با اوجگیری ترافیک حضور مقامات ترک در تهران که پس از یک دوره روابط نهچندان گرم دو طرف بر سر مسائل منطقهای شکل میگیرد، سوال بسیاری از ناظران این است که آیا فصل جدیدی در مناسبات ایران و ترکیه رقم میخورد؟
اتاق نیوز- وزیر اقتصاد ترکیه هفته آینده به تهران سفر میکند. این دومین سفر یک مقام ترک طی یک ماه به تهران است. سفری که شاید دستاوردهایش بیش از سفر مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه این کشور به تهران است.
ترافیک سفرهای ترکها در تهران
ایران در هفته جاری میزبان یک مقام دیگر ترک در تهران است. نهاد زیبکچی وزیر اقتصاد ترکیه که گفته میشود در پاسخ به سفر محمدرضا نعمتزاده وزیر صنعت، معدن و تجارت کشورمان به ایران میآید و براساس آنچه علیرضا بیگدلی میگوید برای توسعه تجارت دو کشور در سال ۲۰۱۵ و به عبارتی دستیابی به هدف گذاری ۳۰ میلیارد دلاری ایران و ترکیه به تهران سفر میکند.
هرچند که به نظر میرسد بخشی از اهداف این سفر برون رفت از معضلی باشد که در ماههای اخیر بخش ترانزیتی دو کشور را به خود مبتلا کرده است؛ معضلی که اگرچه با اعمال برخی راهکارها فعلا مسکوت مانده است اما قطعا در ماههای آینده مجددا دردسرساز خواهد شد.
نهاد زیبکچی که تلاش بسیاری برای سامان بخشیدن به عبور و مرور کامیونهای ایرانی و ترک انجام داده است، میگوید: برای ایران، ترکیه دروازه غرب و برای ترکیه نیز ایران، دروازه آسیای مرکزی و شرق است لذا منافع ملی مشترک دوکشور ایجاب میکند که هر دو طرف رویکرد واقع بینانهای به اقدامات خود داشته و از دست زدن به تدابیر بازدارنده تجارت و تدوین مکانیزمهایی که میتواند تصویر کلان در مناسبات ایران و ترکیه را خدشه دار سازد، پرهیز کنند.
تهران و آنکارا علاوه بر بحثهای مرتبط با موضوع تردد کامیونهای دو کشور، با مشکلات دیگری چون مناقشه جنجال برانگیز بر سر فروش گاز ایران به ترکیه و البته اختلافات پیرامون نحوه مواجهه با درگیریهای داخلی سوریه نیز روبرو هستند. موضوعی که با وجود گذشت نزدیک به سه سال از وقوع آن همچنان لاینحل باقی مانده است.
شدت گیری اختلافات تهران و آنکارا پیرامون این موضوع تا بدان جا پیشرفت که رجب طیب ازدوغان در سخنانی غیردیپلماتیک با انتقاد از سیاست ایران گفت که تهران به دلیل نداشتن صداقت، وجهه بین المللیاش را دست میدهد. انتقاد این مقام بلندپایه ترک از سیاستهای ایران در حالی صورت میگرفت که قرار بود او به زودی در راس هیاتی بلندپایه به ایران سفر کند. سفری که با طرح اتهامات واهی و بیپایه و اساساش تقریبا منتفی شد.
رویارویی فرزندان عثمانی و صفوی
به باور کارشناسان احتمال آنکه بحران میان ایران و ترکیه بر سر سوریه تشدید شود، بسیار قوی است؛ هر چند که فرزندان امپراطوریهای صفوی و عثمانی همواره اختلافات خود را از مرزها و منافع مشترکشان دور نگه داشتهاند. بنابراین بیم این نیست که روابط اقتصادی ایران و ترکیه در گیر و دار اختلاف نظرهای سیاسی دو کشور قربانی شود.
بعد از فرانسه، این ترکها بودند که بزرگترین هیات تجاری خود را در قالب ۵۰ شرکت راهی ایران کردند تا در حوزههایی چون حمل و نقل هوایی، زمینی و ریلی، آموزش، مبلمان، اکتشفات معدن، حفاری نفت، پتروشیمی، شیمیایی، دام و طیور، خودروسازی، تجارت خارجی، تجهیزات پزشکی، ساختمان سازی، تأسیسات آب و فاضلاب، پوشاک و گردشگری به بررسی راهکارهای افزایش مناسبات دوجانبه بپردازند.
پدرام سلطانی، عضو هیئت رئیسه اتاق ایران که در گردهمایی تجار ایرانی و ترک حضور داشت با بیان این مطلب که طبق هدف گذاریهای صورت گرفته باید تا سال ۲۰۱۵ میلادی حجم مناسبات تجاری ایران و ترکیه به ۳۰ میلیارد دلار برسد، خاطرنشان میکند: بر این باور هستیم که برای رسیدن به این مهم باید علاوه بر امضای موافقت نامه تجارت ترجیحی، سایر موانع موجود را نیز حذف کنیم چرا که اقتصاد ایران و ترکیه تشکیل دهنده محور اقتصادی کشورهای منطقه است.
موافقت نامه تجارت ترجیحی که سلطانی از آن یاد میکند سیستمی است که برای سهولت در امر مبادلات بازرگانی و تجاری دو کشور اندیشیده شده است و بازرگانان ایران و ترک امیدوار هستند تا با اجرای این طرح بتوانند تا پایان سال ۲۰۱۵ به هدف گذاری ۳۰میلیاردی دو کشور دست یابند.
حجم مبادلات بازرگانی ایران و ترکیه از فروردین ماه تا پایان آبان ماه ۹۳ در بخش صادرات یک و نیم میلیارد و در بخش واردات بیش از دو میلیارد دلار بوده است. ایران و ترکیه علاوه بر بخشهای اقتصادی در حوزه گردشگری نیز روابط در خور توجهی دارند هرچند که وزنه این رابطه همواره به نفع طرف ترک سنگینی کرده است. به طوریکه با وجود سفر یک میلیون و هفتصدهزار ایرانی به ترکیه تنها ۳۰ تا ۴۰ هزار نفر از اتباع ترک هر ساله به کشورمان سفر میکنند.
ایران و ترکیه علاوه بر مناسبات دوجانبه اقتصادی در قالب سازمانهایی چون اکو و کومسک (کمیته دائمی همکاریهای اقتصادی و بازرگانی سازمان همکاری اسلامی) نیز با یکدیگر همکاری میکنند. کمیته دائمی کومسک پاییز هر سال اجلاسی در سطح کارشناسان ارشد و وزرا به میزبانی رئیس جمهور ترکیه در استانبول برگزار میکند که دو روز اول نشست با حضور کارشناسان ارشد به بررسی دستورک ار تفصیلی و آمادهسازی اسناد نشست وزرا اختصاص دارد. در اجلاس امسال علی طبیب نیا به نمایندگی از طرف ایران در این اجلاس شرکت کرد و برای رفع سوء تفاهم میان ایران و ترکیه که به جهت اظهارات مناقشه برانگیز اردوغان مطرح شده بود دعوت روحانی از رئیس جمهور ترکیه را مجددا تقدیم او کرد که به نظر میرسد این مهم در تا پیش از پایان سال جاری صورت گیرد.
ترکها که در اجرای سیاستهای جدید خود سیستم مقابله با غرب را در پیش گرفتهاند با ایرانیها نیز سیاست چندان دوستانهای نداشتهاند و با وجود راهبرد نزدیکی با همسایگان دولت روحانی از هر اهرمی برای مقابله با سیاستهای منطقهای تهران استفاده کردهاند.
