بستر حل شدن رژيم حقوقي خزر براي برداشت نفت | اتاق خبر
کد خبر: 363834
تاریخ انتشار: 18 مرداد 1395 - 16:54
اتاق خبر از محورهاي 3 گانه حوزه انرژي مشترك در ديدار روحاني، پوتين، علي‌اف گزارش مي‌دهد
باكو اين ‌بار مقصد دارندگان عظيم‌ترين منابع انرژي در حوزه درياي خزر است. روز گذشته حسن روحاني به همراه هيات همراه خود وارد باكو، پايتخت آذربايجان شد.

اتاق خبر: باكو اين ‌بار مقصد دارندگان عظيم‌ترين منابع انرژي در حوزه درياي خزر است. روز گذشته حسن روحاني به همراه هيات همراه خود وارد باكو، پايتخت آذربايجان شد. هياتي كه بيژن زنگنه، وزير نفت ايران نيز يكي از همراهان آن است. شنيده‌ها از اين مساله حكايت مي‌كند كه ايران به اين ديدار به چشم مسيري براي گشايش برداشت نفت از خزر با رسيدن به نقاطي مشترك بر سر رژيم حقوقي اين درياچه با آذربايجان نگاه مي‌كند. از سوي ديگر مسائل مهمي مانند بازارهاي مشترك گاز ميان ايران، آذربايجان و روسيه و پيش‌زمينه‌هايي در زمينه اتصال شبكه برق اين 3كشور، انتظارها از تاثير ديدار ولاديمير پوتين، حسن روحاني و الهام علي‌اف بر حوزه انرژي را افزايش داده است. «تعادل» در ادامه به موضوعات 3 گانه حوزه انرژي كه ميان 3كشور ايران، روسيه و آذربايجان وجود دارد، پرداخته است.

 معاون ارتباطات و اطلاع‌رساني دفتر رييس‌جمهور پيش از آغاز اين سفر، محورهاي اصلي كه قرار است در اين نشست مورد بررسي قرار بگيرد را موضوعات بازرگاني، انرژي، ارتباطات، مسائل زيست‌محيطي، مبارزه با تروريسم، حمل‌ونقل و ترانزيت اعلام كرد.

در آستانه اين ديدار ولاديميرپوتين، رييس‌جمهوري روسيه در مصاحبه با خبرگزاري دولتي آذربايجان، آذرتاك با تاكيد بر لزوم شكل‌گيري يك منطقه آزاد تجاري بين اتحاديه اقتصادي اورآسيا و ايران گفته بود كه چنين منطقه آزادي مي‌تواند اثرات زيادي بر گسترش تجارت و سرمايه‌گذاري‌هاي دو جانبه داشته باشد.

به گزارش خبرگزاري رسمي روسيه، رييس‌جمهوري روسيه در ادامه افزوده بود: «پروژه‌هاي بزرگ مشترك در حوزه نفت و گاز و صنايع هوافضا و برق درحال گسترش‌‌اند. به عنوان مثال روسيه قصد دارد دو وام به ارزش 2/2ميليارد يورو به ايران تخصيص دهد تا صرف احداث يك نيروگاه حرارتي در بندرعباس و برق‌رساني به خط ريلي گرمسار- اينچه‌برون در شمال شرقي ايران شود.»

همچنين به گزارش پايگاه خبري كرملين، پوتين در باب همكاري‌ها در حوزه انرژي افزود: «هشت بلوك نيروگاهي ديگر با همكاري دو كشور در ايران ساخته خواهد شد. مسكو همچنان به طرف‌هاي ايراني در اجراي برجام ازجمله فرآوري اورانيوم و تغيير كاربري سايت هسته‌يي براي توليد ايزوتوپ‌هاي پايدار كمك خواهد كرد. همچنين طرح‌هاي گسترده‌يي در عرصه‌هاي نفت و گاز، هوافضا و برق بين تهران و مسكو برنامه‌ريزي مي‌شود.»



 نفت وگاز خزر، گذشته، حال و آينده مبهم

نامشخص بودن رژيم حقوقي درياي خزر ازجمله مسائلي است كه به احتمال قريب به يقين در گفت‌وگوهاي اين ديدار مطرح مي‌شود. پرونده حقوقي اين موضوع كه از اصلي‌ترين موانع توسعه ميدان‌هاي نفتي در حوزه درياي خزر است همچنان مسكوت مانده است. براساس گزارش نشريه بين‌المللي نفت و گاز، درياي خزر با ذخيره قابل توجه نفت و گاز و پروژه‌هايي كه اخيرا براي توسعه ميدان‌هاي نفت و گاز اين دريا آغاز شده است در آينده يكي از مناطق مهم جهان در توليد نفت و گاز خواهد بود. آغاز توسعه ميدان‌هاي نفتي حوزه خزر توسط كشورهاي قزاقستان، آذربايجان، تركمنستان، روسيه و ايران درحالي است كه هنوز اين پنج كشور درخصوص سهم هر يك از اين دريا به توافق نرسيده‌اند. براساس اين گزارش، بيشترين سرمايه‌گذاري در نفت خزر را قزاقستان انجام داده است. سهم ايران اما 13درصد مشخص شده كه همچنان در پي رسيدن به سهم 20درصدي در تلاش است. پژوهشگران حوزه انرژي، ذخاير نفت خزر را بيش از 50 ميليارد بشكه تخمين مي‌زنند هر چند اين رقم كاملا دقيق نيست و امكان افزايش اين تخمين با كاوش‌هاي جديد وجود دارد.

به گزارش سايت وابسته بازرگاني سفارت جمهوري اسلامي ايران در باكو، قزاقستان و آذربايجان كشورهايي هستند كه بيشترين موفقيت را در افزايش ظرفيت صادرات نفت و گاز حوزه درياي خزر از طريق ساخت چند خط لوله اصلي داشته‌اند؛ اين خطوط لوله اصلي‌ترين مسير ترانزيت مواد هيدروكربوري حوزه درياي خزر شده‌اند؛ بزرگ‌ترين مسير صادرات براي انتقال مستقيم نفت به بازارهاي اروپا، خط لوله باكو-تفليس-جيحان (بي تي سي) است كه در سال ٢٠٠٦ راه‌اندازي شده است. آذربايجان در سال ٢٠١٣ حدود ٤٣ميليون و ١٠٠هزار تن نفت توليد كرد كه نسبت به مدت مشابه سال پيش از آن افزايش 2/0درصدي را نشان مي‌دهد. توليد گاز طبيعي نيز پارسال به ١٧ميليارد و ٩٠٠ميليون متر مكعب رسيد كه نسبت به رقم ١٧ميليارد و ٢٠٠ميليون متر‌مكعب در سال پيش از آن افزايش نشان مي‌دهد.

عرضه نفت آذربايجان پس از رسيدن به ركورد ٥٠ ميليون و ١٠٠هزار تن در سال ٢٠١٠ و كاهش توليد در ميدان آذري-شيراگ-گونشلي رو به نزول گذاشت و ميانگين توليد آن در نيمه نخست ٢٠١٢ به ٦٨٤ هزار بشكه در روز رسيد.

تركمنستان نيز به سرعت درحال گسترش فعاليت‌هاي نفتي خود در خزر است و پيش از اين ذخاير نفت خام بخش تركمني درياي خزر ١٢ميليارد تن و ذخاير گاز طبيعي ٦ تريليون و ٥٠٠ ميليارد متر‌مكعب برآورده شده بود كه به تازگي تركمن‌ها خبر از افزايش توليد خود داده‌اند.

قزاقستان نيز كه پس از روسيه دومين توليد‌كننده بزرگ نفت در ميان كشورهاي استقلال يافته شوروي سابق است سال ٢٠١٣ميلادي ٨١ميليون و ٧٠٠هزار تن نفت خام توليد كرده بود.

به هر حال طبق پيش‌بيني‌ها در سال 2015 سطح توليد در درياي خزر به روزانه چهار ميليون بشكه خواهد رسيد و ايران بايد نقش خود را به عنوان يك قدرت نفتي در خزر ايفا كند. سكوي اميركبير تنها دستاورد ايران در درياي خزر است. حفاري نخستين چاه در سال 91 سبب رسيدن به لايه اول نفتي شد و چاه دوم نيز درحال حفاري است و هنوز معلوم نيست كه ايران در چه زمان مي‌تواند نفت خزر را به مرحله توليد برساند. ايران همچنين قاطعانه بر مستقل بودن ميدان سردار جنگل تاكيد دارد. ارديبهشت ماه سال ٩١ بود كه حفاري چاه نخست اكتشافي ساختار سردار جنگل پايان يافت و ذخاير نفت درجا حدود 2ميليارد بشكه برآورد شد كه با احتساب ضريب بازيافت ٢٥درصد ٥٠٠ ميليون بشكه آن قابل استحصال است. حفاري دومين چاه اكتشافي ميدان سردار جنگل كه با هدف حفاري تا عمق ٤٠٢٢متر در دستور كار شركت نفت خزر قرار دارد نيز طبق اعلام متوليان امر تا عمق ٢٤٤٠متري پيش رفته است.

مشخص شدن سهم ايران از منابع انرژي درياي خزر ازجمله مسائل كليدي مشترك بين كشورهاي حوزه درياي خزر است كه اميد مي‌رود در ديدارهاي امروز به آن پرداخته شود. جدي‌ترين چالش ايران در برداشت نفت از خزر جدا از موانع تكنولوژيكي، كنار آمدن بر سر رژيم حقوقي خزر با آذربايجان است. ديدار سه‌ جانبه روساي جمهور اين سه كشور در كنار وزراي نفت، فرصتي بسيار مهم براي ايران در زمينه حل اين مشكل و گشايش راه برداشت نفت از خزر به حساب مي‌آيد.



 رقابت گازي ايران و روسيه

هنوز يك سال از هفدهمين نشست مجمع كشورهاي صادركننده گاز(GECF) نگذشته است كه روحاني و پوتين بار ديگر با هم ملاقات مي‌كنند. امروزه روسيه داراي ذخاير گاز ثابت شده به ميزان 48تريليون متر مكعب است كه بيش از 30درصد ذخاير گاز جهان كه بالغ بر 155تريليون متر مكعب مي‌شود را تشكيل مي‌دهد.

روسيه از توانايي صنعتي صدور گاز از خط لوله در سطحي مطلوب برخوردار است. اين كشور توليد‌كننده و صادر‌كننده درجه يك گاز از طريق خط لوله در جهان است. در طرف ديگر ايران به لحاظ داشتن ذخاير بزرگ گاز طبيعي در جهان به ميزان 26تريليون متر مكعب يا حدود 17درصد كل ذخاير جهان مقام دوم را داراست اما به لحاظ توليد گاز خط لوله و صدور آن به بازارها، صنايع گاز ايران در مراحل طفوليت خود قرار دارد. بعد از بحران اوكراين بسياري از تحليلگران اروپايي معتقد بودند كه اروپا بايد از وابستگي خود به گاز روسيه بكاهد و به جايگزين‌هايي چون ايران و قطر روي آورد. از طرف ديگر تمايل تركيه براي واردات گاز ايران سبب مي‌شود كه ايران و روسيه وارد كورس رقابت قبضه گازي منطقه با يكديگر شوند. از سوي ديگر، آذربايجان نيز در كنار اين دو كشور، رقيبي ديگر به حساب مي‌آيد. رقيبي كه عمده گاز مورد نياز تركيه را تامين مي‌كند. در چنين وضعيتي ديدار بالاترين مقامات اين 3كشور مي‌تواند سرنوشت معاملات بازار‌هاي گاز مشترك ميان اين سه كشور در آينده در سطوح كلان را مشخص كند.



 طرح شبكه برق

اسفند ماه سال گذشته در جريان سفر وزير انرژي روسيه به ايران، مذاكراتي در باب اتصال شبكه برق ميان چهار كشور، ايران، روسيه، گرجستان و ارمنستان صورت گرفت. اين پروژه كه تخمين زده مي‌شود تا دو سال آينده به بهره‌برداري برسد، آغازگر فصل نويي در مبادلات انرژي‌هاي تجديدپذير در منطقه به حساب مي‌آيد.

پيش از آن نيز دور جديد مذاكرات برق و انرژي ايران و جمهوري آذربايجان با محور همكاري مشترك دو كشور در زمينه احداث نيروگاه‌هاي جديد برق بادي و زمين صورت گرفته بود.

حميد چيت‌چيان، وزير نيرو ايران ضمن استقبال از همكاري‌هاي صورت گرفته در حوزه انرِژي با همسايگان درياي خزر اظهار كرده بود: با توجه به اينكه پيك مصرف برق جمهوري آذربايجان و روسيه و گرجستان در زمستان و پيك مصرف برق ايران در تابستان است ضمن تبادل برق مي‌توانيم در تابستان وارد‌كننده برق از جمهوري آذربايجان و روسيه و گرجستان و در زمستان صادر‌كننده برق به اين كشورها باشيم و هزينه احداث نيروگاه‌هاي جديد را كاهش دهيم.

در نهايت ايران براي اتصال شبكه برق خود به روسيه يا از طريق دو گانه گرجستان- ارمنستان يا از طريق آذربايجان به ايجاد يك كريدور نياز دارد. مساله‌يي كه شايد در مباحث ميان سران 3كشور در روز دوشنبه طرح شود.

منبع: تعادل

95103

 

نظرات
ADS
ADS
پربازدید