اتاق خبر- كميسيون صادرات خانه اقتصاد ايران به عنوان پيشنهاد سوم مطرح كرد كه محل كار رايزن بازرگاني به خارج از سفارتخانهها منتقل شود تا بخش خصوصي بودن اين فعاليت بيش از پيش مشخص شود. در حال حاضر رايزنهاي بازرگاني در بدنه سفارت حضور دارند و به نوعي جزو اركان ديپلماسي خارجي محسوب ميشوند به همين دليل در ايام تحريم امكان استفاده از پتانسيلهاي آنها نبود به همين دليل اگر رايزن بازرگاني دفتري مستقل از سفارت داشته باشد، ميتواند به عنوان يك نهاد بخش خصوصي با فعالان اقتصادي كشور هدف به بحث و گفتوگو بپردازد. همچنين اين كميسيون پيشنهاد استفاده از رايزنان افتخاري را مطرح كرد. در اين زمينه كرمانشاهي اعلام كرد: در حال حاضر فعالان اقتصادي ايراني در كشورهاي زيادي حضور دارند كه حاضر هستند بدون هيچ حقوق و دستمزدي و تنها براي منافع ملي وظايف يك رايزن بازرگاني را انجام دهند و ميتوان با دادن حكم رايزن بازرگاني افتخاري از پتانسيلهاي آنها استفاده كرد. به گفته كرمانشاهي در حال حاضر از شرايط رايزن بازرگاني داشتن مدت مشخصي سابقه دولتي است ولي اين آييننامه انتخاب پاسخگوي شرايط پساتحريم نيست و بايد با تغيير در آن وضعيت را بهتر كرد.
در شرايط موجود
اكثر پيشنهادهاي مطرح شده در كميسيون صادرات به موضوع تغيير آييننامه اختصاص داشت اما اين كميسيون به پيشنهاداتي در صورت حفظ آييننامه فعلي نيز پرداخت. در اين راستا رييس كميسيون صادرات خانه اقتصاد ايران اعلام كرد: بهترين روش براي ارتقاي وضعيت رايزنان بازرگاني ارائه آمار رسمي و گزارشات آنها به صورت عمومي است. به گفته كرمانشاهي بايد مشخص باشد كه در زمان شروع به ماموريت رايزن سطح تجارت خارجي چه حد بوده است و در پايان به چه ميزان افزايش يافته است. وي همچنين تاكيد كرد گزارشات عملكرد رايزنان بازرگاني به هيچوجه محرمانه نيست و دولت ميتواند به صورت شفاف آنها را اعلام كند. وي با اعلام اينكه اعزام اين رايزنان هزينه زيادي براي دولت دارند، افزود: بايد اين هزينه به صورتي پرداخت شود كه براي كشور بازدهي داشته باشد در حالي كه اين روش فعلي فاقد فايده اقتصادي است.
نگاهي به تعداد رايزنان
بر اساس آخرين آمار تعداد رايزنان بازرگاني با احتساب 3 كشوري كه اخيرا به آنها رايزن بازرگاني ارسال شده است 23 كشور است. در ماههاي گذشته سه رايزن بازرگاني ايران به تركمنستان، روسيه، نيجريه و اندونزي اعزام شده است. از معيارهاي انتخاب رايزن در حال حاضر تسلط بر زبان انگليسي و زبان بومي كشور هدف، يافتن زمينههاي گسترش روابط تجاري، ترغيب به سرمايهگذاري و همچنين تشريح وضعيت سياسي و اقتصادي ايران و اولويتهاي كشور براي سرمايهگذاري تجار و فعالان اقتصادي است. ايران جز 3 كشور نام برده در كشورهاي عراق، ارمنستان، ونزوئلا، تركيه، چين، قزاقستان، پاكستان، لبنان، هندوستان، آفريقاي جنوبي، افغانستان، كنيا، شانگهاي، ويتنام، تونس، عمان، بلاروس، ايتاليا و جمهوري آذربايجان رايزن بازرگاني دارد. گفتني است كه تعداد رايزنان بازرگاني در ابتداي دولت تدبير و اميد تنها 12نفر بود. همچنين در اوايل دولت دهم تعداد رايزنان 30نفر بود كه در اين دولت به 12نفر كاهش يافت. حميد صافدل رييس سابق سازمان توسعه تجارت پيش از اين درباره علت اين كاهش اعلام كرد بود: نخستين دليل ناشي از طول زماني است كه انتخاب رايزن دارد. سيستم بروكراسي سخت و پيچيدهيي كه علاوه بر مراحل حرفهيي، زبان تخصصي، آموزشهاي تخصصي و صلاحيتهاي عمومي نيز مورد نظر است، كار را بهشدت دشوار ميكند. بهطوري كه از زماني كه يك فرد كانديداي رايزني بازرگاني ميشود تا زماني كه اعزام شود، حدود دو سال و نيم طول ميكشد. اين در حالي است كه گاهي صلاحيت فرد مورد نظر در اين پروسه تاييد شده اما به دليل طولاني بودن اين فرآيند، فرد مورد نظر كانديداي سمت و پست ديگري ميشود و به اين ترتيب فردي كه همه مراحل را پشت سر گذاشته و آموزش ديده، از دست ميرود. دومين دليل هم مربوط به محدوديت بودجهيي است. پيش از سال 1391، نرخ دلار در بودجه 800تومان پيشبيني شده بود اما از اوايل سال 1391 كه تغييراتي در نرخ ارز ايجاد شد، عملا مجبور شديم تعداد رايزنها را كاهش دهيم.
اتاقهاي مشترك و رايزنان بازرگاني
شايد يكي از مهمترين ضعفهاي رايزنان بازرگاني ارتباط گسسته آنها با تشكلهاي بخش خصوصي باشد. در ايران اتاقهاي بازرگاني و شوراهاي بازرگاني مشترك وظيفه ارتباط ميان دو كشور را برقرار ميكنند. در حال حاضر 11كشوري كه رايزن بازرگاني به آنها اعزام شده است، داراي اتاق يا شوراي مشترك هستند. اين موضوع به اين معني است كه در كشور مقابل نيز تشكلي براي فعالان اقتصادي كه با ايران تجارت ميكنند، وجود دارد. اما هميشه شاهد ارتباط كمرنگ رايزنان و اتاقهاي مشترك هستيم. در حقيقت نگاه اتاق به رايزنان بازرگاني نگاهي است كه به دولت دارند و به عنوان يكي از اركان اقتصادي كه ميتواند كارگشاي بخش خصوصي باشد كمتر به آنها نگاه شده است. ارتباط اتاقهاي مشترك با سفارتهاي مربوطه بسيار پررنگتر است و حتي در سايتهاي اتاقهاي مشترك كمتر اشارهيي به رايزن بازرگاني كشور شده است. شايد اگر پيشنهاد كميسيون صادرات خانه اقتصاد امكانپذير باشد و رايزنان از بدنه بخش خصوصي انتخاب شوند همين اتاقهاي مشترك بتوانند به عنوان نماينده بازرگاني ايران دفترهاي خود را در كشور هدف ايجاد كنند.
از سوي ديگر تمام تمركز تشكلها در امور بينالمللي بر موضوع اتاقها و شوراهاي مشترك است در حالي كه در تمام جهان جز اتاق مشترك شاهد شكلگيري تشكلهايي با جامعه هدف بينالمللي هستيم. در حقيقت نهادها و فعالان اقتصادي ديگر ميتوانند در خارج از اتاق بازرگاني اقدام به ايجاد تشكلهايي مانند اتاقهاي مشترك اما با تفاوتهايي كنند كه اين تشكلها نيز ميتواند در بحث رايزنان بازرگاني بسيار موثر باشد.
منبع: تعادل
94106
