دکتردکتر هادی حق‌شناس *
آرمان- مرکز آمار ایران میزان بیکاری در بهار امسال را 7/10 درصد و تعداد بیکاران را نیز 2 میلیون و 530 هزار و 64 نفر اعلام کرد. به‌نظر می‌رسد در سنوات گذشته، طرح‌های مختلفی برای حل مشکل بیکاری به‌کار گرفتیم ولی عملا از آنجا که طرح‌هایی زیرساختی نبود‌ه‌اند و حکم مسکن را داشته است، نتوانستیم مشکل بیکاری را حل کنیم. ازجمله این طرح‌ها، وام‌های خوداشتغالی بود که در انتهای دولت هشتم پرداخت شد و همچنین وام به طرح‌های زودبازده که در دولت‌های نهم و دهم میلیاردها تومان صرف آنها شد که هیچ‌کدامشان نیز منجر به اشتغال پایدار نشد. به این علت که شرط اول ایجاد اشتغال فراهم کردن زیرساخت‌هاست و مهم‌تر از همه اینکه استراتژی کشور در بخش صنعت، کشاورزی و خدمات مشخص شود.
ما طرح‌های مختلفی برای بخش‌های کشاورزی، صنعت و خدمات نوشتیم به‌خصوص طرح‌های استراتژی صنعت بارها در دولت‌های مختلف نوشته شد ولی عملا اجرا نشد. لذا تا زمانی که نقشه راه نداشته باشیم به خاطر رفع مشکل بیکاری به‌خصوص زمانی که نرخ بیکاری عدد دورقمی می‌شود به سراغ طرح‌های مُسکن می‌رویم. در وضعیت فعلی که نرخ بیکاری کمتر از 11درصد است برای جوانان این رقم دوبرابر و برای خانم‌ها نزدیک‌تر به 4برابر است. وقتی نرخ بیکاری دوبرابر می‌شود، مفهومش این است که بیکاری به مرز بحران و هشدار رسیده.
امروز نرخ بیکاری برای آقایان بین 20 تا 30 که عمدتا دیپلمه یا لیسانسه هستند و به خدمت سربازی نیز رفته‌اند، در این مقطع سنی حدود 24درصد و برای خانم‌ها، بالای 40درصد است که این اعداد بحرانی است. براساس برخی نظریات و دیدگاه‌های اقتصادی معروف اگر قرار است نرخ بیکاری یک درصد کم شود، باید نرخ رشد اقتصادی بلندمدت 5/2 درصد افزایش پیدا کند. برای مثال نرخ رشد اقتصادی بلندمدت ایران 4درصد است، اگر قرار است نرخ بیکاری از 7/10 درصد کمتر شود و نرخ بیکاری ما فقط یک درصد کمتر و یک‌رقمی شود باید نرخ رشد اقتصادی نزدیک عدد 6 درصد در اقتصاد ایران داشته باشیم و به همین دلیل است که براساس آمار ارائه‌شده از سوی دکتر نیلی، مشاور رئیس‌جمهور در دولت‌یازدهم، میزان ایجاد اشتغال در حد 30 تا 40 هزار نفر بوده است.
علت این است که رشد اقتصادی در دولت‌های نهم و دهم در حد عدد بلندمدت اقتصاد ایران یعنی عدد 4درصد بود. لذا اگر در دولت یازدهم رشد اقتصادی همان 4درصد باشد و میانگین بلندمدت رشد اقتصادی داشته باشیم، نباید انتظار داشته باشیم که نرخ بیکاری کم شود. اگر دولت به فکر کاهش نرخ بیکاری است، حتما باید رشد اقتصادی بالای 6 درصد داشته باشیم و این امکان‌پذیر است. به این علت که ما حدود هزار شهرک و ناحیه صنعتی در ایران داریم که از بخش عمده بنگاه‌های اقتصادی استقراریافته در این شهرک‌ها و نواحی صنعتی استفاده نیمه می‌شود. براساس گزارش وزیر صنعت بخش عمده‌ای از این بنگاه‌ها - حدود 15هزار- تعطیل هستند. تعداد کثیری از بنگاه‌های اقتصادی در مرحله نصب سوله یا نصب خط تولید هستند که به نظر می‌رسد دولت با یک اعتبار حداقلی می‌تواند این بنگاه‌های اقتصادی مستقر در شهرک‌های صنعتی کشور که اولین زنجیره صنعتی شدن کشور است را راه‌اندازی کند.
در کنار این، در بخش معدن و صنعت نفت و گاز هنوز در ابتدای راه هستیم. با جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی و شفاف کردن قوانین سرمایه‌گذاری دولت می‌تواند گام بلندی به سمت صنعتی شدن کشور بردارد. امروز برخی از استان‌های کشور که دارای حداقل نرخ بیکاری هستند یا نرخ بیکاری یک رقمی دارند، استان‌های صنعتی هستند. لذا همین که در استانی صنعتی، نرخ بیکاری یک‌رقمی است و بسیار پایین‌تر از میانین نرخ بیکاری کشور است می‌تواند الگویی برای کل کشور باشد. در سال‌های 91 و 92 در شرایط رکود تورمی به‌سر می‌بردیم و تحریم‌های ظالمانه ادامه دارد. تقریبا براساس گزارشی که مقامات پولی کشور ارائه کرده‌اند نزدیک به 150میلیارد دلار پولمان در خارج از کشور بلوکه است. اقتصاد ایران این ظرفیت و استعداد منابع را دارد تا رشد اقتصادی جهشی داشته باشد که در این صورت نرخ بیکاری به‌راحتی قابل کاهش خواهد بود.
* استاد دانشگاه
کد خبر:
69016
تاریخ انتشار: 1 مرداد 1393 - 08:55
دکتردکتر هادی حق‌شناس *
آرمان- مرکز آمار ایران میزان بیکاری در بهار امسال را 7/10 درصد و تعداد بیکاران را نیز 2 میلیون و 530 هزار و 64 نفر اعلام کرد. به‌نظر می‌رسد در سنوات گذشته، طرح‌های مختلفی برای حل مشکل بیکاری به‌کار گرفتیم ولی عملا از آنجا که طرح‌هایی زیرساختی نبود‌ه‌اند و حکم مسکن را داشته است، نتوانستیم مشکل بیکاری را حل کنیم. ازجمله این طرح‌ها، وام‌های خوداشتغالی بود که در انتهای دولت هشتم پرداخت شد و همچنین وام به طرح‌های زودبازده که در دولت‌های نهم و دهم میلیاردها تومان صرف آنها شد که هیچ‌کدامشان نیز منجر به اشتغال پایدار نشد. به این علت که شرط اول ایجاد اشتغال فراهم کردن زیرساخت‌هاست و مهم‌تر از همه اینکه استراتژی کشور در بخش صنعت، کشاورزی و خدمات مشخص شود.
ما طرح‌های مختلفی برای بخش‌های کشاورزی، صنعت و خدمات نوشتیم به‌خصوص طرح‌های استراتژی صنعت بارها در دولت‌های مختلف نوشته شد ولی عملا اجرا نشد. لذا تا زمانی که نقشه راه نداشته باشیم به خاطر رفع مشکل بیکاری به‌خصوص زمانی که نرخ بیکاری عدد دورقمی می‌شود به سراغ طرح‌های مُسکن می‌رویم. در وضعیت فعلی که نرخ بیکاری کمتر از 11درصد است برای جوانان این رقم دوبرابر و برای خانم‌ها نزدیک‌تر به 4برابر است. وقتی نرخ بیکاری دوبرابر می‌شود، مفهومش این است که بیکاری به مرز بحران و هشدار رسیده.
امروز نرخ بیکاری برای آقایان بین 20 تا 30 که عمدتا دیپلمه یا لیسانسه هستند و به خدمت سربازی نیز رفته‌اند، در این مقطع سنی حدود 24درصد و برای خانم‌ها، بالای 40درصد است که این اعداد بحرانی است. براساس برخی نظریات و دیدگاه‌های اقتصادی معروف اگر قرار است نرخ بیکاری یک درصد کم شود، باید نرخ رشد اقتصادی بلندمدت 5/2 درصد افزایش پیدا کند. برای مثال نرخ رشد اقتصادی بلندمدت ایران 4درصد است، اگر قرار است نرخ بیکاری از 7/10 درصد کمتر شود و نرخ بیکاری ما فقط یک درصد کمتر و یک‌رقمی شود باید نرخ رشد اقتصادی نزدیک عدد 6 درصد در اقتصاد ایران داشته باشیم و به همین دلیل است که براساس آمار ارائه‌شده از سوی دکتر نیلی، مشاور رئیس‌جمهور در دولت‌یازدهم، میزان ایجاد اشتغال در حد 30 تا 40 هزار نفر بوده است.
علت این است که رشد اقتصادی در دولت‌های نهم و دهم در حد عدد بلندمدت اقتصاد ایران یعنی عدد 4درصد بود. لذا اگر در دولت یازدهم رشد اقتصادی همان 4درصد باشد و میانگین بلندمدت رشد اقتصادی داشته باشیم، نباید انتظار داشته باشیم که نرخ بیکاری کم شود. اگر دولت به فکر کاهش نرخ بیکاری است، حتما باید رشد اقتصادی بالای 6 درصد داشته باشیم و این امکان‌پذیر است. به این علت که ما حدود هزار شهرک و ناحیه صنعتی در ایران داریم که از بخش عمده بنگاه‌های اقتصادی استقراریافته در این شهرک‌ها و نواحی صنعتی استفاده نیمه می‌شود. براساس گزارش وزیر صنعت بخش عمده‌ای از این بنگاه‌ها - حدود 15هزار- تعطیل هستند. تعداد کثیری از بنگاه‌های اقتصادی در مرحله نصب سوله یا نصب خط تولید هستند که به نظر می‌رسد دولت با یک اعتبار حداقلی می‌تواند این بنگاه‌های اقتصادی مستقر در شهرک‌های صنعتی کشور که اولین زنجیره صنعتی شدن کشور است را راه‌اندازی کند.
در کنار این، در بخش معدن و صنعت نفت و گاز هنوز در ابتدای راه هستیم. با جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی و شفاف کردن قوانین سرمایه‌گذاری دولت می‌تواند گام بلندی به سمت صنعتی شدن کشور بردارد. امروز برخی از استان‌های کشور که دارای حداقل نرخ بیکاری هستند یا نرخ بیکاری یک رقمی دارند، استان‌های صنعتی هستند. لذا همین که در استانی صنعتی، نرخ بیکاری یک‌رقمی است و بسیار پایین‌تر از میانین نرخ بیکاری کشور است می‌تواند الگویی برای کل کشور باشد. در سال‌های 91 و 92 در شرایط رکود تورمی به‌سر می‌بردیم و تحریم‌های ظالمانه ادامه دارد. تقریبا براساس گزارشی که مقامات پولی کشور ارائه کرده‌اند نزدیک به 150میلیارد دلار پولمان در خارج از کشور بلوکه است. اقتصاد ایران این ظرفیت و استعداد منابع را دارد تا رشد اقتصادی جهشی داشته باشد که در این صورت نرخ بیکاری به‌راحتی قابل کاهش خواهد بود.
* استاد دانشگاه
کلید واژه ها :
