کد خبر:
91357
تاریخ انتشار: 14 بهمن 1393 - 11:59
امراله قدیری *
این روزها مجلس و شورای شهر تهران در دو سو درحال بررسی لوایح بودجه کشور و شهر تهران هستند. کاهش وابستگی به نفت و کاهش وابستگی به درآمدهای حاصل از فروش تراکم، سخن روز هر دو شوراست. اعضای هر دو شورا سالهاست بهدنبال ایجاد منابع جدید مالی و رهایی از این وابستگی هستند. در این باب سخنرانیهای بسیاری انجام پذیرفته اما روند طی شده از سالهای پیش تاکنون نهتنها نشان از موفقیت نداشته بلکه وضعیت وابستگی بعضا شدیدتر نیز شده است. علت این عدم موفقیت در چیست؟ اول، موضعگیریها و اقدامات اعضای هر دو پارلمان تنها محدود به دوران بررسی لوایح بودجه است.
دوم اینکه برخی اعضای هر دو پارلمان تفکر هزینهپروری دارند تا تفکر ایجاد منابع. سومین عامل عدم موفقیت، ایجاد درآمد و منابع مالی بر پایههای سست است. اما چرا اینگونه است؟ ابتدا باید اذعان کرد تفکر علمی در باب بودجهنویسی در کشور وجود ندارد. به جرات میتوان گفت، تمامی برخی افراد شاغل در این امر، دورههای آکادمیکی در این زمینه ندیده و تنها بر اساس تجربه با این موضوع آشنا شدهاند. این افراد چه در بخش اجرا و چه بخش قانون و مقرراتگذاری، با تامین مالی و روشهای آن آشنا نبوده و نیستند. به جرات میتوان گفت حتی پژوهش و تحقیقات کافی و متقنی هم در این خصوص انجام نپذیرفته است. درآمدها و منابع ایجاد شده بهدلیل عدم وجود تفکر علمی عمدتا ناکارآمد و بعضا کشور و شهر را دچار مشکل نیز کرده است. برای مثال واگذاری طرحهای عمرانی نیمهتمام، چگونگی واگذاری شرکتهای دولتی و یا قیمتگذاری خوراک پتروشیمیها در بخش بودجه کشور و عوارض حاصل از فروش تراکم مازاد و یا تغییر کاربریها در بودجه شهر است.
از این منظر باید گفت که باید نگران بودجه سال آتی شد. چون روند گذشته نشان داده که منابع و درآمدهای جایگزین سست و غیر قابل اعتمادند. اما از آنسو هزینههای پیشبینی شده در بودجه (بهخصوص بخش هزینهای آن و هزینههای افزوده شده توسط اعضای پارلمانها) کاملا استوار و شدنی هستند. این نابرابری بین منابع و هزینههای پایدار باعث خواهد شد که مقامات اجرایی، استفاده حداکثری از درآمدهای سنتی را مدنظر قرار دهند یا با عدم اختصاص اعتبار به طرحهای زیرساختی و عمرانی این شکاف را پر نمایند. اما چه باید کرد؟ به نظر میرسد چند اقدام مهم میتواند در بهبود بودجه کمک شایانی نماید. ابتدا مباحث علمی مرتبط با بودجه را از طریق آموزش در دوبخش اجرایی و قانونگذاری به روز نماییم. نحوه بودجهنویسی در کشورهای موفق (بهخصوص چگونگی ایجاد منابع جدید و همچنین روشهای تامین منابع مالی) را بررسی و سعی در اجرای صحیح آن در شهر و کشور نماییم. پوشش مالیاتی و عوارضهای محلی را بهجای افزایش ضرایب مدنظر قرار دهیم. شناسایی و پوشش کامل مالیات و عوارض میتواند بخشهای به اقتصاد کشور و شهر کمک نماید.
* کارشناس اقتصاد
