عبدالرسول خلیلی . کارشناس مناطق آزاد
اتاق نیوز _ رییس‌جمهور در دهمین سفر استانی خود با اعلام استان گلستان به‌مثابه دالان توسعه اقتصاد کشور، یکی از مسایل حایزاهمیت را برای این استان، تاسیس منطقه‌آزاد تجاری صنعتی دانست. این منطقه که در راستای ایجاد مرکزیتی برای انبار کالا و دپو مواد اولیه‌ای که از کشورهای مختلف به آنجا خواهد آمد تاسیس می‌شود، اینچه‌برون نام دارد. به‌گفته روحانی قرار است به‌زودی لایحه آن تهیه و به مجلس‌شورای‌اسلامی تقدیم شود. پیش‌بینی می‌شود راه‌اندازی این منطقه با توجه به افتتاح خط راه‌آهن ترانزیتی‌شدن دریای خزر که با حضور روسای‌جمهوری ایران، ترکمنستان و قزاقستان گشایش یافت، بتواند مسیر حمل‌و‌نقل تجارت جهانی میان شرق، از چین تا آسیای میانه و غرب جهان به‌ویژه اروپای غربی را تسهیل کند. این خط٩٢٠کیلومتری به‌عنوان کریدور ریلی شمال به جنوب از شهر اوزن در قزاقستان تا شهر گرگان در استان گلستان ساخته شده و با کاهش حدود ١٠هزارکیلومتر راه زمینی در مسیر اتصال راه‌آهن ترکمنستان، قزاقستان و ایران، نشان از خلق مزیت اقتصادی اینچه‌برون برای منطقه آزادشدن دارد. به‌علاوه از آنجایی که قزاقستان یکی از کشورهای غنی منابع معدنی در جهان است، ایجاد این خط‌‌آهن، با ایجاد منطقه صنعتی متالوژی، می‌تواند تمامی ظرفیت‌های معدنی این کشور را به‌عنوان فرصت از جمله به اینچه‌برون منتقل کرده و منطقه را به قطب سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر منابع کانی فلزی و غیرفلزی، تبدیل کرده و صادرات مجدد را به‌عنوان فعالیت غالب منطقه‌آزاد اینچه‌برون تعریف کند. نگاه جدید دولت‌یازدهم به مناطق آزاد با توجه به ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی آنها می‌تواند همواره هویت و جایگاه جدید مناطق آزاد ایرانی را با برندسازی به طور موثر حفظ کند. همگی این مناطق با توجه به مزایای مانا و رقابتی که برای جذب سرمایه‌گذاری و مشارکت بخش خصوصی داخلی، خارجی، خدماتی و گردشگری دارند، باید بتوانند تولید محصولات تمام‌شده و ارایه خدمات را برحسب یک نوع برند قابل رقابت با سایر مناطق آزاد دنیا عرضه کنند، به‌طوری که لوگوی تجاری آنها حاکی از این برند خاص در هریک از آنها تعبیه شود و سرمایه‌گذاران را ترغیب کند تا برای انجام کارها به‌طور اختصاصی به محل این برند خاص مراجعه کنند و مراحل تحقق طرح‌های توجیهی فنی و اقتصادی خود را از طریق شرکت‌های دانش‌بنیاد در مناطق آزاد ایرانی دنبال کنند. از این جهت توجه به ایجاد یک مدیریت راهبردی برند با هدف برندسازی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران بر اساس مزایا و ظرفیت‌های داخلی و خارجی آنها برای جذب سرمایه‌گذاری و رونق فعالیت‌های اقتصادی از اهمیت خاصی برخوردار است. از این‌رو پیوند اندیشه نو و اقتصاد در مناطق آزاد ایرانی همواره می‌تواند نویدبخش درآمدزایی و رشد کارآفرینی و بهبود فضای کسب و کار آنها باشد. نگاه سنتی و عقب‌ماندن از اندیشه‌های اقتصادی جدید بدون توجه به سازوکارهای نو در عرصه اقتصاد کاربردی مورد نظر Wto مانند آزادسازی تجارت خارجی، لغو انحصارات دولتی و خصوصی، جریان آزاد اطلاعات، تخصیص بهینه منابع به‌وسیله بازار، جداسازی دومفهوم اقتصاد و تامین‌اجتماعی و ایجاد دولت ناظر به‌جای دولت عامل در عرصه سیاست و اقتصاد، نمی‌تواند بسته‌های لازم را در چارچوب آزادسازی اقتصادی، تعرفه‌زدایی و خصوصی‌سازی به سرانجام برساند، حتی اگر در هرجای این مملکت منطقه‌آزاد ایجاد کنیم، آنچنان‌که در دولت‌های گذشته مناطق ویژه اقتصادی زیادی تاسیس شد و بازهم وضعیت اقتصادی مناطق به سرانجامی نمی‌رسید و کارکرد آنها، نمایشی بیش نبود، مزیت‌های مناطق آزاد ایران امروزه باید به‌صورت برند عرضه شوند تا پابرجا بمانند. کارایی نمادین برندها در مناطق باید به طور مستقل عمل کنند که گاهی آنچنان تاثیراتی از خود برجای بگذارند که به شکلی تقریبا غریب و وصف‌ناپذیر اسرارآمیز جلوه کنند.
نبود یک برند تجاری در حکم نشان تجاری برای یک شیوه زندگی از‌دست‌رفته، نشان از بی‌هویتی آن دارد. به‌عبارتی در زبانی زنده، کلمات هرگز مستقیما به واقعیت اشاره نمی‌کنند، بلکه نحوه ارتباط ما با آن واقعیت را نشان می‌دهند. به این‌ترتیب نباید فکر کرد مناطق آزاد ایرانی در مقایسه با مناطق مشابه آنها در سطح جهان که بالغ بر بیش از سه‌هزار منطقه هستند، هیچ امکاناتی ندارند، به عکس در این مناطق ظرفیت‌ها و فرصت‌های زیادی وجود دارند که با توجه به بحث وارونگی سرمایه در سطح بین‌المللی، سرمایه‌گذاران و بنگاه‌های اقتصادی فراوانی هستند که مایلند به هردلیلی در ایران سرمایه‌گذاری کنند و این اتفاق اگر نمی‌افتد به‌طورقطع ناشی از ضعف ساختاری و مدیریتی‌ای است که توانمندی‌ها و ظرفیت‌ها در آن به برنامه تبدیل نمی‌شوند تا از طریق آن بتوانند فضای کسب‌وکار را در کشور بهبود بخشند.
برای انجام این کار بالاترین سطح کارآمدی اقتصادی و تجربه بین‌المللی لازم است، وگرنه فرستادن بوریاباف به کارگاه حریر مناطق نتیجه مطلوب مورد نظر را به‌بار نمی‌آورد. از این‌رو تبدیل به برندشدن در راستای یک فرآیند بین‌المللی می‌تواند مزایای بازارهای هدف مناطق آزاد تجاری- صنعتی را به‌مثابه یک استراتژی بهبود و توسعه کسب‌وکار تعریف کند، به‌طوری که مدیران مناطق آزاد متقاعد شوند هیچ‌سودی نصیب آنها نخواهد شد مگر اینکه مزایای منطقه خود را در یک کلمه در عرصه جهانی، به برند تبدیل کنند. این نگاه، افق دید ما را از داشتن یک نگاه سنتی در مورد عملکرد‌ها و فعالیت‌های مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به یک نگاه استاندارد بین‌المللی براساس یک برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی‌بر چشم‌انداز، ماموریت، اهداف، راهبردها، عناوین برنامه‌ها و فعالیت‌ها برای سازمان مناطق آزاد جدید از جمله اینچه‌برون یا جاسک و مناطق آزاد دیگر که دولت تدبیر و امید در آینده به‌دنبال تاسیس آنها است، تعریف می‌کند. چشم‌انداز و ماموریت برمبنای بالاترین مرجع تصمیم‌گیری که همانا با تدوین اساسنامه مصوب مجمع‌عمومی سازمان‌های مناطق آزاد تعیین می‌شود، اهداف که براساس ماموریت تعیین‌شده مشخص می‌شود و وظایف و دورنمای فعالیت‌ها را روشن می‌کند و عملا مسیرهای رسیدن به ماموریت‌ها را مشخص می‌کند، باید بتوانند مزیت‌های منطقه‌ای را در عرصه بین‌المللی در مرحله‌اول به استراتژی‌های اجرایی از جمله استراتژی تشویق صادرات و تولید رقابت‌پذیر و نحوه دسترسی به منابع مالی، منابع مصرفی و تکنولوژی به صورت یک بسته
سیاستی-حمایتی در اختیار سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی قرار دهد. در صورتی که بتوان این کار را انجام داد، عملکرد دولت‌یازدهم را باید برتر از دیگر دولت‌ها درخصوص توسعه و رونق مناطق آزاد و ویژه نشان داد. هرچند برای تعیین راهبردهای مناطق آزاد جدید در ایران باید ابتدا نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای آنها را با نگاهی به فضای داخلی و عوامل بیرونی آنها بررسی و راهبردها را به‌درستی استخراج و تدوین کرد تا این مناطق آزاد جدید گرفتار باری به هر جهت‌بودن مناطق آزاد قدیم و ویژه در کشور نشوند.
منبع : شرق
کد خبر:
87560
تاریخ انتشار: 10 دی 1393 - 14:19
عبدالرسول خلیلی . کارشناس مناطق آزاد
اتاق نیوز _ رییس‌جمهور در دهمین سفر استانی خود با اعلام استان گلستان به‌مثابه دالان توسعه اقتصاد کشور، یکی از مسایل حایزاهمیت را برای این استان، تاسیس منطقه‌آزاد تجاری صنعتی دانست. این منطقه که در راستای ایجاد مرکزیتی برای انبار کالا و دپو مواد اولیه‌ای که از کشورهای مختلف به آنجا خواهد آمد تاسیس می‌شود، اینچه‌برون نام دارد. به‌گفته روحانی قرار است به‌زودی لایحه آن تهیه و به مجلس‌شورای‌اسلامی تقدیم شود. پیش‌بینی می‌شود راه‌اندازی این منطقه با توجه به افتتاح خط راه‌آهن ترانزیتی‌شدن دریای خزر که با حضور روسای‌جمهوری ایران، ترکمنستان و قزاقستان گشایش یافت، بتواند مسیر حمل‌و‌نقل تجارت جهانی میان شرق، از چین تا آسیای میانه و غرب جهان به‌ویژه اروپای غربی را تسهیل کند. این خط٩٢٠کیلومتری به‌عنوان کریدور ریلی شمال به جنوب از شهر اوزن در قزاقستان تا شهر گرگان در استان گلستان ساخته شده و با کاهش حدود ١٠هزارکیلومتر راه زمینی در مسیر اتصال راه‌آهن ترکمنستان، قزاقستان و ایران، نشان از خلق مزیت اقتصادی اینچه‌برون برای منطقه آزادشدن دارد. به‌علاوه از آنجایی که قزاقستان یکی از کشورهای غنی منابع معدنی در جهان است، ایجاد این خط‌‌آهن، با ایجاد منطقه صنعتی متالوژی، می‌تواند تمامی ظرفیت‌های معدنی این کشور را به‌عنوان فرصت از جمله به اینچه‌برون منتقل کرده و منطقه را به قطب سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی مبتنی بر منابع کانی فلزی و غیرفلزی، تبدیل کرده و صادرات مجدد را به‌عنوان فعالیت غالب منطقه‌آزاد اینچه‌برون تعریف کند. نگاه جدید دولت‌یازدهم به مناطق آزاد با توجه به ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی آنها می‌تواند همواره هویت و جایگاه جدید مناطق آزاد ایرانی را با برندسازی به طور موثر حفظ کند. همگی این مناطق با توجه به مزایای مانا و رقابتی که برای جذب سرمایه‌گذاری و مشارکت بخش خصوصی داخلی، خارجی، خدماتی و گردشگری دارند، باید بتوانند تولید محصولات تمام‌شده و ارایه خدمات را برحسب یک نوع برند قابل رقابت با سایر مناطق آزاد دنیا عرضه کنند، به‌طوری که لوگوی تجاری آنها حاکی از این برند خاص در هریک از آنها تعبیه شود و سرمایه‌گذاران را ترغیب کند تا برای انجام کارها به‌طور اختصاصی به محل این برند خاص مراجعه کنند و مراحل تحقق طرح‌های توجیهی فنی و اقتصادی خود را از طریق شرکت‌های دانش‌بنیاد در مناطق آزاد ایرانی دنبال کنند. از این جهت توجه به ایجاد یک مدیریت راهبردی برند با هدف برندسازی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران بر اساس مزایا و ظرفیت‌های داخلی و خارجی آنها برای جذب سرمایه‌گذاری و رونق فعالیت‌های اقتصادی از اهمیت خاصی برخوردار است. از این‌رو پیوند اندیشه نو و اقتصاد در مناطق آزاد ایرانی همواره می‌تواند نویدبخش درآمدزایی و رشد کارآفرینی و بهبود فضای کسب و کار آنها باشد. نگاه سنتی و عقب‌ماندن از اندیشه‌های اقتصادی جدید بدون توجه به سازوکارهای نو در عرصه اقتصاد کاربردی مورد نظر Wto مانند آزادسازی تجارت خارجی، لغو انحصارات دولتی و خصوصی، جریان آزاد اطلاعات، تخصیص بهینه منابع به‌وسیله بازار، جداسازی دومفهوم اقتصاد و تامین‌اجتماعی و ایجاد دولت ناظر به‌جای دولت عامل در عرصه سیاست و اقتصاد، نمی‌تواند بسته‌های لازم را در چارچوب آزادسازی اقتصادی، تعرفه‌زدایی و خصوصی‌سازی به سرانجام برساند، حتی اگر در هرجای این مملکت منطقه‌آزاد ایجاد کنیم، آنچنان‌که در دولت‌های گذشته مناطق ویژه اقتصادی زیادی تاسیس شد و بازهم وضعیت اقتصادی مناطق به سرانجامی نمی‌رسید و کارکرد آنها، نمایشی بیش نبود، مزیت‌های مناطق آزاد ایران امروزه باید به‌صورت برند عرضه شوند تا پابرجا بمانند. کارایی نمادین برندها در مناطق باید به طور مستقل عمل کنند که گاهی آنچنان تاثیراتی از خود برجای بگذارند که به شکلی تقریبا غریب و وصف‌ناپذیر اسرارآمیز جلوه کنند.
نبود یک برند تجاری در حکم نشان تجاری برای یک شیوه زندگی از‌دست‌رفته، نشان از بی‌هویتی آن دارد. به‌عبارتی در زبانی زنده، کلمات هرگز مستقیما به واقعیت اشاره نمی‌کنند، بلکه نحوه ارتباط ما با آن واقعیت را نشان می‌دهند. به این‌ترتیب نباید فکر کرد مناطق آزاد ایرانی در مقایسه با مناطق مشابه آنها در سطح جهان که بالغ بر بیش از سه‌هزار منطقه هستند، هیچ امکاناتی ندارند، به عکس در این مناطق ظرفیت‌ها و فرصت‌های زیادی وجود دارند که با توجه به بحث وارونگی سرمایه در سطح بین‌المللی، سرمایه‌گذاران و بنگاه‌های اقتصادی فراوانی هستند که مایلند به هردلیلی در ایران سرمایه‌گذاری کنند و این اتفاق اگر نمی‌افتد به‌طورقطع ناشی از ضعف ساختاری و مدیریتی‌ای است که توانمندی‌ها و ظرفیت‌ها در آن به برنامه تبدیل نمی‌شوند تا از طریق آن بتوانند فضای کسب‌وکار را در کشور بهبود بخشند.
برای انجام این کار بالاترین سطح کارآمدی اقتصادی و تجربه بین‌المللی لازم است، وگرنه فرستادن بوریاباف به کارگاه حریر مناطق نتیجه مطلوب مورد نظر را به‌بار نمی‌آورد. از این‌رو تبدیل به برندشدن در راستای یک فرآیند بین‌المللی می‌تواند مزایای بازارهای هدف مناطق آزاد تجاری- صنعتی را به‌مثابه یک استراتژی بهبود و توسعه کسب‌وکار تعریف کند، به‌طوری که مدیران مناطق آزاد متقاعد شوند هیچ‌سودی نصیب آنها نخواهد شد مگر اینکه مزایای منطقه خود را در یک کلمه در عرصه جهانی، به برند تبدیل کنند. این نگاه، افق دید ما را از داشتن یک نگاه سنتی در مورد عملکرد‌ها و فعالیت‌های مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به یک نگاه استاندارد بین‌المللی براساس یک برنامه‌ریزی راهبردی مبتنی‌بر چشم‌انداز، ماموریت، اهداف، راهبردها، عناوین برنامه‌ها و فعالیت‌ها برای سازمان مناطق آزاد جدید از جمله اینچه‌برون یا جاسک و مناطق آزاد دیگر که دولت تدبیر و امید در آینده به‌دنبال تاسیس آنها است، تعریف می‌کند. چشم‌انداز و ماموریت برمبنای بالاترین مرجع تصمیم‌گیری که همانا با تدوین اساسنامه مصوب مجمع‌عمومی سازمان‌های مناطق آزاد تعیین می‌شود، اهداف که براساس ماموریت تعیین‌شده مشخص می‌شود و وظایف و دورنمای فعالیت‌ها را روشن می‌کند و عملا مسیرهای رسیدن به ماموریت‌ها را مشخص می‌کند، باید بتوانند مزیت‌های منطقه‌ای را در عرصه بین‌المللی در مرحله‌اول به استراتژی‌های اجرایی از جمله استراتژی تشویق صادرات و تولید رقابت‌پذیر و نحوه دسترسی به منابع مالی، منابع مصرفی و تکنولوژی به صورت یک بسته
سیاستی-حمایتی در اختیار سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی قرار دهد. در صورتی که بتوان این کار را انجام داد، عملکرد دولت‌یازدهم را باید برتر از دیگر دولت‌ها درخصوص توسعه و رونق مناطق آزاد و ویژه نشان داد. هرچند برای تعیین راهبردهای مناطق آزاد جدید در ایران باید ابتدا نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای آنها را با نگاهی به فضای داخلی و عوامل بیرونی آنها بررسی و راهبردها را به‌درستی استخراج و تدوین کرد تا این مناطق آزاد جدید گرفتار باری به هر جهت‌بودن مناطق آزاد قدیم و ویژه در کشور نشوند.
منبع : شرق
کلید واژه ها :
