رئیس اتاق مشهد اعتقاد دارد اقتصاد ایران در تله تعلیق گرفتار شده و یکی از پیامدهای اصلی این تعلیق خواب سرمایه است. در واقع وقتی افق آینده روشن نیست، نخستین واکنش سرمایهگذار توقف طرحهای توسعهای و تعویق نوسازی تجهیزات است.
محمدرضا توکلیزاده رئیس اتاق مشهد در گفتوگو با اتاق ایران آنلاین با اشاره به افزایش ریسکهای سیستماتیک و فضای مبهم و پیشبینیناپذیر اقتصاد کشور گفت: امروز مسئله اصلی فعالان اقتصادی صرفاً دشواریهای محیط کسبوکار نیست؛ آنچه بیش از هر عامل دیگری آنها را زمینگیر کرده، ناتوانی در تصمیمگیری است. مدیر یک بنگاه اقتصادی نه برای افق ششماهه یا یکساله، بلکه حتی برای هفته آینده خود نیز قادر به برنامهریزی نیست.
او تصریح کرد: این بلاتکلیفی مزمن، بههمراه سیاستهای ارزی پر نوسان، ناترازیهای انرژی و ضعف جدی در حکمرانی اقتصادی، فضایی ایجاد کرده که در آن سرمایهگذار بیش از آنکه به توسعه بیاندیشد، درگیر مدیریت نااطمینانی است.
خواب سرمایه زیانی که در آمارها دیده نمیشود
توکلیزاده یکی از پیامدهای اصلی این تعلیق را «خواب سرمایه» عنوان کرد و گفت: وقتی افق آینده روشن نیست، نخستین واکنش سرمایهگذار توقف طرحهای توسعهای و تعویق نوسازی تجهیزات است. این توقف شاید در کوتاهمدت در آمارها نمایان نشود، اما در میانمدت به کاهش رشد اقتصادی، افت بهرهوری و از دست رفتن فرصتهای اشتغال منجر خواهد شد.
به گفته این فعال اقتصادی بخشی از سرمایههای بخش خصوصی امروز بهجای ورود به چرخه تولید، در انتظار روشنتر شدن چشماندازها قرار دارد؛ وضعیتی که هزینه آن بهتدریج در کاهش سرمایهگذاری صنعتی نمایان خواهد شد.
فرسایش فناوری و عقبماندگی رقابتی
رئیس اتاق مشهد یکی دیگر از تبعات این وضعیت را فرسودگی روزافزون تجهیزات و خطوط تولید و عقبماندن از جریان فناوری دانست و افزود: باید بپذیریم، سیر تسلسل بحرانها باعث شده تا از جریان توسعه فناوری در بخشهای مختلف و بهرهور عقب بمانیم و این موضوع بازگشت به مدار رقابت منطقهای و جهانی را برای اقتصاد ما دشوارتر میکند.
توکلیزاده تأکید کرد: تعلیق اقتصادی تنها سرمایه مالی را متوقف نمیکند، بلکه سرمایه انسانی را نیز فرسایش میدهد. به گفته او در شرایطی که چشمانداز روشن و قابل برنامهریزی وجود ندارد، مدیران و نیروهای متخصص انگیزه ماندن و فعالیت بلندمدت را از دست میدهند.
رئیس اتاق مشهد با ابراز نگرانی نسبت به آینده بازار کار ایران گفت: مهاجرت نیروی متخصص خسارتی است که جبران آن بهمراتب دشوارتر از تأمین منابع مالی است. بیثباتی و نااطمینانی، انگیزه نوآوری و کارآفرینی را تضعیف میکند؛ مسئلهای که در صنایع دانشبنیان و بخشهای پیشرو بهوضوح قابل مشاهده است. این صنایع علاوه بر چالشهای اقتصادی، با ناپایداری زیرساختهای حیاتی مانند اینترنت نیز مواجه هستند که ریسک فعالیت آنها را مضاعف میکند.
اقتصاد نیازمند بازگشت به پیشبینیپذیری
توکلیزاده در جمعبندی سخنان خود تصریح کرد: اقتصاد بیش از هر چیز به پیشبینیپذیری نیاز دارد. حتی در شرایط دشوار نیز اگر قواعد بازی روشن، پایدار و شفاف باشد، فعال اقتصادی میتواند تصمیم بگیرد و برنامهریزی کند.
او تأکید کرد: خروج از وضعیت تعلیق مستلزم شفافیت در سیاستگذاری، ثبات مقررات و بازگرداندن اعتماد به فضای کسبوکار است. در غیر این صورت، هزینههای پنهان این بلاتکلیفی بهتدریج انباشته خواهد شد و آثار آن در کاهش رشد، تضعیف اشتغال و افت سرمایهگذاری نمایان میشود؛ آثاری که جبران آن بسیار دشوار است.
