چشمان هر شاهدي را به خود جلب مي‌كند، كثرت آپارتمان‌هاي سر به فلك كشيده است كه اكنون در مقابل شاهراه عبور جريان باد از تهران ايستاده است تا به گواه مسوولان وزارت راه‌وشهرسازي به ثبات آلودگي هوا در روزهاي وارونگي هوا در تهران كمك كند! اما مساله فقط عبور جريان باد از تهران نيست، چون به گفته محمد حقاني، رييس كميته محيط زيست شوراي شهر تهران، درياچه چيتگر وجود انواع حشرات در اين منطقه را نيز رقم زده است. او در اين باره توضيح مي‌دهد: وضعيت اين درياچه الان به‌گونه‌يي است كه بوي تعفن زيادي را در منطقه ايجاد كرده است، ضمن اينكه به محل تجمع انواع حشرات به لحاظ راكد بودن آب تبديل شده است. حقاني مي‌گويد: اين امري واضح و روشن است كه وقتي درياچه‌يي هيچ محل ورودي و خروجي نداشته باشد تا آب را به جريان وادارد، آب با كمبود اكسيژن مواجه مي‌شود. چون دراين صورت آب قادر به هواگيري نيست و فاسد خواهد شد و به محلي براي رشد انواع حشرات، كرم‌ها و لاروها بدل مي‌شود؛ موضوعي كه كارشناسان حوزه محيط‌زيست هنگام اجراي اين طرح، بارها آن را متذكر شدند اما هيچ كس به آن توجهي نكرد. 
رييس كميته محيط‌زيست شوراي شهر تهران بااشاره به حاشيه‌هاي درياچه چيتگر در غرب تهران ادامه مي‌دهد: مساله اين درياچه و حاشيه‌هاي آن از سال گذشته آغاز شده است. درياچه چيتگر با وسعت 120هكتار به عنوان طرح‌هاي فرادستي براي پايتخت پيش‌بيني شده بود، اما متاسفانه در اجراي آن هيچ كدام از ملاحظات زيست محيطي مورد توجه مديريت شهري قرار نگرفت. 
 پروژه‌هاي بدون پيوست ادامه دارد

اين نخستين بار نيست كه شهرداري پروژه‌يي را بدون مطالعه علمي و دقيقي اجرا كرده است از جمله اين طرح‌ها كه سر و صداي زيادي هم در شورا به‌پا كرد پياده‌راه 17شهريور بود كه به واسطه آن تعداد زيادي از كسبه محل اشتغال خود را از دست دادند و نا امني نيز به دليل بسته شدن ورودي و خروجي كوچه‌ها اين منطقه را فرا گرفت. 
حقاني در اين باره ادامه مي‌دهد: شهرداري بايد مطالعاتي در اين باره انجام مي‌داد و پيوست‌هاي آن را در اختيار اعضاي شوراي شهر تهران مي‌گذاشت، اما اين طرح هيچ پيوست مطالعاتي ندارد. قريب به اتفاق كارشناسان سازمان حفاظت محيط‌زيست روي اين مساله ايراد داشتند و همچنان هم انتقادهايي در اين باره را مطرح مي‌كنند، اما گوش شنوايي نيست. او مي‌گويد: شهرداري پيوست اين طرح را براي شورا هم نياورده است، چون مديريت شهري معمولا اقداماتي را انجام مي‌دهد و بعد پيوست‌هاي مطالعاتي آن را تهيه مي‌كند. اگر اين طرح مطالعات داشت، وضعيت اين‌گونه رقم نمي‌خورد كه مردم را با معضل مواجه كند. مگر كارشناسان محيط‌زيست خواب هستند كه نتوانند پيش‌بيني كنند، آب درياچه‌يي با اين شرايط و وسعت بدون حركت بماند، فاسد مي‌شود تا در ادامه منبع انتشار انواع پشه‌ها، ميكروب و آلودگي‌هاي زيست‌محيطي شود. طرحي كه براي آن مطالعه‌يي نشده باشد، مانند پل صدر، درياچه چيتگر يا پياده‌راه 17شهريور معلوم است كه مسائل و مشكلات آن دامنگير مردم تهران مي‌شود. 

 آب زراعي در كام درياچه چيتگر
مساله مهمي كه به‌تازگي نيز نقل محافل رسانه‌يي شده است، هجرت روستاييان جنوب شهر تهران به علت نابودي كشاورزي است. سايت معماري نيوز نيز در هفته گذشته با انتشار گزارشي به اين مساله پرداخت. اين گزارش ميداني از گرفتاري كشاورزان به علت بسته شدن آب رودخانه كن روي آنها خبر مي‌داد. رويدادي كه منجر به مهاجرت 30درصد از كشاورزان اين مناطق به شهرهاي ديگر شده است. چون سالانه 2 ميليون مترمكعب از آب درياچه خليج‌فارس از سطح درياچه تبخير مي‌شود و اين ميزان آب بايد از رودخانه كن كه منبع آب كشاورزي روستاييان است تامين شود. نتيجه اين اتفاق جز نارضايتي مردم هيچ چيز ديگري را به ارمغان نياورده است. جاي تعجب دارد كه شهرداري تهران كه بايد براي هر كدام از اقدامات خود پشتوانه علمي داشته باشد از عواقب اين طرح براي مردم بي‌خبر بوده يا آن را مورد توجه قرار نداده است. 

روستاييان بخش فشافويه شهرري هم از مدت‌ها پيش اعتراض‌هاي خود را آغاز كرده‌اند. آنان پيش از افتتاح طرح (در دوره آبگيري) در اعتراض به بسته شدن «رودخانه كن» طوماري را خطاب به رياست‌جمهوري، استاندار تهران، حسين طلا دبير مجمع نمايندگان استان تهران در مجلس شوراي اسلامي، لاله افتخاري نماينده تهران، ري شميرانات و اسلامشهر در مجلس شوراي اسلامي و وزير نيرو نوشته و امضا كردند تا مسوولان فكري به حال آنان كنند. در آن زمان كريم رئوف، بخشدار فشافويه هم در اين باره گفته بود، «با اقدام شهرداري تهران و همكاري سازمان آب منطقه‌يي تهران براي هدايت آب‌هاي فصلي رودخانه كن به درياچه مصنوعي چيتگر چندين هزار هكتار اراضي كشاورزي در منطقه فشافويه و رباط كريم در معرض نابودي قرار گرفته است، چون يكي از منابع تامين آب مورد نياز 3هزار هكتار اراضي كشاورزي اين مناطق آب‌هاي فصلي رودخانه كن بود كه متاسفانه با اقدام غيركارشناسانه شهرداري تهران اين رودخانه به سمت درياچه مصنوعي چيتگر هدايت شده و زمين‌هاي كشاورزي در معرض نابودي قرار گرفته‌اند.»  البته روستاييان اين منطقه تا پيش از اجراي طرح و باوجود داشتن منابع آبي رودخانه كن، همچنان هم با كمبود آب مواجه بودند و اين طرح نيز وضعيت آنان را بدتر كرد. اكنون حقاني در اين باره مي‌گويد: حتي مسوولان دولت گذشته نيز براي تامين آب اين پروژه به هيچ توافقي نرسيده بودند و آنها نيز مساله كمبود آب را مطرح كرده‌اند. حالا تصور كنيد كف اين درياچه هم نفوذناپذير است يعني آبي كه در سطح درياچه وجود دارد هر ساله تا ميزان 2ميليون مترمكعب از سطح آب تبخير مي‌شود آن هم در وضعيت خشكسالي و بي‌آبي كه هشدارهاي آن از چند سال قبل آغاز شده بود. او ادامه مي‌دهد: اين مهم‌ترين مشكلي زيست‌محيطي است كه اكنون گريبانگير مردم شده است حالا اينكه چه نوع ماهي بايد در كف درياچه انداخته شود تا جايي كه اطلاع دارم هيچ راهكاري براي آن ارائه نشده است. 

وضعيت متفاوت آبي در 40سال گذشته

سيدمازيار حسيني كه در زمان افتتاح طرح درياچه چيتگر، معاون فني و عمراني شهرداري تهران بود بارها به اين نكته تاكيد كرده بود كه «اين درياچه روياي 40ساله‌يي براي مردم تهران بود كه در اين دوره مديريت شهري محقق شد.» يعني اين طرح مايه مباهات و سرافرازي شهرداري بوده است تا داعيه مردم داري سر دهد، اما حقاني مي‌گويد: اگر ادعا شود كه اين درياچه براي عموم مردم است و از گذشته در اين پهنه پيش‌بيني شده بايد بپرسيم آيا واقعا اينگونه است؟ در شرايطي كه ما با بحران بي‌آبي مواجه هستيم مخصوصا در 4سال گذشته، شهرداري تهران نبايد اين درياچه را آب‌گيري مي‌كرد چون وضعيت با 40سال گذشته به لحاظ آبي كاملا متفاوت است. مديريت شهري نبايد به دنبال اين باشد كه در وضعيت آب و هوايي خشكي كه در آن به‌سر مي‌بريم، آب رودخانه كن را از حلقوم مردم كشاورز و زحمتكش مناطق جنوبي بياورد براي مردم تهران. 

اين عضو كميسيون محيط‌زيست و سلامت شوراي شهر تهران با اشاره به تجربه‌هايي كه در گذشته در اين باره داشته‌ايم، مي‌افزايد: ما از گذشته هم به كشاورزان تهراني آسيب رسانديم و 5سدي كه بايد به مزارع آنان آب‌رساني مي‌كرد را بستيم، آن هم در شرايطي كه زراعت يكي از زيرساخت‌هاي اساسي شهر و كشور است. كسي نيست بگويد ما آب 5سد را براي تهران آورديم كم نيست كه هزار حلقه چاه هم در سطح شهر تهران زديم؟ نتيجه ادامه اين وضعيت چيزي جز بر هم خوردن تعادل آبي در سفره‌هاي زيرزميني نيست. ما اكنون حتي نمي‌توانيم ميزان برداشت‌هايمان را نسبت به داده‌هاي‌مان در سفره‌هاي زيرزميني در تهران حفظ كنيم. نتيجه اين عدم برنامه‌ريزي‌هاي زيست‌محيطي منجر شده است تا هر سال سطح آب‌هاي زيرزميني نسبت به سال‌هاي گذشته پايين‌تر از حد رود. حالا در مورد اخير هم دليلي ندارد كه آب كشاورزان را از رودخانه كن و سولقان بگيريم و بياوريم براي پر كردن يك درياچه. اينها اشكالاتي است كه به طرح وارد است و من واقعا نمي‌دانم چرا طرح پيوست ندارد. 

 


حوضي براي آپارتمان‌هاي منطقه

رييس كميته محيط‌زيست شوراي شهر تهران همچنين با انتقاد نسبت به ساختار اين طرح مي‌گويد: از سوي ديگر اين درياچه از نظر ساختاري مشكل دارد، اگر بنا به ادعاي مسوولان شهري اين درياچه براي عموم مردم ساخته شده است كه همه بتوانند از آن استفاده كنند، چرا تا داغاب آب (حداكثر آب لبريز) درياچه ساخت‌وساز انجام مي‌شود؟ وضعيت الان به‌گونه‌يي است كه انگار يك حوض و آب‌نما جلوي آپارتمان‌هايي كه در آنجا سر به فلك كشيده‌اند، ساخته شده است. متاسفانه همه ساخت و سازها هم خارج از ضابطه ساخته شده‌اند. اگر منطقه در اختيار عموم است پس اين ساخت و ساز‌هاي بي‌ضابطه چيست؟ درواقع طرح طوري رقم خورده است مثل اينكه درياچه اختصاصي براي افرادي است كه در مقابل اين درياچه صاحب آپارتمان هستند. 


 يك دستگاه تصفيه 


براي 8ميليون مترمكعب آب


آيا راهي براي بر طرف كردن مشكلات اين درياچه وجود دارد؟ حقاني در اين باره مي‌گويد: ما مرتب در صحن شورا تذكر داديم و مكاتبه كرديم و آنها در جواب گفته‌اند كه در حال برطرف كردن مشكل درياچه هستند. مديريت شهرداري به تازگي به اين فكر افتاده كه بايد يك دستگاه تصفيه آب در محل درياچه داشته باشد. اما سوال اينجاست كه براي درياچه‌يي با اين ميزان وسعت چگونه يك دستگاه تصفيه مي‌تواند جوابگو باشد؟ آيا مطالعه‌يي براي آن شده است تا مشخص شود كه آيا اين دستگاه تصفيه مي‌تواند آبي با حجم 8ميليون مترمكعب را به گردش در بياورد. شهرداري مدعي است كه اين دستگاه تصفيه آب در مراحل آخر اجراست. هنوز به من اطلاعاتي نداده‌اند كه بدانيم آيا اين دستگاه تصفيه آب پاسخگوي اين حجم آب (8ميليون مترمكعب) هست يا نه. اما همچنان مشكل تامين آب آنجا بدون راه‌حل است. و در اين بحران بي‌آبي منبع اصلي اين درياچه رودخانه كن است اما ممكن است از چاه‌هاي كناري به‌عنوان منابع تامين آب نيز استفاده كرده باشند. 


 بودجه مشخص نيست


شهرداري تهران درحالي قصد دارد فازهاي بعدي درياچه چيتگر را به سرانجام برساند كه هنوز هيچ آماري از ميزان بودجه مصرف شده براي فاز اول طرح اعلام نشده است. اين عضو شوراي شهر تهران هم از اين موضوع اظهار بي‌اطلاعي مي‌كند و مي‌گويد: بنده به‌عنوان عضو شوراي شهر تهران از هزينه‌هاي ساخت اين درياچه بي‌خبرم چون اطلاعات كافي در اختيار ما قرار نمي‌دهند. در ماه‌هاي آخر همه مشاهده كردند كه حسابرسي‌هاي سال90 به كجا رسيد. در اين حسابرسي‌ها هم مدام حسابرس‌ها عدم اظهارنظر را اعلام كردند و اين نوع اعلام نظر بدترين نوع اظهار وضعيت است، يعني هيچ‌گونه اطلاعاتي دراختيار شوراي شهر قرار نداده‌اند و اعضا اطلاعاتي ندارند. 

Xچندي قبل هم بنده هزينه پل صدر را خواستم اما آنها در پاسخي كلي دو خط اطلاعات داده‌اند و اكنون دوباره بايد به آنها نامه بنويسم كه ريز اطلاعات را به من بدهند كه در كجا، چقدر خرج شده است. در حالي كه اعداد و ارقام همواره بسيار بيشتر از آن چيزي است كه به ما اعلام مي‌شود. وقتي حسابرس رسمي شورا كه 31نفر او را تاييد كردند، اظهار‌نظر نمي‌كند، يعني هيچ اطلاعاتي در اختيارش قرار نمي‌دهند تا اظهارنظر كند. درمورد پروژه درياچه چيتگر هم وضعيت به همين صورت است و متاسفانه ساختمان شيشه‌يي شهرداري تهران براي دادن اطلاعات به ما، بتني است. 
منبع: تعادل

 

نظرات
ADS
ADS
پربازدید