به گزارش اکوایران، در حالی که تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه شدت گرفته، پرسش اصلی همچنان بیپاسخ مانده است: واشنگتن چه تصمیمی دارد؟ ابهام در اهداف ترامپ، همزمان با آمادهسازی گسترده پدافند هوایی و نگرانی خلیج فارس واکنش تهران، نشان میدهد که آنچه در جریان است بیش از یک نمایش قدرت ساده است و میتواند سرنوشت موازنه امنیتی خاورمیانه را رقم بزند.
یک اقدام محدود یا تنشهای جزئی؟
به نوشته والاستریت ژورنال، ناوگان وعدهدادهشده دونالد ترامپ به خاورمیانه رسیده است؛ در رأس آن گروه رزمی ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن قرار دارد و جنگندههای پیشرفته اف-۳۵ نیز به مواضعی نزدیکتر به منطقه منتقل شدهاند. ترامپ هنوز بهروشنی نگفته که آیا و چگونه ممکن است از نیروی نظامی استفاده کند. اما به ادعای مقامهای آمریکایی، عملیات هوایی ایالات متحده فوری نیست، زیرا پنتاگون در حال استقرار سامانههای پدافند هوایی بیشتری است تا در صورت واکنش ایران و احتمال یک درگیری طولانیمدت، بتواند از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی بهتر محافظت کند.
به ادعای این مقامها، ارتش آمریکا در صورت صدور دستور اقدام از سوی رئیسجمهور آمریکا، حملات هوایی محدود در دسترس است. اما نوع حمله قاطع و گستردهای که ترامپ از ارتش خواسته برای آن آماده شود، احتمالاً با واکنشی متناسبی روبهرو خواهد شد که ایجاب میکند آمریکا پیشاپیش پدافند هوایی قدرتمندی برای حفاظت از اسرائیل و نیروهای خود مستقر کرده باشد.
ارتش آمریکا هماکنون نیز سامانههای پدافند هوایی در منطقه دارد، از جمله ناوشکنهایی که قابلیت مقابله با تهدیدات هوایی را دارند. با این حال، بر اساس گفته مقامهای دفاعی، دادههای رهگیری پروازها و تصاویر ماهوارهای، پنتاگون در حال اعزام یک آتشبار اضافی سامانه تاد و سامانههای پاتریوت به پایگاههایی است که نیروهای آمریکایی در سراسر خاورمیانه در آنها مستقر هستند؛ از جمله در اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر. سامانه تاد قادر است موشکهای بالستیک را در ارتفاع بالا و حتی بیرون از جو زمین رهگیری کند، در حالی که سامانههای پاتریوت برای مقابله با تهدیدات کوتاهبرد و در ارتفاع پایینتر به کار میروند.
قدرت متحدان و نگرانی منطقهای
در این وضعیت، متحدان ایران هم به احتمال زیاد به میدان میآیند. حوثیهای یمن ممکن است نفتکشها و تاسیسات نفتی را با حملات پهپادی و موشکی علیه هدف بگیرند. همچنین نیروهای عراقی و گروههایی در سوریه نیز ممکن است دست به حملات بزنند.
احتمال رویارویی دوباره آمریکا و ایران باعث نگرانی برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس شده است. هفته گذشته، عربستان و امارات اعلام کردند که اجازه نخواهند داد از حریم هوایی یا خاک آنها برای حمله آمریکا به ایران استفاده شود. هدف این اعلام موضع، مصون نگه داشتن این کشورها از واکنشهای تلافیجویانه در صورت حمله آمریکا بود. کشورهای خلیج فارس همچنین در حال آمادهسازی پدافند هوایی خود هستند. به گفته یک مقام یکی از کشورهای خلیج فارس، عربستان هفت سامانه تاد خریداری کرده که تعدادی از آنها تحویل داده شده است.
درگیری هوایی
آمریکا همچنین سه اسکادران جنگنده اف-۱۵ای را به اردن اعزام کرده است که میتوانند در نبرد پهپادی نقش داشته باشند. چندین ناوشکن مجهز به موشک هدایتشونده نیروی دریایی آمریکا، که آنها نیز توانایی مقابله با تهدیدات هوایی را دارند، به خاورمیانه منتقل شدهاند. به گفته یک مقام نیروی دریایی و بر اساس تصاویر منابع باز، آمریکا اکنون هشت ناوشکن در برد رهگیری موشکها و پهپادهای ایرانی دارد: دو فروند نزدیک تنگه هرمز، سه فروند در شمال دریای عرب، یک فروند در نزدیکی اسرائیل در دریای سرخ و دو فروند در شرق مدیترانه.
دیگر آمادهسازیهای نظامی نیز با سرعت ادامه دارد. روز پنجشنبه، شش فروند اف-۳۵ متعلق به گارد ملی ورمونت هنگام فرود در جزایر آزور مشاهده شدند؛ این جنگندهها از منطقه کارائیب به موقعیتی نزدیکتر به خاورمیانه منتقل شدهاند. اف-۳۵های گارد ملی ورمونت در عملیات ژانویه برای بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، نیز مشارکت داشتند. همچنین چند فروند هواپیمای جنگ الکترونیک EA-18G گرولر نیروی دریایی اخیراً پورتوریکو را ترک کرده و به اسپانیا رسیدهاند.
سیگنال استقرار سامانه تاد
به ادعای این روزنامه، استقرار سامانه تاد نشانهای بسیار قوی از آمادگی آمریکا برای یک درگیری بالقوه است، زیرا ایالات متحده تنها هفت آتشبار عملیاتی تاد در اختیار دارد و این سامانهها طی یک سال گذشته بهشدت تحت فشار مأموریتهای مختلف بودهاند. ست جونز، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، میگوید: «جابجایی پاتریوتها و تادها پرهزینه است. با این حجم از تحرک، احتمال استفاده واقعی از آنها بالا میرود». هر سامانه تاد که مخفف «دفاع منطقهای در ارتفاع بالا» است میتواند ۴۸ موشک رهگیر را در شش پرتابگر جای دهد و برای بارگذاری مجدد، تحلیل دادهها، نگهداری و شلیک شبانهروزی موشکها، به حدود ۱۰۰ نیروی نظامی نیاز دارد.
برای افزایش سریع تولید موشکهای رهگیر تاد، پنتاگون و شرکت لاکهید مارتین روز پنجشنبه اعلام کردند که توافقنامهای چارچوبی برای چهار برابر کردن ظرفیت تولید سالانه از ۹۶ به ۴۰۰ فروند امضا کردهاند. این اعلامیه تنها چند هفته پس از توافق دیگری برای افزایش تولید رهگیرهای پاتریوت منتشر شد. با این حال، انتظار نمیرود هیچیک از این دو توافق در صورت آغاز درگیری در هفتههای آینده، تأثیر قابلتوجهی داشته باشد.
در حالی که آمریکا پیشتر نیز در برخی نقاط خلیج فارس سامانههای پاتریوت مستقر کرده بود، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که طی هفته گذشته یک سامانه پاتریوت اضافی در پایگاه هوایی العدید در قطر مستقر شده است. در ماه ژانویه، ارتش آمریکا از ایجاد یک سلول هماهنگی در این پایگاه قطری خبر داد که هدف آن تقویت همکاریهای پدافند هوایی و موشکی با شرکای خلیج فارس است. به گفته تحلیلگران، انتقال سامانههای پدافند هوایی بیشتر به دیگر پایگاههای منطقه، حفاظت بهتری از تأسیسات آمریکا و مراکز جمعیتی فراهم میکند، اما در صورت گسترش درگیری، میتواند فشار زیادی بر یگانها و ذخایر تسلیحاتی وارد کند.
