اتاق خبر: بدین ترتیب تمام کشورهای دنیا تلاش میکنند تا به عضویت این سازمان درآمده و با استفاده از امتیازات عضویت در این نهاد بینالمللی به توسعه اقتصادی و صنعتی دست یابند. نخستین درخواست ایران برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی در ۱۹ ژوئیه ۱۹۹۶ به این سازمان ارسال شد که پس از ۹ سال در نهایت در ۲۶ مه ۲۰۰۵ عضویت ایران به عنوان ناظر سازمان تجارت جهانی پذیرفته شد اما هنوز تا عضویت کامل ایران در این سازمان راهی طولانی مانده است.
چالشهای صنعتی فراروی ایران
ایران برای عضویت در این سازمان با چالشهای سیاسی و اقتصادی روبهرو است که با توافق برجام چالشهای سیاسی تا حدودی از بین رفته اما چالشهای اقتصادی و نیاز به بسترهای مناسب هنوز وجود دارد که در صورت عضویت ایران و ایجاد نشدن این بسترها صنایع کشور با چالشهای جدی مواجه خواهند شد. در همین زمینه عبدالوهاب سهلآبادی، رییس خانه صنعت، معدن و تجارت در گفتوگو با صمت درباره زیرساختهای مورد نیاز صنایع برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی گفت: برای آنکه صنایع کشور از مزایای عضویت در سازمان تجارت جهانی برخوردار شوند ابتدا باید زیرساختهایی در صنایع کشور فراهم شود که مهمترین آنها ایجاد رقابتپذیری صنعتی در محصولات تولیدی است، برای این امر کاهش نرخ بهرههای بانکی و نرخ تامین اجتماعی و... از ضرورتهای مهم رقابتپذیری است. رییس خانه صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه عوامل رقابتپذیری صنعتی مهمترین نقش را در کاهش هزینههای تولید دارند، افزود: به طور مثال حملونقل تجاری کشور بر پایه حملونقل جادهای است که این امر منجر به افزایش هزینهها و چالشهای جدی در سیستم توزیع صنعتی میشود. به طور قطع برای عضویت در سازمان تجارت جهانی نیازمند گسترش حملونقل هوایی و ریلی در بخشهای توزیع صنعتی هستیم چراکه پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی با همین روند تولید با هزینه بالا آسیبهای جدی را متوجه صنایع کشور خواهد کرد. وی با بیان اینکه یکی دیگر از الزامات پیوستن به سازمان تجارت جهانی از بین بردن واردات از طریق قاچاق است، گفت: قاچاق آسیبهای زیادی را متوجه بازار و نرخ تولید میکند که در صورت ادامه روند کنونی پیوستن به سازمان تجارت جهانی ممکن نخواهد بود بنابراین در صورت تامین زیرساختهای مناسب پیوستن به سازمان تجارت جهانی آرزوی هر صنعتگر ایرانی خواهد بود. سهلآبادی با بیان اینکه عضویت در سازمان تجارت جهانی یک برگ برنده برای صنایع کشور است افزود: در صورت ایجاد بسترهای مناسب این امر شرایط ویژهای را برای صنایع کشور به وجود خواهد آورد که موجب رشد سرمایهگذاری و صادرات میشود.
فرو ریختن دیوارهای تعرفهای با وجود صنایع آسیبپذیر
پیوستن به سازمان تجارت جهانی مستلزم حرکت صنایع کشور در چارچوب این سازمان است بنابراین قوانین و مقررات اقتصادی باید بر مبنای منشور سازمان تجارت جهانی تدوین شود. اصلاح تعرفههای تجاری نیز بر مبنای چارچوبهای این سازمان به منزله از بین رفتن ناگهانی دیوارهای تعرفهای است که در طول ۳دهه در اطراف صنایع کشور ایجاد شده است.
صنایع کشور نیز در این سالها به دلیل حمایتهای جزیرهای و انحصاری نسبت به شرایط آزاد بسیار آسیبپذیر شدهاند. در همین راستا محمدرضا انصاری، نایبرییس اتاق بازرگانی ایران درباره پیشامدهای عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی به ایسنا گفت: با وجود امتیازاتی که این عضویت برای اقتصاد ایران دارد اما میتواند چالشهایی را هم ایجاد کند، چراکه اقتصاد ایران با سیستم عوارض و حمایت از صنایع داخلی فعالیت میکند و این اقدام باعث شده که صنایع داخلی ناقص بار بیایند.
به گفته وی زمانی که عضویت ایران در WTO محقق شود، ایران باید طبق قوانین این سازمان عمل کند و دیگر امکان ادامه سیستم ناقص فعلی حمایت از تولید وجود ندارد. انصاری با بیان اینکه عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی در کوتاهمدت میتواند ایجاد مشکل کند گفت: اما در درازمدت تولیدات ایرانی را در رقابت با بازارهای جهان قرار میدهد و تولیدکنندگان میتوانند بازارهای جهانی را در دست گیرند و به این ترتیب محصول ایرانی میتواند در دنیا ماندگار شود و باکیفیت و با استانداردهای جهانی مطابقت داشته باشند.
عضویت یکشبه اتفاق نمیافتد
به گفته کارشناسان با توجه به چالشهای فراروی صنایع برای پیوستن به سازمان تجارت جهانی، پیوستن ایران به این سازمان یکشبه اتفاق نخواهد افتاد و این امر مستلزم یک روند دهساله است. آرمان خالقی، کارشناس صنعتی و عضو خانه صنعت، معدن و تجارت در اینباره به صمت گفت: پیوستن به سازمان تجارت جهانی مستلزم طی کردن یک روند دهساله است تا به صورت پلکانی شرایط را بهبود ببخشیم. در این مسیر نیز باید برای ارتقای دانش، فناوری، اصلاح قوانین و بهرهوری فعالیت جدی شود. در صورت توافق ایران با سازمان تجارت جهانی برای اصلاح روند در طول ۱۰ سال میتوان عضویت ایران را در این سازمان تضمین و از آسیبهای به وجود آمده نیز جلوگیری کرد.
چراغ سبز به ورود سرمایهگذاران خارجی
در صورت برطرف شدن چالشهای مطرح شده و ایجاد بسترهای مناسب برای پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی میتوان افقهای روشنی را در صنایع کشور ایجاد کرد و یک تحول و انقلاب بزرگ در صنایع کشور به وجود خواهد آمد که در تمام بخشهای زیرساختی اعم از قوانین و مقررات، صادرات، قیمت تمامشده، سیاستهای دولتی، روابط بینالمللی، توسعه سرمایهگذاری و... تاثیر خواهد گذاشت.
خالقی درباره تاثیرات مثبت عضویت ایران در این سازمان اظهار کرد: تمام کشورهایی که عضو سازمان تجارت جهانی میشوند جز در موارد استثنا باید از تعرفههای یکسان پیروی کنند و درحقیقت ابزار حمایتی تعرفه برای جلوگیری از واردات برداشته خواهد شد. در این مسیر سهولت گمرکی میان اعضا به وجود خواهد آمد و قوانین روشن و شفافی برای ارتباطات بینالمللی ایجاد میشود. در چنین شرایطی کشور دارای استانداردهای جهانی خواهد شد که امنیت سرمایهگذاری را افزایش میدهد بنابراین عضویت در سازمان تجارت جهانی به منزله چراغ سبز برای ورود سرمایهگذاران خارجی به کشور است.
کاهش قیمت تمامشده، امتیاز ویژه عضویت
این کارشناس صنعتی به تاثیر این موضوع بر قیمت تمامشده محصولات تولیدی اشاره کرد و گفت: باتوجه به اینکه تعرفههای گمرکی ایران بیشتر از کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی است در نتیجه قیمت تمامشده محصولات ایران بیش از آن کشورهاست و رقابتپذیری صنعتی وجود ندارد.
بنابراین یکی دیگر از آثار عضویت ایران در این سازمان کاهش قیمت تمامشده محصولات خواهد بود. از سوی دیگر دسترسی به بازارهای تجارت جهانی، تحریم کردن را محدود خواهد کرد و با باز شدن فضا دسترسی به مواد اولیه و ماشینآلات ارزان میسرتر میشود درنتیجه با کاهش قیمت تمامشده، تولیدکنندگان نیز به دنبال تولیداتی خواهند رفت که توجیه اقتصادی داشته باشد. وی یکی از تاثیرات مهم عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی را گسترش و استحکام روابط بینالمللی و حقوقی عنوان کرد و افزود: در حال حاضر فعالان اقتصادی اگر در خارج از مرزها با مشکلات حقوقی و اقتصادی مواجه شوند باید به دادگاههای بینالمللی مراجعه کنند. در صورتی که با عضویت در سازمان تجارت جهانی مشکلات حقوقی در این سازمان حلوفصل خواهد شد و نیازی به روابط و مناسبات دوجانبه با کشور مقابل نیست و براساس قوانین سازمان مشکل بررسی میشود. به عبارت دیگر با عضویت در این سازمان نیازی به روابط دوجانبه با کشورهای مختلف و تعیین شرایط و قراردادهای گوناگون نیست.
حرکت چرخه تولید در جهت مزیتهای اقتصادی
خالقی با بیان اینکه برای ایجاد بستر مناسب عضویت نیاز به اصلاح رویههای قانونی در کشور وجود دارد گفت: شفاف بودن قوانین و مقررات از نیازهای ضروری بخش خصوصی است بنابراین قوانین و مقررات تجاری و اداری کشور باید مطابق با قوانین سازمان تجارت جهانی اصلاح و بازنگری شود تا امکان عضویت به وجود بیاید. با حل این موضوع یکی از موانع بزرگ پیشروی صنایع برداشته خواهد شد. وی با بیان اینکه تولید در چارچوب سازمان تجارت جهانی موجب میشود تا تنها تولید در بخشهای مزیتدار انجام شود، گفت: اکنون در برخی صنایع کشور مزیتهای اقتصادی وجود ندارد اما به دلیل حمایتهای دولتی از این صنایع تولید با هزینههای ملی انجام میشود. با پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی امکان ایجاد انحصار در راستای حمایت از صنایع داخلی وجود ندارد بنابراین صنایع بدون مزیت اقتصادی از چرخه صنعتی خارج میشوند. بنابر این گزارش، با توجه به چالشها و امتیازاتی که عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی برای صنایع کشور به وجود خواهد آورد برطرف کردن پلکانی چالشها و در راستای کسب امتیازات باید در دستور کار برنامهریزیهای کلان اقتصادی قرار گیرد تا ضمن رفع موانع، زمینه تحول و انقلابی بزرگ را در صنایع کشور ایجاد کند.
منبع: صمت
95102
